1. Тақырыбы: Липидтер алмасуы. Липидтердің аралық алмасуы. БМҚ β-тотығуы, энергетикалық балансы. Глицериннің тотығуы, энергетикалық балансы. Холестерин мен кетон денелерінің химиялық табиғаты, олардың маңызы.

2. Мақсаты:

Ағзадағы липидтер алмасуының бұзылыстарында қанның және зәрдің биохимиялық сараптамасының нәтижесін, сәйкес ұсынысы бар нұсқауларды түсіндіріп беруге үйрету

3. Оқытудың міндеттері:

Осы сабақ соңында студент білуі керек:

1. БМҚ-ң β-тотығуының молекулалық механизмдерін, глицериннің тотығуын, холестерин мен кетон денелерінің химиялық табиғатын, олардың маңызын, атеросклероз кезіндегі биохимиялық көрсеткіштерді білуі.

2. БМҚ-ң β-тотығуының және глицериннің тотығуының энергетикалық балансын есептеу.

3. Осы сабақта алған білімдерін биохимияның басқа тақырыптарын және постреквизиттерді оқығанда қолдану.

4. Тақырып бойынша оқу-ғылыми жағдаяттарды шешу.

5. Липидтер алмасуының бұзылыстыры кезінде және оларды алдын алу үшін өмір салты мен тамақтану туралы ұсыныстарды негіздеу.

4.Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1) БМҚ-ң β-тотығуы реакциялары. Энергетикалық балансын есептеу.

2) Глицериннің тотығуы, энергетикалық балансы

3) Холестерин мен кетон денелерінің химиялық табиғаты және олардың маңызы.

4) Қандағы холестерин мен кетон денелерінің мөлшерін анықтаудың диагностикалық маңызы.

5. Оқыту мен сабақ берудің әдістері:

Бағдарламалық сұрақтар бойынша жазбаша бақылау.

Ауызша сұрау.

Оқытушымен «Атеросклероз» дискуссия түрінде талқылау

6. Әдебиеттер:

Негізгі:

1.Северин Е.С.(қазақ тіліне аударған және жауапты редакторы А.Ж.Сейтембетова) «Биохимия», Мәскеу, 2014.

2.Плешкова С.М., Абитаева С.А., т.б. «Нәруыздар...». – Алматы, 2000 ж. – 3-36 б.

3. Плешкова С.М. және басқалары Биохимияны студенттердің өздігінен оқып-білуіне арналған оқу құралы 2Бөлім. Заттар алмасуы және оның реттелуі. – Алматы, 2009 ж.

Қосымша:

1. Сеитов З.С. Биологиялық химия, Алматы, 2007 ж. - 125-127; 167; 193-195; 798 б.

2. Тапбергенов С.О. Медициналық биохимия.-Павлодар.-2008.

3. Сейтембетова А.Ж.., Лиходий С.С., Биологиялық химия, 1994.

Орыс тілінде:

1. Николаев А.Я. «Биологическая химия», 2007 г.

2. Северин Е,С. «Биохимия», 5-е изд., М.: ГЭОТАР-МЕДИА, 2009

3. Сеитов З.С. «Биохимия», Алматы, 2012 г.

7. Бақылау

Жаттығулар:

1.Стеарин қышқылы тотыққанда қанша АТФ түзілетінін есептеңіз.

2. Май қышқылы тотыққанда қанша АТФ түзілетінін есептеңіз

3. Қандай липопротеиндер «антиатерогенді липопротеиндер» деп аталады және холестеринді тіндерден бауырға тасымалдайды?

4.Қандай липопротеиндер «атерогенді липопротеиндер» деп аталады және холестериннің тіндерге түсуіне ықпал етеді?

5. β- және α-липопротеиндердің арақатынасы 3 тен көп. Бұл неге алып келуі мүмкін?

Тест түріндегі тапсырмалар:

1. БМҚ тотыққанда 148 молекула АТФ түзіледі. Қандай БМҚ тотықты?

а) пальмитин

б) стеарин

в) олеин

г) линоль

д) арахидон

2. Активті май қышықылы қандай заттың көмегімен митохондрияға тасымалданады:

а) диоксиацетон фосфат арқылы

б) фосфоглицерин альдегиді арқылы

в) карнитин арқылы

г) ҚСҚ

д) малат арқылы

3. БМҚ қатысатын реакцияларды атаңыз:

а) тотығып энергия бөледі

б) холестерин, ТАГ, простагландинсинтезі

в) тотығып энергия бөледі, ТАГ, ФЛ, холестеридтер синтезі

г) тотығып энергия бөледі, ТАГ синтезі

4. БМҚ-ның -тотығуының 1 айналымында тотықсызданады:

а) 1 ФПН және 1 НАДН

б) 1 ФПН және 3 НАДН

в) 2 ФПН және 2 НАДН

г) 3 ФПН

д) 3 НАДН

5. Пальмитин қышқылы тотыққанда қанша АТФ түзіледі?

а) 100; б) 90; в) 150; г) 130; д) 140.

6. Пальмитин қышқылы тотыққанда қанша молекула тотықсызданған НАДН₂ түзіледі?

1. 7

2. 8

3. 9

4. 10

5. 12

7. Май қышқылдарының β –тотығуы үшін төмендегі витаминдердің қайсысы қажет?

1. В₂

2. В₉

3. В₆

4. РР

5. А

8. Бос май қышқылдарының β-тотығуы кезінде ацил-КоА ның дегидроацил-КоАға айналуын қандай фермент катализдейді (флавопротеин – ФП)?

1. коферменті ФАД болатын ФП

2. коферменті ФМН болатын ФП

3. еноил-КоА-гидратаза

4. ацилтрансфераза

5. карнитин-ацилтрансфраза

9. Мына реакция: β -кетоацил-КоА + НSКоА→Ацил-КоА+Ацетил-КоА қалай аталады?

1. тиолазды

2. гидратация

3. тотығу

4. тотықсыздану

5. конденсация

10.Төмендегі заттардың қайсысы кетон денелеріне жатады?

1. бетта-гидроксимай қышқылы

2. ацетил-КоА

3. ацетон

4. бетта-кетоацил-КоА

5. ацетосірке қышқылы

№ 11 сабақ

1. Тақырыбы: Жай нәруыздардың алмасуы. Нәруыздардың

қорытылуы, амин қышқылдарының сіңірілуі Асқазан сөлі: құрамы, және қалыпты жағдайдағы физикалық-химиялық қасиеттері, патологияда өзгеруі.

Зертханалық жұмыстар: асқазан сөлін зерттеу (№85,83,87,20б).