2.Св шашты

Америка ғалымдарының зерттеуі бойынша бұлт 3 даму кезеңінен өтеді.

1.будақ бұлт кезеңі.

2.толу кезеңі

3.ыдырау кезеңі.

1. бұлттың ортасында жоғары бағытталган ағын байқалады.оның жылдамдығы өте жоғары болады. Жауын жаумайды.

2. жоғары бағытталған ағын анық байқ.жылдамдығы өзгеруі азаяды. нөсерлі ж-ш байқалады.

3. бұлт ыдырай бастайды. Ортасында анық байқалған төмен бағ ағын байқ. Вертикалды ұзындығы азаяды.

75 Сs-тың St-тан айырмашылығы

(циростратустын стратустан)

Ci stratus шарбы қатпарлы бұлт

Сыртқы пішіні: ақ және көгілдір жартылай мөлдір бірыңғай тегіс бұлттар. Аспанда толықтай жауып жатады. Биіктігі:6-8 км. Арктикалық аудандарда өте төмен орналасқан. Қалыңдығы: 100 м-ден бірнеше км-ге дейін созылады. Оптикалық құбылыстар: күнді, айды жарықтандырады. Жұлдыздарды сирек жақсы жарықтандырады. Көк аспан әлсіз көрінеді. Гало құбылысы байқалады.Жауын-шашын жер бетіне жетпейді. Тек өте төмен температура жағдайларында (Шығыс Сібірде) мұз инелері мен әлсіз мөлшердегі қар құбылыс байқалады. Түрлері. (Түршелерге бөлінбейді )

1. Cs fibratus (Cs fib) – шарбы-қатпарлы жіп тәрізді бұлттар Ақ түсті жіп тәрізді құрылым.

2. Cs nebulosus (Cs neb) – шарбы-қатпарлы тұман тәрізді бұлттар Бірыңғай тегіс ақ және көгілдір түсті жабын. Пайда болу процесі: Cs атмосфералық фронт шептерінде тропосфераның жоғарғы қабаттарында ауаның адибатты салқындауы кезінде пайда болады.

Stratus Сыртқы түрі: біртекті қабат сұр ж/е сары сұр түсті, тұманға ұқсайды. Жиі төменгі беткейі жыртылған болып келеді. Биіктігі 0,1-0,7км аралығында кейде жер бетімен тұманмен араласуы мүмкін. Қалыңдығы 0,2-0,8км. Оптикалық құбылысы мен мөлдірлігі: әдетте күн мен ай көрінбейді, бұлттың өте жұқа шетінде көрінуі мүмкін. Жауын: сіркіреуік, кейде ұсақ қар жауып көріну қашықтығын төмендетеді.

Түрі мен түршелері

4. St nebulosus-тұман тәрәзді.

5. St undulates-толқынды біртекті құрылымды.

6. St fractus-жыртылған. Жинақ жеке бұлт түрінде болады.

2. Fractonimbus-жыртық жаңбыр бұлты.

Пайда болуы

Салыстырмалы жылы ауаның суық беткей әсерінен сууы, радиоционды суу әсерінен, Фронтальді беткей б/ша көтерілген қозғалыста ауаның сууы, салыстырмалы суық ауа массасында жылы су қоймасындағы су буы конденсацимясы.

76 Ac-тың As-тан айырмашылығы

(алтокумулустын алтостратустан)

Ас шетінде күн мен ай жарықтанады. Сонымен қатар оның айналасында жиі венцы байқалады. Тығыздалған орталық бөлігінде ай мен күн жарықтанбайды немесе өте әлсіз жарықтанады. Жауын-шашын: Ас кейде жеке тамшы н/е қар жаууы мүмкін. Ac vir сыпырғыш тәрізді жауын сызығы байқалып, бірақ жауын жерге жетпейді.

Түрлері мен түршелері

1, Ac undulates- толқынды. Әр түрлі созылымды қатпарлармен орналасады. Кейде жеке бұлттылық жамылғысы участогында байқ.

9. Ac translucidus- жарықтандырушы. Әр түрлі біртекті емес тығыздықтылығымен сипатталады.

10. Ac opacus- жарықтанбайтын. Тығыз толық үздіксіз қабат құрып, қара толқынды болады.

11. Ac lenticularis- жасымық тәрізді. Жеке тығыз бұлттар

12. Ac inhomogenus- біртекті емес. Бұл бұлттарды тегіс емес деп атайды.

2. Ac cumuliformis- будақ тәрізді. Толықтырылған н/е бірге жинақталған жоғарғы будақ бұлт.

9. Ac floccus- мақта тәрізді. Өз түрін қасиеттерін салыстырмалы түрде тез өзгертеді.

10. Ac castellanus- ғимарат тәрізді. Ақ н/е сұр түсті бұлт қабаты.

11. Ac cumulogenitus- будақ бұлттардан п.б қуатты

12. Ac virga- жауын түсу сызығымен сипатталады.

Пайда болу процесі:

1Толқынды қозғалыстар инверсия жоғарғы шекарасында, толқынды қозғалыстар әлсіз 2қисықты фронтальді беткейде.

3Толқынды қозғалыстар тау кедергісі әсерінен

4 Қуатты будақ бұлттың жайылуы 2-5км қабатта, әсіресе инверсия болғанда.

5 Конвективті ауа қозғалысы 2км қабаттан жоғарыда.

Altostratus

Cыртқы түрі: сұр ж/е көк біртекті бұлт. Жер-жерімен аздап талшықты, жауын түсу сызығын құрады. Биіктігі: 3-5км аралығында. Қалыңдығы: орташа1км, кейде 2км. Оптикалық құбылысы: күн мен ай бұлттан әлсіз көрінеді. Жауын-шашын: жауады. Оңтүстік, орта ендіктерде жерге жетпей буланып кетеді. Ал қыста жиі қар жауады.

Түрі мен түршелері

1 As nebulosus- тұмантәрізді, біртекті сұр қабат түрінде.

2 As undulates- толқын тәрізді

7. As translucidus-көрінетін қатпарлы шарбы бұлттарына ұқсас,

8. As opacus-көрінбейтін. Біртекті сұр түсті бұлт жамылғысы.

9. As precipitans-жауын беретін. Әдетте интенсивтілігі төмен болады.

Пайда болуы

Әдетте салқындау нәтижесінде, кіруші қозғалысында п.б. Бұл процес әдетте жылы ауа келуімен, ж/е оның жоғары көтерілуімен байланысты. Бірінші негізді суық фронтта байқалады.