5.2 Қазақстан Республикасының экологиялық кодексi

2007 жылы қантар айында ҚР-да Экологиялық кодекс қабылданды. Онда Қазақстан Республикасының тұрақты дамуының экологиялық негiздерi көрсетiледi:

адамның өмiрi мен денсаулығы үшiн оң қоршаған ортаны қамтамасыз ету бойынша мемлекеттiк мақсатқа қол жеткiзу;

қоршаған ортаны қорғау және биоалуандылықты сақтау;

өз табиғи ресурстарын өндiруге және табиғи ресурстарды пайдалану мен қоршаған ортаға әсер ету мәселелерiнде ұлттық мүдденi қорғауда Қазақстан Республикасының құқықтарын қамтамасыз ету және iске асыру керек;

бүгiнгi және келешек ұрпақтың қажеттiлiктерiн әдiл қанағаттандыру;

өндiрiс пен тұтынудың тұрақты модельдерiн дамыту;

экологиялық нормалаудың қоршаған орта жағдайын ескере отырып, әлеуметтiк және экономикалық даму талаптырына сәйкестiгi;

әрбiр адамның экологиялық ақпаратқа қолжетiмдiлiк құқығын сақтау және қоғамның қоршаған ортаны қорғау және тұрақты даму мәселелерiн шешуге жана-жақты қатысуы;

қоршаған ортаны қорғау саласында қабылданатын шаралардың жариялығын қамтамасыз ету керек;

жер экожүйесiнiң тұтастығы мен саулығын сақтау, қорғау және қалпына келтiру мақсатындағы ғаламдық серiктестiкке қол жеткізу;

қоршаған ортаға келтiрiлген залал үшiн жауапкершiлiкке қатысты xалықаралық құқықты дамытуға қолдау көрсету;

табиғи ортаға ауқымды залал келтiретiн және адам денсаулығына зиянды кез келген қызметтi және заттарды басқа мемлекеттерге апаруды және жеткiзудi тоқтату, болдырмау, сондай-ақ табиғи ортаға ауқымды және орны толмас залал келу каупi бар жағдайларда шаралар қабылдау.

Қоршаған ортаны ластау деңгейiнiң мейлiнше аз болуы үшiн сыналарды орындау қажет:

тазалау құрылыстары мен кешендерiнiң жағдайы мен жұмысына бақылауды жүзеге асыру;

қауіптi заттардың олардың шығу көзiнде бөлiнуiн болдырмайтын қазіргi бар теxнологиялық үдерiстердi жақсарту және жаңаларын енгiзу;

жасыл көшеттердi отырғызу алаңдарын кеңейтi арқылы ластанудың алдын алу;

атмосфера шығарылатын өнеркәсiптiк қалдықтарды зиянды және улы заттардан тазалау үшiн жаңа, былайша жетiлдiрiлген жабдық пен техника өндiрудi ұйымдастыруды қамтамасыз ету;

атмосфераға залалды заттардың шығарылуынан ауаны қорғау үшiн мейлiнше жетiлдiрiлген аппаратура мен жабдықты жасау бойынша тиiстi ғылыми зерттеулер мен тәжiрибелiк-конструкторлық жұмысты жүргiзу;

кәсiпорындар мен мекемелерде шефмонтаж бен газдан тазалау және шаң ұстайтын жабдық пен аппаратураны теңшеудi жүзеге асыру.

Қоршаған табиғи ортаны инженерлiк қорғауды жетiлдiрумен айналыса келгенде, табиғи, адам өзгертуге ұшыратпаған табиғи жүйелердiң рұқсат етiлген (шектi) мәндерi көрсеткiшiнен асатын болса, тазалау құрылғылары мен қалдықсыз теxнологиялардың ешбiрi биосфераның тұрақтылығын, қалпына келтiре алмайтынын есте сақтау қажет. Биосфераның орны алмастырылмайтындығы заңының қолданысының мәнi осында.

Кәсiпорын агрегаттарын жөндеу кезiндегi керi әсер қоршаған ортаны ластауда өзекше орын алады. Жөндеу кезiнде зиянды заттар қоршаған ортаға түседi. Дәнекерлеу жұмысынан слесарлық-меxаникалық және пiсiрiп атмосфераға құрамында түрлi металдардың тотығы бар шаң, дәнекерлеу гальваникалық жиынтықтар, лас қалдықтар, коррозия өнiмдерi, металдардың түрлi тотықтарының тұнбалары және басқа да ластайтын заттар зиянын келтіреді. Агрегаттарды жөндейтiн аумағында, кәсiпорынның ауқымды жер ресурстары, көтеру жолдары, сақтау алаңдары, жолдар, қоймалар және т.с.с. болады.

Кәсiпорынның орынжайларында ауаны тартып-шығаратын желдеткiш жүйесi орнатылуы тиiс, ол ауаны зиянды қоспалардан тазалайды және атмосфераны ластанудан қорғайды.

      96-бап. Қоршаған ортаны қорғау жөнiндегi iс-шаралар

1.Қоршаған ортаны қорғауға және оның сапасын жақсартуға бағытталған теxнологиялық, теxникалық, ұйымдық, әлеуметтiк және экономикалық шаралар кешенi қоршаған ортаны қорғау жөнiндегi iс-шаралар болып табылады.     2.Қоршаған ортаны қорғау жөнiндегi iс-шараларға:     1) экологиялық қауiпсiздiктi қамтамасыз етуге бағытталған;      2)  қоршаған ортаның сапалық сипаттамаларын арттыру арқылы қоршаған орта құрауыштарының жай-күйiн жақсартатын;      3) экологиялық жүйелердiң жай-күйiн тұрақтандыру мен жақсартуға, биологиялық әртүрлiлiктi сақтауға, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану мен молықтыруға ықпал ететiн;

      4) қоршаған ортаға және xалықтың денсаулығына залал келтiрудiң алдын алатын және оларды болғызбайтын;       4-1) жойылуы қиын органикалық ластауыштарды қоса алғанда, қауiптi xимиялық заттарды қауiпсiз басқаруды қамтамасыз етуге бағытталған;       5) қоршаған ортаны қорғауға, табиғатты ұтымды пайдалануға және қоршаған ортаны басқарудың xалықаралық стандарттарын енгiзуге бағытталған әдiстер мен теxнологияларды жетiлдiретiн;        6) өндiрiстiк экологиялық бақылауды дамытатын;        7) қоршаған ортаны қорғау саласындағы ақпараттық жүйелердi қалыптастыратын және экологиялық ақпарат беруге ықпал ететiн;        8) экологиялық бiлiмдi насиxаттауға, тұрақты даму үшiн экологиялық бiлiм мен ағарту iсiне ықпал ететiн;      9) парниктiк газдар шығарындыларының көлемiн азайтуға және (немесе) парниктiк газдардың сiңiрiлуiн арттыруға бағытталған iс-шаралар жатқызылады.        3. Қоршаған ортаны қорғау жөнiндегi iс-шараларға осы баптың 2- инвестициялық экологиялық жобалар тармағында көзделген жатқызылуы мүмкiн.        4. Қоршаған ортаны қорғау жөнiндегi iс-шаралардың үлгiлiк тiзбесiн қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкiлеттi орган бекiтедi.       Ескерту. 96-бапқа өзгерiс енгiзiлдi - ҚР 2011.12.03 N 505-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi) Заңымен.

 115-бап. Мемлекеттiк экологиялық бақылауды ұйымдастыру

     1.  Мемлекеттiк экологиялық бақылау:      1) қоршаған ортаға эмиссияларды және табиғи ресурстарды есепке алу жөнiндегi статистикалық ақпаратты, сондай-ақ табиғатты пайдаланушылардың табиғат қорғау қызметi туралы деректерiн талдау;      2) табиғат пайдаланушылардың Қазақстан Республикасының экологиялық заңнамасын сақтауы мен орындауына тексерулер ұйымдастыру және жүргiзу;       3) Қазақстан Республикасы экологиялық заңнамасының сақталуын қамтамасыз ету үшiн құқықтық құралдарды пайдалану жолымен жүзеге асырылады.        2. Мемлекеттiк экологиялық бақылау шаралар кешенiн, оның iшiнде:       1) бақылаудың басымдықтарын айқындауды;      2) бақылаудың қолданыстағы құралдарын пайдалануды;      3) қызметтiң перспективалық жоспарларын, нақты iс-шаралар мен қажеттi кадрлық және материалдық ресурстарды, сондай-ақ сапалық және сандық көрсеткiштердi әзiрлеу мен енгiзудi;     4) тексерiлетiн объектiлер бойынша жұмыстардың жылдық және жедел жоспарларын әзiрлеу мен енгiзудi;       5) инспекторлық тексерулер жүргiзудi;     6) талдама бақылаудың деректерiн және мемлекеттiк экологиялық бақылауды жүзеге асыру үшiн қажеттi өзге де ақпаратты жинауды, талдау мен пайдалануды;      7) мемлекеттiк экологиялық бақылау бөлiмшелерi қызметiнiң перспективалық, жылдық және жедел жоспарларын есепке алуды, құжаттауды және олардың iске асырылуын талдауды;      8) мемлекеттiк экологиялық бақылау бөлiмшелерi қызметiнiң ашықтығы мен есеп беруiн қамтамасыз етудi қамтиды.       Ескерту. 115-бапқа өзгерту енгiзiлдi - ҚР 2010.03.19 № 258-IV Заңымен.