Сабақтың болжамды хронометражы

№	Сабақ кезеңдері	уақыты
1	Ұйымдастыру бөлімі, түгендеу, сабақтың мақсаты мен міндетімен таныстыру, таратылатын материалдарды тарату	5 мин
2	№ 1-4 сұрақтар бойынша пікірсайыс	45 мин
3	Үзіліс	10 мин
4	№ 5-7 сұрақтар бойынша пікірсайыс, №1 тапсырманы орындау	45 мин
5	Үзіліс	10 мин
6	№ 8-10 сұрақтар бойынша пікірсайыс	50 мин
7	Үзіліс	10 мин
8	№ 11-12 сұрақтар бойынша пікірсайыс, №2 тапсырманы орындау	45 мин
6	Сабақты қорытындылау, компетенцияларды бағалау	5 мин

Машықтық жұмыс:

1- тапсырма.

Асқорыту жеткіліксіздігі патогенезінің көріністері бойынша кестені толтыру.

Ас қорыту жеткіліксіздігінің көріністері	Патогенезі
Арықтау
Жалпы әлсіздік
Ісінулер
Анемия
Геморрагиялар
Сүйектердегі ауыру сезімі
Шеткері невриттер
Парестезиялар, тетания

2- тапсырма.	Бақа организміне өттің жалпы уыттық әсерін зерттеу.
Тапсырма		Тапсырмаға нұсқау
1-2 мл өтті бақаға енгізгеннен кейін, беті жабылған шыны ыдысқа отырғызу. 15-20 минөттен кейін қимыл белсенділігін, бұлшық ет тонусын, қимыл-қозғалыс тепе-теңдігін, ауруға сезімталдығын тексеру.		Өтті бақаның арқа терісінің астындағы лимфа қуысына салады. Ол үшін терісін қысқышпен қыса көтеріп, инені жоғарыдан төменге қарай кіргізіп өтті енгізеді. Бақаны шалқасынан жатқызып, оның қимылдық және координациялық мүмкіндіктерін тексереді. Кәдімгі қалпына өз еркімен келе алама жоқ па? cоны тексереді. Ауыруға сезімталдығын бақайларына ине шаншып тексереді.

Тәжірибе нәтижелерін талдап, келесі сұрақтарға жауаб беру керек:

1. Өтті еңгізгеннен кейін жануарда қандай синдром дамыды?

2. Бақадағы қимылдық және ауру сезімі бұзылыстарының патогенезін түсіндіріңіз.

Глоссарий

Дисфагия– жұтынудың бұзылысы

Дисфагия– нарушение глотания

Disphagia - disorders of swallowing

Ахалазия (лат.: a–жоқ, теріс + chalasisбосаңсу) өңештің босаңсуы жөніндегі үрдіс. Төменгі өңеш қыспағының (ТӨҚ) жеткілікті дәрежеде босаңсымауына байланысты өңештің моторлық функциясының бұзылысымен клиникалық көріністе болатын және ТӨҚ-тың қабырғалық тонусының тыныштықта немесе патологиялық, қабынулық, дистрофиялық, тыртықтық өзгерістеріне байланысты дамитын құбылыс.

Ахалазия (от латинского: а – приставка отрицания + расслабленность) пищевода (АП) – заболевание, обусловленное недостаточным расслаблением НПС и клинически проявляющееся синдромом нарушения моторной функции органа, повышенным тонусом НПС в покое и вторичными воспалительно-дистрофическими и рубцовыми изменениями его стенки.

Achalasia means "failure to relax." It is characterized by three major abnormalities: aperistalsis, partial or incomplete relaxation of the LES with swallowing, increased resting tone of the LES, secondary inflammatory-dystrophic abnormalities

Рефлю́кс (лат. refluo — кері ағу) қуыс ағзалардағы қоректік заттардың қалыпты қозғалысымен салыстырғанда кері лықсып жылжуы.

Рефлюкс (лат. Refluo – течь назад) – обратный ток содержимого полых органов по сравнению с нормальным его движением.

Reflux - is the regurgitation of acid stomach contents back into the oesophagus, and is the cause of heartburn - that unpleasant, burning feeling ...

Гипорексия – тәбеттің төмендеуі.

Гипорексия – понижение аппетита.

Hyporexia is low appetite

Анорексия – тәбеттің болмауы.

Анорексия - отсутствие аппетита.

Anorexia is Гиперрексия – absence of appetite

Гиперрексия – тәбеттің жоғары болуы,

Гиперрексия – повышение аппетита.

Hyperrexia is high appetite.

Булимия – қомағайлық, мешкейлік, тәбеттің тым жоғары болуы. Кейде тағамды тым артық қабылдағандықтан, құсуға, құсыққа әкелуі мүмкін,

Булимия – чрезмерно повышенный аппетит.

Bulimia is extremely high high appetite. In bulimia huge amounts of food are ingested only to be followed by induced vomiting.

Изжога — жүрек қыжылы - өңештің төменгі бөлігінде қыжылдың дамуы,

Изжога — ощущение жжения в области нижней части пищевода.

Heartburn, also known as pyrosis, cardialgia, is a burning sensation in the chest, just behind the breastbone or in the epigastrium.

Кекірік - еріксіз (кейде ерікті) газдардың қарыннан ауыз қуысына одан соң сыртқа шығуы.

Отрыжка – это непроизвольный выход газов (иногда с примесью жидкой пищи) из желудка в ротовую полость и далее наружу.

Belching (also known as burping, ructus, or eructation) is the release of gas from the digestive tract (mainly esophagus and stomach) through the mouth. It is usually accompanied with a typical sound and, at times, an odor.

Гиперхлоргидрия–қарын сөлінің рН – ның 1,5 төмен болуы.

Гиперхлоргидрия– рН желудочного сока ниже 1,5.

Рyperchlohydria when pH of gastric juice is below 1.5.

Гипохлоргидрия – қарын сөлінің рН – ның 6,5 төмен болмауы.

Гипохлоргидрия – рН желудочного сока не ниже 6,5.

Рypochlorhydria - when pH of the gastric secretion fails to decrease below 6.5,

Ахилия — қарын сөлденісінің мардымсыз болуына байланысты қарын сөлінде тұз қышқылы мен пепсиннің тым аз болуы немесе тіпті болмауы.

Ахилия — состояние, характеризующееся практически полным отсутствием желудочной секреции (соляной кислоты и пепсина).

Аchylia - absence of gastric juices (partial or complete) (HCl + pepsins)

Мальабсорбция синдромы – аш ішекте тағамдық (қоректік) заттардың сіңірілуінің бұзылыстары.

Мальабсорбция синдромы – нарушение всасывания питательных веществ в тонком кишечнике

Біріншілік мальабсорбция – аш ішектік ферменттердің тектік жеткіліксіздігіне байланысты дамиды.

Первичная мальабсорбция – развивается при наследственно обусловленном дефиците кишечных ферментов.

Екіншілік мальабсорбция – қарын, ұйқы безінің, оташылық емдерден, энтериттерден т.б. аурулардан кейін дамитын өзгеріс.

Вторичная мальабсорбция –является следствием заболеваний желудка, поджелудочной железы, хирургических вмешательств, энтеритов и т.д.

Malabsorption syndrome is characterized by impaired intestinal absorption of nutrients especially of fat, proteins, carbohydrates, vitamins and minerals.

Primary MAS, which is due to, inherited deficiency of enzymes.

Secondary MAS, in which mucosal changes result secondary to such factors as diseases, surgery, trauma, drugs (gastritis, enteritis, atrophy of intestinal mucosa, diarrhea, pancreatic insufficiency.

Диарея (іш өту))- ішектердегі қозғалыстардың жылдамдауына ықпал ететін патологиялар, мысалы, сөлденістік (випома), осмостық (панкреатит, мальабсорбция, гипохолия), гиперкинетикалық (гипертиреоз кезінде ішек қимылдарының жоғарылауы), экссудативті (қабынуда).

Диарея - ускорение перистальтики кишечника, может быть секреторной (випома), осмотической (панкреатит, мальабсорбция, гипохолия), гиперкинетической (повышенная перистальтика при гипертиреозе), экссудативной (при воспалении).

Diarrhea is defined as bowel movements that are excessive in volume, frequency, or liquidity. It can be osmotic (increased osmotic pressure of chymus), secretory (VIPoma), hyperkynetic (hyperthyroidism, mural disfunction, stress), exudative (infections)

Іш қатуы – үлкен дәреттің сирек жүруі, немесе кідірісте болуы, қиындықта болатын жағдай.

Запор - это затрудненная, замедленная или недостаточно частая дефекация

Constipation – means slow movement of feces through the large intestine

Бауыр жеткіліксіздігі –гепатоциттердің жедел және созылмалы зақымдануына байланысты бауырдың бір немесе бірнеше функциясының(қызметінің) бұзылыстары. Печеночная недостаточность-нарушение одной или нескольких функций печени, возникающее вследствие острого или хронического повреждения гепатоцитов

АЛТ, АСТ – аланинаминотрансфераза, аспартат аминотрансфераза –гепатоциттердің зақымданғанын көрсеткіш белгі(маркер – фр. marqueur).

Австралиялық Ar- адам денесін гепатит В жұқтырғаны туралы көрсеткіш белгі, жедел және созылмалы гепатиттің маркері, ол гепатит В вирусының липопротеидтік қабығының құрамына кіреді.

Тура билирубин – байланыстағы билирубин – билирубиннің диглюкориниді, суда ериді.

Тураемес билирубин – байланыссыз (бос) билирубин, улы зат, суда ерімейді.

Сілтілі фосфатаза – y – глютамил транспептидаза – холестаздың маркері.

Печеночная недостаточность- нарушение одной или нескольких функций печени, возникающее вследствие острого или хронического повреждения гепатоцитов

АЛТ, АСТ – аланинаминотрансфераза, аспартатаминотрансфераза - маркеры повреждения гепатоциттов

ALT AST - alanine aminotransferase aspartate aminotransferase are markers of hepatocyte injury

Австралийский Аг – показатель инфицированности человека гепатитом В, маркер острого и хронического гепатита, находится в составе липопротеидной оболочки вируса гепатита В

HBsAg – hepatitis B virus surface antigen, marker of acute and chronic hepatitis B, it is situated within lipoprotein membrane of hepatitis B virus

Прямой билирубин – коньюгированный билирубин – диглюкоронид билирубина, растворим в воде

Непрямой билирубин – неконьюгированный билирубин, нерастворим в воде, токсичен

Щелочная фосфатаза , γ –глютамил транспептидаза - маркеры холестаза

ӘДЕБИЕТТЕР

Негізгі

1. Ә.Нұрмұхамбетұлы. Патофизиология. – Алматы; РПО «Кітап», 2007. –С. 505-555

2. Патологическая физиология: Учебник п/р Н.Н.Зайко и Ю.В.Быця. – 2-е изд. – М.: МЕДпресс-информ, 2004. – С. 471-516.

3. Литвицкий П.Ф. Патофизиология: Учебник: – М.: ГЭОТАР-МЕД, 2008. С. 392-420

4. Патофизиология: Учебник для мед.вузов под/ред В.В. Новицкого и Е.Д. Гольдберга О.И. Уразовой- М.: ГЭОТАР-МЕД, 2 т., 2010.- С.313-425

5. Патофизиология. Основные понятия: Учебное пособие под/ред А.В. Ефремова М.: ГЭОТАР-МЕД, 2008, С. 143-172

Қосымша

6. Патофизиология в схемах и таблицах: Курс лекций: Учебное пособие. Под ред. А.Н.Нурмухамбетова. – Алматы: Кітап, 2004. – С. 199-221.

7. Патологическая физиология п/р А.Д.Адо, М.А.Адо, В.И.Пыцкого, Г.В.Порядина, Ю.А.Владимирова. – М.: Триада-Х, 2002. – С. 514-547

8. Патология Учебник для студентов фармацевтических факультетов медицинских вузов// под ред. В.П.Куликова, В.М. Брюханова - Барнаул, 2007.-С. 408-448

БАҚЫЛАУ

• № 1, 2 тапсырманың орындалуын тексеру

• Глоссариймен жұмыс істеуді тексеру

1. № 15 ТАҚЫРЫП. БҮЙРЕК ПатофизиологияСЫ

6.2.Мақсаты:

• Бүйрек қызметі бұзылыстарының этиологиясы, патогенезі бойынша білім қалыптастыру

• Бүйрек аурулары кезіндегі клиникалық-зертханалық мәліметтерді сараптау машықтық дағдысын қалыптастыру

• Студенттердің коммуникативті дағдыларын дамыту

6.3.Оқытудың міндеттері:

• Нефрон қызметінің жалпы механизмдері, зәрлік синдромның этиологиясы мен патогенезі, БЖЖ және БСЖ туралы түсінік калыптастыру.

• Бүйрек аурулары кезіндегі клиникалық-зертханалық мәліметтерді сараптау машықтық дағдысын қалыптастыру

• Тақырыптың сұрақтары бойынша пікірталас жүргізгенде студенттердің коммуникативті дағдыларын дамыту