Фонетикалык курс фонетический курс
Система кыргызских звуков следущая:
глухие согласные: п, т, с, ш, ч, к, х, ф, щ, ц.
звонкие согласные: б, в, г, д, ж, з, м, н, р, ң, й,л.
Гласные делятся согласно следующей структуре:
губные о, у, ө, ү
негубные а, ы, э, и
твердые (гласные заднего ряда) а, ы, о, у
мягкие (гласные переднего ряда) э, и, ө, ү
Следующая диаграмма поможет вам лучше и легче понять гласные кыргызского языка.
А)
краткие гласные: а-э, о-ө, у-ү, ы-и
долгие гласные:аа, ээ, оо, өө, уу, үү
Б)
не губные: а, э, ы, и
губные: о, ө, у, ү
В) твердые (заднего ряда) гласные: а, о, ы, у
мягкие (переднего ряда) гласные: э, ө, и, ү
Кыргызские гласные произносятся так же, как и пишутся.
1-көнүгүү.А жана э табыштарын айырмалап окугула (Прочитайте, различая звуки а и э):
ат – эт ата – эне
ал – эл аким – эки
ак – эк алма – элек
Если слово начинается со звука «е», то пишется буква «э», но если тот же звук в середине или в конце слова, то передается звук «е»:
2-көнүгүү. Окугула жана кайталагыла (Читайте и повторяйте):
эл беш терезе
эне китеп кеме
эже дептер тизме
эшик мектеп эмне
3-көнүгүү.«Ы» жана «И» табыштарын айырмалап окугула (Прочитайте, различая звуки «ы» и «и»):
ык – ик балык – эшик
ыр – ит ыргыт – жигит
ыш – иш ышкыр – ишке
4-көнүгүү.«О» жана «Ө» табыштарын айырмалап окугула(Прочитайте, различая звуки «о» и «ө»):
от – өт болот – бөлөт
кол – көл конок – көмүр
сок – сөк сокмо – сөйкө
5-көнүгүү. «Ү»жана«У» тыбыштарын айырмалап окугула (Прочитайте различая звуки «ү» и «у»):
уй – үй бут – бүт булут – сүрөт
ун – үн туз – түз отур – дүкөн
ур – үр суз – сүз тогуз – сүлгү
В кыргызском языке по долготе гласного изменяется значение слова
6-көнүгүү. Кыска «а» жана созулма «аа» тыбыштарын жазгыла жанатуура окугула (Напишите и правильно прочитайте краткие гласные «а» и долгие гласные «аа»):
сан – саан шар – шаар
сат – саат мал – маал
жан – жаан тал – талаа
7-көнүгүү. Созулма «ээ» тыбышын жазгыла жана туура окугула (Напишите и правильно прочитайте долгий звук «ээ»):
ээр мээ
ээк чээн
бээ жээн
8-көнүгүү. Кыска «о» жанасозулма «оо» тыбыштарын жазгыла жана туура окугула (Напишите и правильно прочитайте краткий звук «о» и долгий звук «оо»):
оз – ооз ток – тоок
ор – оор кон – коон
боз – бооз жол – жоолук
9-көнүгүү.Кыска «ө» жанасозулма «өө» тыбыштарын жазгыла жана туура окугула (Напишите и правильно прочитайте краткий звук «ө» и долгий звук «өө»):
сөк – сөөк сөөмөй
төрт – төө өгөө
бир – бирөө көөкөр
10-көнүгүү. Кыска «у» жанасозулма «уу» тыбыштарын жазгыла жана туура окугула (Напишите и правильно прочитайте краткий звук «у» и долгий звук «уу»):
сур – суур улуу
оку – окуу сулуу
кур – куур буудай
11-көнүгүү. Кыска «ү» жанасозулма «үү» тыбыштарын жазгыла жана туура окугула (Напишите и правильно прочитайте краткий звук «ү» и долгий звук «үү»):
көнүгүү элүү
көрүүчү адептүү
күү күчтүү