Сабақтың болжамды хронометражы

№	Сабақтың кезеңдері	Уақыт
1	Ұйымдастырулық бөлім. Студенттерді түгендеу. Сабақтың мақсаты мен тапсырмаларымен танысу, көрсетілім материалдарын тарату	5 мин
2	Тақырыптың № 1-5 сұрақтар бойынша пікірсайыс	25 мин
	№ 1-3 тапсырмаларды орындау, талқылау,	20 мин
3	Үзіліс	10 мин
	Тақырыптың № 7-10 сұрақтар бойынша пікірсайыс	25 мин
4	№ 4 тапсырманы орындау, талқылау	10 мин
5	Тестілеу	10 мин
6	Сабақты қорытындылау, компетенцияны бағалау	5 мин

Машықтық жұмыс

№ 1 тапсырма.

Ісіну дамуында тіндердің осмостық қысымының маңызын зерттеу.

Әдісі Тәжірибеге салмағы бірдей екі бақа алынады. Бақаның біреуінің лимфа қапшығына 2 мл физиологиялық ерітінді, екіншісіне 2 мл 20% хлорлы натрий ерітіндісі енгізіледі. Бақалардың салмағы өлшеніп, су құйылған банкаларға отырғызылады. 50-60 минөттен соң бақаларды судан шығарып, тағы да өлшейді. Алынған деректерді хаттамаға енгізіп, талқыланады. Қорытынды жасалады.

Тәжірибе деректерінің хаттамасы

Жануарлар	Енгізілген ерітінділер	Бақалардың салмағы
		Бастапқы	1 сағаттан соң
1 - бақа	2,0 мл изотониялық ерітінді
2 - бақа	2.0 мл 20% хлорлы натрий ерітіндісі

№ 2 тапсырма.

Ісіну дамуында гемодинамикалық фактордың маңызын зерттеу (Фишер тәжірибесі)

Әдісі: Сабақ басталардан бірнеше сағат бұрын бақаның бір артқы аяғына бұрама салып байлайды. Сабақта бақа аяғының көлемі ұлғайғаны, түсінің өзгергенін анықтайды. Бақа аяғының ісінген жерін инемен пісіп көргенде сұйықтықтың шыққандығы бақыланады. Ісінудің даму жолдарын түсіндіріледі.

№ 3 тапсырма .

Ісіну дамуында онкотикалық фактордың маңызын зерттеу (Старлинг тәжірибесі).

Әдісі: Жұлыны зақымдалған бақаның кеуде және іш қуысы ашылады, жүрек қабы (перикард) алып тасталады. Қолқа үстінен тілінеді және шеткері бағытқа қарай резеңке түтік енгізілген жіңішке шыны түтік (канюля) тілінгсн жерге кіргіэілед». Резеңке түтік 0,5% хлорлы натрий ертіңдісі бар ыдысқа косылады. Осы ертінді бақаның тұтас қан тамыр жүйесі бойымен ағып келіп, қолқаның кесілген жерінен сыртқа құйылады. Бақаны астыңғы жағын тесіп,таразыға іліп қояды. Ертінді ағызылуы басталғаннан 15-30 минут өткеннен соң, бақаның салмағы өзгергенін. ісіну дамығанын бақылайды.

1. Бақада дамыған гипергидрияның патогенезін түсіндіру керек.

2. Ісінудің патогенездік емдеунің принциптерін көрсетініз.

№ 4 тапсырма

ҚСҮ бұзылыстарының патогенезінің сызбанұсқаларын зерттеу

Г аздық ацидоз

Түрі Теңгерілген Теңгерілмеген

Э тиологиясы

сыртқы тыныс құрамында СО₂ мөлшері көп

жеткіліксіздігі ауамен демалу

Патогенезі

Организмде қөмірқышқылының жиналуы

О рганизмдегі артериялардың ми қан тамырларының кезбе нервтің

бұзылыстар тарылуы кеңеюі қозғыштығының

артуы

АҚ жоғарлау бас сүйектің ішіндегі кеңірдекшелердің

қысымның жоғарлауы тарылуы

несеп түзілуінің брадикардия

төмендеуі

Теңгерілу жолдары

Қышқылдар және сілтілердің арасындағы т епе-тендіктің қалпына келуі.

Буферлік жүйелер және қан мен Бүйректер арқылы протондар

тіндер арасында иондармен секрециясының күшеюі және

алмасу нәтижесінде протондар гидрокарбонаттың кері сорылуының

мөлшерінің азаюыжәне сілтілердің жоғарылауы

артуы

Газдық емес ацидоз

Түрі Теңгерілген Теңгерілмеген

Этиоло

гиясы- зат алмасуы қышқылдардың негіздердің қышқылдар ор-

кезінде қышқыл жеткіліксіз көп мөлшерде ганизмге артық

өнімдердің шығарылуы жоғалуы енгізілуі

артық түзілуі

Патогенезі

Деммен шығарылмайтын қышқылдардың организмде жиналуы

Организмдегі Қаның электролиттік Қанда рСО₂ азаюы

бұзылыстар құрамының бұзылуы (Na,K, Ca жоғарлауы),

иондардың зәрмен көп шығарылуы

жүрек ырғақсыз- жүйкелік бұлшық еттік үзілістік

дығы қозғыштықтың төмендеуі тыныс

сүйектердің де- қантамырларының

минерализациясы тонусы төмендеуі

Теңгерілу жолдары

Қышқылдар және сілтілердің арасындағы тепе-тендіктің қалпына келуі.

Буферлік жүйелер және бүйректер арқылы өкпе гипер-

қан мен тіндердің арасында протондар секреция вентиляциясы

иондармен мөлшерінің және гидрокарбонат

азаюы және сілтілер кері сорылуының

мөлшерінің көбеюі

күшеюі

Газдық алкалоз

Түрі Теңгерілген Теңгерілмеген

Этиологиясы Өкпе гипервентиляциясы

Патогенезі

Сілтілердің артуы, Н+ азаюы

р СО₂ азаюы электролит тепе-теңдігінің бұзылуы

(қанда Са⁺⁺ азаюы, организмнің

Na,K, жоғалтуы)

қан тамырларының жүйкелік бұлшық еттік сусыздану жүрек қызметінің

тонусының төмендеуі қозғыштықтың бұзылуы

жоғарылауы

Теңгерілу жолдары

Қышқылдар және сілтілердің арасындағы тепе-тендіктің қалпына келуі.

Буферлік жүйелер және бүйректерде бүйректерде гидро-

қан мен тіндердің арасында протондар карбонаттың кері

иондармен алмасу нәтижесі- секрециясы- сорылуының төмендеуі

нде негіздердің бейтараптан- ның шектелуі

уы және протондар мөлшері-

нің көбеюі

Газдық емес алкалоз

Түрі Теңгерілген Теңгерілмеген

Этиологиясы сілтілік заттар асқазан сөлін кортикостероидтар

организмге жоғалту (құсу) секрециясының күшеюі

көп енгізілуі немесе олардың

организмге енгізілуі

Патогенезі

Сілтілердің артуы, Н+ азаюы

Организмдегі қанның электролит тепе-теңдігінің бұзылуы (қанда

б ұзылыстар Са азаюы, организмнің Na, К жоғалтуы)

жүйкелік бұлшық еттік сусыздану жүрек қызметінің

қозғыштықтың бұзылуы

жоғарылауы

Теңгерілу жолдары

Қышқылдар және сілтілердің арасындағы тепе-тендіктің қалпына келуі.

Буферлік жүйелер және бүйректерде бүйректерде гидро- Өкпе

қан мен тіндердің арасында протондар карбонаттың кері гиповен-

иондармен алмасу нәтижесі- секрециясы- сорылуының тиляциясы

нде негіздердің бейтараптан- ның шектелуі төмендеуі

уы және протондар мөлшері-

нің көбеюі