Часть 1. Белки, ферменты, энергетический обмен, витамины.

Часть 2. Обмен веществ и его регуляция.

Часть 3. Биохимия жидкостей и тканей организма. – Алматы, 2009 г.

3. Аблаев Н.Р., Бейсембаева Ш.А. Клинически значимые биохимические показатели и их интерпретация: учеб пособие, Алматы, КазНМУ, 2007

4. Клиническая биохимия учеб.пособие под ред Ткачук В.А. – М.: ГЭОТАР-МЕДИА, 2008

7.Бақылау

Тесттік тапсырмалар:

1. Күрделі нәруыздардың құрылысы:

А. Бірдей амин қышқылдарынан;

Б. Әр түрлі амин қышқылдарынан;

В. Циклді амин қышқылдарынан;

Г. Жай белоктан және простетикалық топтан;

Д. Простетикалық топтан тұрады.

2. Күрделі нәруыздарға жататындар:

А. Фосфопротеиндер;

Б. Нуклеопротендтер;

В. Гликопротеиндер;

Г. Склеропротеиндер;

Д. Хромопротеиндер.

Сәйкес комбинацияны табыңыз:

• А - 1,2,3,4

• Б - 1,2,3,5

• В - 1,3,4,6

• Г - 2,3,4,5

• Д - 2,3,4,6

3. Хромопротеиндер-күрделі нәруыздар, простетикалық тобы ретінде болады:

А. Амин қышқылдары;

Б. Фосфор ышқылының қалдығы;

В. Боялған заттар;

Г. Глюкоза;

Д. Кальций.

4. Организмде тыныс алу нәруыздары:

А. протондар мен электрондарды тасымалдауға қатысады;

Б. оттегі мен көмірқышқыл газын тасымалдауға қатысады;

В. катализдік функция атқарады

Г. АТФ-тің түзілу реакцияларына қатысады

Д. тіректік функция атқарады

5. Гемоглобин молекуласы тұрады:

А. бір гемнен және бір полипептидтік тізбектен

Б. бір гемнен және төрт полипептидтік тізбектен

В. төрт гемнен және төрт полипептидтік тізбектен

Г. үш гемнен және төрт полипептидтік тізбектен

Д. бір гемнен және екі полипептидтік тізбектен

6. Гемоглобин гемінің рационалды аты:

А. 1,3,5,8-тетраметил, 2,4-дивинил, 6,7-дипропион қышқылының порфині

Б. 1,3,5,8-тетраметил, 2,4-диэтил, 6,7-дипропион қышқылының порфині

В. 1,2,5,8-тетраметил, 3,4-дивинил, 6,7-дипропион қышқылының темір порфині

Г. 1,3,4,8-тетраметил, 2,5-дивинил, 6,7-дипропион қышқылының темір порфині

Д. 1,3,5,8-тетраметил, 2,4-дивинил, 6,7-дипропион қышқылының темір порфині

7. Гемоглобин қатысады:

А. бүйректің қалыпты функциясын сақтауға

Б. газдарды тасымалдауға

В. қышқылдық-негіздік тепе-теңдікті сақтауға

Г. Минерал заттардың алмасуына

Д. гидролитикалық процестердің жылдамдығын реттеуге

Сәйкес комбинацияны табыңыз:

*А - 1, 2

* Б - 2, 3

* В - 3, 4

* Г - 4, 5

* Д - 5, 1

8. Ағзада нағыз гликопротеиндер:

А. гормондардың рецепторлары

Б. май қышқылдарын тасымалдауға қатысады

В. қан тобын анықтайды

Г. қорғаныш функциясын атқарады

Д. энергия көзі болып табылады

Сәйкес комбинацияны табыңыз:

*А - 1, 2, 3

* Б - 1, 3, 4

* В - 1, 3, 5

* Г - 2, 3, 4

* Д - 2, 3, 5

9. Нағыз гликопротеиндердің молекуласы шамамен болады:

А. 50% жай белок және 50% простетикалық тобы

Б. 80% жай белок және 20% жүйесіз көмірсулар

В. 20% жай белок және 80% жүйесіз көмірсулар

Г. 100% аминқышқылдардың қалдықтары

Д. 10% белок және 90% белок емес бөлік

10. Нуклеопротеиндер организмде:

А - қорғаныштыққызмет атқарады

Б – жасушалар мен жасушааралық зат аралығында су мен электролиттер алмасуын қамтамасыз етеді

В – жасушалар мен тіндердің құрылысы мен қасиеттерінің арнайылығын қамтамасыз етеді

Г – құрылымдық қызмет атқарады

Д – тасымалдау қызметін атқарады

Сұрақтар:

1) Гликопротеиндердің құрылысы туралы түсінік. Гликопротеиндердің жіктелуі. Нағыз гликопротеиндер мен протеогликандардың айырмашылықтары.

2) Нағыз гликопротеиндердің құрылысы, олардың химиялық қасиеттері, өкілдері.

3) Протеогликандар, құрамы, құрылысы, өкілдері.

4) Гиалурон қышқылының құрылысы мен ролі.

5) Хондроитинсульфаттың құрылысы мен ролі.

6)Гепариннің құрылысы мен ролі.

7)Хромопротеиндер- құрылысының жалпы жоспары, жіктелуі.

8)Гемоглобин-құрылысы мен ролі (ағылшын және орыс тілінде).

9) Гемоглобин гемінің химиялық табиғаты

10)Миоглобин-құрылысы мен ролі.

11)Нуклеопротеиндердің құрамы.

11)Мононуклеотидтердің құрылысы, олардың туындылары, ролі.

13)ДНҚ-ның құрылымдары туралы түсінік.

14) РНҚ-ның түрлері, құрылысы, құрылымдары, ролі.

Ми штурмына арналған сұрақтар:

1) Гемоглобиннің ролі.

2) Миоглобиннің ролі.

3) Гепариннің ролі.

4) Хондроитинсульфаттың ролі.

5) Гиалуронаттың ролі.

№ 2 тақырып бойынша глоссарий

Орыс тіліндегі термин	Ағылшын тіліндегі термин	Қазақ тіліндегі термин
Сложные белки – это белки, состоящие из простого белка и простетической (небелковой, присоединенной) группы	Conjugated proteins are proteins which consist of simple proteins and prosthetic group (non-protein moiety or attached group)	Күрделі нәруыздар-бұл нәруыздар жай нәруыз бен простетикалық (белок емес, қосылған ) топтан тұрады.
Гликопротеины – это сложные белки, состоящие из простого белка и простетической группы, которой являются углеводы различного строения	Glycoproteins are conjugated proteins consisting of simple proteins and carbohydrates of various structure	Гликопротеиндер-бұл күрделі нәруыздар жай нәруыз бен простетикалық топтан тұрады. Олардың простетикалық тобы-әртүрлі құрылысы бар көмірсулар болып табылады.
Истинные гликопротеины – это гликопротеины, углеводы которых имеют нерегулярное строение, соотношение простого белка и простетической группы (примерно) – 80:20	True glycoproteins are glycoproteins which have a irregular structure of carbohydrate moiety with ration of simple proteins:carbohydrates approximately 80:20	Нағыз гликопротеиндер - бұл гликопротеиндердің простетикалық тобы жүйесіз көмірсулардан тұрады. Жай нәруыз бен простетикалық тобының ара қатынасы шамамен -80:20.
Протеогликаны – это гликопротеины, углеводы которых имеют регулярное (повторяющееся) строение), соотношение простого белка и простетической группы (примерно) – 5-10:90-95	Proteoglycans are glycoproteins with regular (repetitive) carbohydrates, ratio of simple proteins:carbohydrates is approximately 5-10:90-95	Протеогликандар- бұл гликопротеиндердің простетикалық тобы жүйелі (қайталанатын) көмірсулардан тұрады. Жай нәруыз бен простетикалық тобының ара қатынасы шамамен 5—10:90-95.
Хромопротеины – это сложные белки, простетической группой которых является окрашенная группа	Chromoproteins are conjugated proteins with colored group as a prosthetic one	Хромопротеиндер – бұл күрделі нәруыздардың боялған простетикалық тобы бар.
Дыхательные белки – это хромопротеины, которые выполняют дыхательную роль в организме (транспортируют кислород и углекислый газ)	Respiratory proteins are chromoproteins which carry out a respiratory function in the body (i.e transport of oxygen and carbon dioxide)	Тыныс алу нәруыздар-бұл хромопротеиндер ағзада тыныс алу қызмет атқарады (оттек пен көмір қышқыл газын тасымалдайды)
Дыхательные ферменты – это хромопротеины, которые участвуют в окислительно-восстановительных реакциях	Respiratory enzymes are chromoproteins which catalyze the oxidative-reductive reactions in the body	Тыныс алу ферменттер – бұл хромопротеиндер тотығу-тотықсыздану реакцияларға қатысады.
Нуклеопротеины – это сложные белки, которые состоят из простого белка (в основном гистоны) и нуклеиновых кислот (ДНК или РНК)	Nucleoproteins are conjugated proteins which consist of simple proteins and nucleic acids (DNA or RNA)	Нуклеопротеиндер - бұл күрделі нәруыздар жай нәруыз бен (негізінен гистондар) нуклеин қышқылдарынан (ДНҚ) немесе РНҚ) тұрады.
Гемоглобин – это хромопротеин, участвующий в транспорте газов и поддержании рН внутренней среды	Hemoglobin is a chromoprotein which takes part in transport of gases and supporting of pH	Гемоглобин - бұл хромопротеиндер, газдарды тасымалдауға және ішкі ортаның рН-н сақтауға қатысады.

№3 САБАҚ

1.Тақырыбы: Ферменттер. Ферменттердің жалпы қасиеттері. Ферменттердің әсер ету механизмі. Ферменттер активтілігіне әсер ететін факторлар. Зертханалық сабақтар: крахмал декстринизациясы (№26 жұмыс), ферменттердің субстраттық арнайылығы (№30 жұмыс), фермент активтілігіне орта рН, ферменттердің активтілігіне эффекторлардың әсері (№32 жұмыс)