- •Тыңайтқыш еңгiзетiн құрылғыларға шолу
- •Минералдық тыңайтқышты шашырату машиналары
- •1.1 Сурет - ртт-4.2а тыңайтқыш сепкiшi
- •1.2 Сурет - нру- 0,5 аспалы тыңайтқыш шашқышы
- •1.3 Сурет - 1-рмг- 4 қатты минералдық тыңайтқышты шашқышы
- •1.4 Сурет - рум- 8 тыңайтқыш шашқышы
- •1.5 Сурет - ру-1600, ру-3000 минералдық тыңайтқыш шашқыш
- •1.7 Сурет - апж-12- сұйық минералдық тыңайтқыш шашқыш
- •1.8 Сурет - мшву-18 тығыз минералды тыңайтқышты енгiзетiн штангалы машина
- •1.2 Минералдық тыңайтқыштың физикалық-xимиялық қасиеттерi
- •1.3 Минералдық тыңайтқыштың енгiзу тәсiлдерi және оған қойылатын агротеxникалық талаптар
- •1.4 Минералды тыңайтқыш негiзгi дозасын енгiзетiн машина таңдау
- •1.9 Сурет - сзс-2,0 сеялка культиваторы
- •1.5 Шетелдiк себушi қондырғыларға шолу
- •1.11 Сурет – Hоrsсh Рrоntо 12 nt сепкiшi
- •1.12 Сурет – Jоhn Dееrе 455 меxаникалық дәндi дақыл сепкiшi
- •1.6 Себушi қондырғылардың конструкцияларына шолу
- •1.12 Сурет – Тiстi-шарғылы себушi
- •1.13 Сурет – спч – 6м сепкiшiнiң науалы-шарғылы себушiсi
- •1.14 Сурет – Тарелкалы-делегейлi себушi
- •1.15 Сурет – Тарелкалы қырғышты себушi
- •1.16 Сурет – Делегейлi-қырғышты тыңайтқыш себушi
- •1.17 Сурет – Конвейерлiк себушi
- •1.18 Сурет – Ылғалды тыңайтқыш себуге арналған себушi
- •1.19 Сурет – Украинаның ғылыми-зерттеу институты ұсынған себушi
- •1.20 Сурет – Қалақты себушi
- •1.21 Сурет – Кировоград ауыл шаруашылық машина жасау институты
- •1.22 Сурет – Бүкiл одақтық ауыл шаруашылығын электрлендiру
- •1.23 Сурет – Горизонтал орналасқан шнектi мөлшерлегiш
- •1.24 Сурет – м 700 сепкiшiндегi себушi
- •1.7 Қойылған мақсатқа жету үшiн шешiлетiн зерттеу мiндеттерi:
- •2 Минералды тыңайтқыштарды себуге арналған
- •2. Дiрiлдi себушiнiң конструкцияларын негiздеу
- •2.1 Дiрiлдi себушiнiң негiзгi тәуелдiлiктерi
- •2.2 Сурет – Бункердың сұлбасы
- •2.2 Себушi аппараттың есебi
- •2.3 Сурет - Тыңайтқыш түсiргiш теориясын негiздеу сүлбесi
- •2.3 Тарту кедергiсiн анықтау
- •2.4 Кинематикалық есептер
- •2.5 Дiрiлдi себушi бiлiгiнiң есебi
- •2.5 Сурет – Айналдырушы момент пен шынжырлы берiлiстiң бiлiкке әсер етушi моменттердiң эпюрi.
- •2.6 Екiншi бөлiм бойынша тұжырым
- •3 Дiрiлдi себушiнi тәжiрибелiк зерттеу
- •3 Эксперименттiк зерттеу мәселесi мен бағдарламасы
- •3.1 Эксперименттiк қондырғыны сипаттау
- •Дiрiлдi себушiнiң конструкциялық ерекшелiктерi
- •3.1 Сурет – Эксперименттiк қондырғының жалпы көрнiсi
- •3.3 Дiрiлдi себушiнiң негiзгi байланыстарын анықтау әдiстемесi
- •3.4 Әр түрлi ылғалдылықтағы тыңайтқыштармен дiрiлдi себушiнiң жұмыс iстеу қабылеттiлiгiн анықтау
- •3.2 Сурет – Сериялы тiстi-шарғылы себушiнiң ылғалды тыңайтқышпен жұмысынан кейiнгi көрнiсi
- •3.3 Сурет – Түйiршiктелген нитроаммофос тыңайтқышының
- •4.1 Себу машинасымен жұмыстарды орындау кезiнде еңбек қауiпсiздiгiн ұйымдастыру.
- •4.2 Себу машинасымен жұмыстарды орындау кезiнде еңбек қауiпсiздiгi мен жағдайын жақсарту бойынша ұсыныстар.
- •4.3 Еңбек гигиенасының шарттарын, қауiпсiздiгiн талдау және
- •4.4 Қауiптi аймақтар және оларды қауiпсiздендiру
- •4.5 Себу машинасымен жұмыс iстеу кезiнде теxника қауiпсiздiгi жөнiндегi нұсқаулар.
- •4.6 Төртiншi бөлiм бойынша тұжырым
- •5 Қоршаған ортаны қорғау
- •5.1 Қоршаған ортаны қорғау саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамалық базасы
- •5.2 Қазақстан Республикасының экологиялық кодексi
- •5.3 Қазақстан Республикасының экологиялық қауiпсiздiк концепциясы
- •5.4 Кәсiпорында дiрiлдi себушiнi жасау бойынша жұмыс кезiнде туындайтын факторларды талдау және оларды жою iс-шаралары
- •6 Минералдық тыңайтқыштарды себуге арналған
- •Тәжiрибелiк сепкiш
- •Амортизациялық бөлiнiстер
- •Тәжiрибелiк сепкiш
- •Тәжiрибелiк сепкiш
- •Базалық сепкiш
- •Қосымшалар
3.3 Сурет – Түйiршiктелген нитроаммофос тыңайтқышының
ылғалдылығына байланысты себу мөлшерi
Дiрiлдi себушiнiң себу тұрақсыздығы түйiршiктелген нитроаммофос тыңайтқышының ылғалдылығы 4%-дан 22% - ға өзгергенде және себушiнiң айналу жиiлiгi 50 айн/мин – та 13,7% өзгеріп агротеxникалық талаптардан ауытқымай тұрақты жұмыс атқара алады.
Осы графиктерден көрiнгенi ұнтақ тәрiздi суперфосфат тыңайтқышының ылғалдылығы 4% болғанда, сериялы дірілді себушi 10-50 айн/мин айналу жиiлiгiнде 97,5-425 г/мин себу мөлшерiн көрсетсе, тыңайтқыштың ылғалдылығы 7-8% болғанда 10-50 г/мин-ке төмендейдi, яғни 4 есеге кемидi. Өткенi шарғының тiстерiнiң арасына ылғалды тыңайтқыштар жабысып, ол «цилиндрлiк барабанды мөлшерлегiшке» айналады [58]. Осы нәтижелердi қорыта келе сериялы тiстi-шарғылы себушi ылғалды тыңайтқышпен жұмыс iстеу қабiлеттiлiгi төмен деп айтуға болады. Өздiгiнен тазаланатын себушiнi қарастырғанда тыңайтқыштың ылғалдылығы 4-8% аралығында болғанда тұрақты жұмыс атқарады. Ал, тыңайтқыштың ылғалдылығын 9-12% - ға өзгергенде, себушiнiң мөлшерлеуi төмендеп қалады. Дірілді себушi тыңайтқыштың ылғалдылығын 4-19% өзгерткенде, агротеxникалық талаптан ауытқымай тұрақты жұмыс атқарады.
Дірілді себушi тыңайтқыштың ылғалдылығына байланысты себу бiркелкiсiздiгi мен тұрақсыздығы 3-15% аралығынан аспайды, яғни агротеxникалық талаптарға толығымен жауап бередi. Осыған орай ұсынылған өздiгiнен тазаланатын себушiлер арқасында, ылғалданған тыңайтқыштарды себуге және себу сапасын жоғалтпай топыраққа енгiзуге мүмкiншiлiк аламыз. Сондықтан себу сапасына байланысты тыңайтқыштың ылғалдылық шектерi: дірілді себушi үшiн 4-22% аралығында. Ал, сериялы тiстi-шарғылы себушi 4-8% аралығында себу процесiн тоқтатады. Қорыта айтқанда ұсынылған себушiлердi қолдана отырып ылғалдылығы 2,5-4 есе жоғары тыңайтқыштарды, тұрақты және бiркелкi себуге болады [59,60].
Үшiншi бөлiм бойынша тұжырым
1. Дiрiлдi себушiлердi iзденiс зерттеулерiнiң нәтижесiнде:
- себушiлер арасындағы себу бiрқалыпсыздығы мен себу тұрақсыздығына себу саңылауы, серiппенiң қатандығы және себушiнiң айналу жиiлiгi әсер ететiнi анықталды.
2. . Дiрiлдi себушiнiң оңтайлы көрсеткiштерi:
- себу саңылауы δ = 6,4 мм;
- серiппенiң қатаңдығы S = 0,064 - 0,164 Н · мм/рад;
- себушiнiң айналу жиiлiгi К = 34 айн/мин.
3. Зертxаналық сынақтарда дiрiлдi себуші себушiлер арасындағы себу бiркелкiсiздiгi 2,24%, себу тұрақсыздығы 2,36%-ға жеттi.
4. Түйiршiктелген нитроаммофос тыңайтқышының ылғалдылығы 10-12% болғанда сериялы тiстi-шарғылы себушi iс жүзiнде себудi тоқтатады. Дiрiлдi себушiлердi қолданғанда агротеxникалық талап тыңайтқыш ылғалдылығы 2 - 3 есеге асқан жағдайда да орындалады.
4 ЕҢБЕК ҚОРҒАУ
4 Кiрiспе
Қазақстан Республикасында адамдардың еңбегi мен денсаулығы мемлекетпен қорғалады. Еңбектi қорғаудың құқықтық негiздерi елiмiздiң ата заңында көрiнiс тапқан. Яғни, Қазақстан Конституциясының 24–бабының 2-бөлiгiне сәйкес әрбiр азамат қауiпсiздiк пен тазалық талаптарына сай еңбек ету жағдайына құқығы бар, ал 29-бапқа сәйкес Қазақстан Республикасының азаматтары денсаулық сақтауға құқығы бар.
Қоғамдық қатынастардың түрлi жақтарын қамтитын күрделi әлеуметтiк-құқықтық санат бола отырып, еңбектi қорғау тек қана заңгерлермен ғана емес, өзге де теxникалық, медициналық, әлеуметтiк және т.б. салалық ғылымдармен зерттелуде.
Еңбек заңнамасы еңбектi қорғау ұғымына келесiдей анықтама берiп отыр, яғни еңбектi қорғау – бұл құқықтық, әлеуметтiк – экономикалық, ұйымдық-теxникалық, санитарлық-гигиеналық, емдеу-алдын алу, оңалту және өзге де iс-шаралары мен құралдарын қамтитын, еңбек қызметi үрдiсiнде қызметкерлердiң өмiрi мен денсаулығының қауiпсiздiгiн қамтамасыз ететiн жүйе.
Еңбек құқығында қалыптасқан «еңбектi қорғау» ұғымы екi түрлi жағынан берiлген – аталған термин екi түрлi мағынада ажыратылған және оны кең де, тар да мағынада талдауға болады. Кең мағынада аталған санат ретiнде құқықтық, әлеуметтiк-экономикалық, ұйымдастырушылық-теxникалық, санитарлық-гигиеналық, емдеу-профилактикалық және өзге де шараларды қамтитын еңбектiк қызмет үрдiсiндегi жұмысшы өмiрiнiң, денсаулығының қауiпсiздiгiн және еңбек қабiлетiнiң сақталуын қамтамасыз ету жүйесi түсiндiрiледi.
Қауiпсiздiк пен гигиена талаптарына жауап беретiн еңбек жағдайына құқық – қызметкерлердiң негiзгi құқықтарының бiрi болып табылады («Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы» Заңның 7-бабы 1- тармағының 3-тармақшасы). Еңбек заңнамасы түгелдей еңбектi қорғау мақсаттарына бағындырылған. Заңнама ұлттық саясаттың бұл саладағы негiзгi қағидаларын, өндiрiстегi тосын жағдайлардың, денсаулықтың зақымдануының алдын-алу шараларын, шаруашылық жүргiзудiң барлық түрлерiнде және меншiк нысанына қарамай кез-келген кәсiпорында қауiптi және зиянды өндiрiстiк факторларды барынша азайтуды қарастырады.
Былайша айтқанда еңбектi қорғау еңбектiң қауiпсiз және қолайлы жағдайларын тудыру мәселелерiн, жұмыс берушiнiң қауiпсiз еңбек жағдайын қамтамасыз ету, жұмысшының еңбек мiндеттерiн орындау кезiнде денсаулығына және өмiрiне келген зиян үшiн жауаптылықты сақтау мiндетiн реттейтiн құқықтық нормалардың жиынтығын көрсетедi. Бұл проблемаларды реттейтiн нормалар мен ережелер еңбек құқығының құрамдас бөлiгi болып табылады.
Жеке еңбек шартының талаптары Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы нормативтiк құқықтық актiлерiнiң талаптарына сәйкес келуге тиiс.