21. Каогуляция әсерінен тамшылардың өсуі.

Олар бір біріне соқтығысуына б/ты.Оның нәтижесінде бірігуі коагуляция байқ.Ұсақ тамшылардың бірігуі молекулярлы жылулық бром қозғалыстар нәтижесінде сондайақ турбулентті араласу нәтижесінде жүреді.Бірақ есептеулер көрсеткендей Броундық,турб.коагуляция ақ ұсақ бұлт тамшыларының іріленуіне алып келеді.Бірақ бұлттың түсуге қабілеті тамш п.б.алып келе алмайды.Бұлттанған қала сондайақ электр күшінің әсерінен дежүреді.Бірдей заряд тамш бірінбірі итереді де бірігуін қиындатады.Ал әр түрлі заряд тамшылар бірбіріне тартылады да олардың бірігу ықтималы болады.Бірақ тамшы зарядтары сондайақ және олардың арасындағы қаш.сондай үлкен болады да,Кулон күштері әсері әлсіз болады.Одан басқа атмосфера көптеген су тамш коагуляциясын тежейтін бірдей (-) қуатты б.келеді.Бұлттағы коагуляция тамш әртүрлі құлау жылд нәтижесінде болады.Ірі тамш ауырлық күші әсерінен ұсақ тамш қарағанда үлкен жылд құлайды.Сонд үлкен тамшылар ұсақ тамшыларды қуып жетеді де олармен соқтығысып бірігеді. Каогуляцияның мұндай түрі гравитациялық д.а.

22.Жауын шашын пайд. Болуындағы қатты фазалардың рөлі

Бұлттар мен ж-ш дамуын бақылаулар жоғ. және қоныражай ендіктерде азды көпті айтарлықтай қарқынд. ж-шдар су тамшылар мен мұз кристалдарынан тұратын бұлттардан атап айтқанда олардың жоғ бөліктерінен түседі. Бұл жауын шашын қалыптасқанда қатты фазалардың п.б. анықтаушы рөлін көрсетеді. Алғашқы рет бұл эффектіде Воеков, Вачинский,Бержерон, Финдайзендер көңіл бөлді.Олар бұлттарда қатты бөлшектер п.б. жауын шашын қалыптасуында шешуші рөл атқарады. Яғни жауын шашындар тек аралас құрылымда бұлттарға ғана түсуі мүмкін деп саналады.Соңғы жалдардағы теорилық зерттеулер негізінде алынған.Бұл гипотезаның дұрыстығын растайды. Бұлттарда мұз кситалдарының п.б. байланысқан негізігі эффект абсолютті қайта күрт жоғ.алып келеді.

- мұздың тығ.

- ауа мен жауын шашын бөлшектердегі будың салмақтық үлесі.

Әртүрлі t° кезінде ірі мұз бөлшектері үшін Е мәнін келтіреміз.

Кесте

Су буының қанығу қысымы бөлшектің радиусы тәуелді болғ.тан әрбір t-да сфераның мұз бөлшектерінің су тамшыларынан су буының ажырау әсерінен өсе бастайды критикалық өлшемі бар. Әртүрлі t жағд. Сфералық мұз бөлшектерінің критикалық радиусын мөлшерін келтіреміз

T,	-1	-5	-10	-15	-20	-30	-40
r	3.90	1,55	0.84	0.59	0.46	0.34	0.28

Егер мұз бөлш. r>r_крит үлкен болатындықтан онда бөлшек өсе бастайды. Ал салқын тамш булана бастацды. Мұз бөлшң r есептеу үшін егер бастапқы r кіші болатын болса r₀ 0 болса, онда мына форм қолд болады.

Жоғ келтіррілген мәндерге сәйкес мұз бөлш үшін Е мәні оның -7 дәрежесәне тең. Ал бұлттағы жоғ қарай бағ мәні 100см\с

тең бөлшектің r пропорц болып келетіндіктен аралас бұлттарды ұсак мұз бөлш өсу жылдғы тамш өсу жылднан 10-20 есе көп болуы мүмкін.Осыған байлты бұлт элементтерінің өсу уақыты бастапқы кезенде. Ягни конден. Субл негезгі рөл аткарган кезде тез кыскарады. Ал тамшылардың колол өсу жылд аз болып келеді. Тамш айырмаш аралас бұлттарда мұз бөлшектерінің диф өсу жылд үшін жоғ қарай бағ ағындардың рөлі онша маңызды емес.Яғни E қайта қанығу w-0ден 300 см\с өскен кезде өзгермей қала береді.

Мұз бөлшектерінің r-50-60 мкм кейін негізгі рөлді какуляц проц аткарады. Тамш қатуы мұз бөлшектерінен траекторияларының жоғ бөлігінде байкалатынын ал одан тамш барлығы суйык болып кала беретін олар жог карай котеріледу деген ұйғарыммен мұз бөлш өсуін есептеді. Пішіні сфералық деп санаатын мұз бөлшегі төмен тұскен кезде тамшылардан су буының дифф ажырауы әсерінен және көтер. жатқан барлық тамшдың коогуляц әсерінен өседі.

23.Жауын-шашындард пайда болуына вертикальді қозғалыстардың рөлі

Верт қозғтар бұлттардан жауатын сипаты мен қарқна айтарлықтай әсер етеді.Төм және орт тропосферада жоғ қарай бағытталған верт қозғтар кезінде сыбағалы ылғал қоры биіктеген сайын өте баяу төмендейді және оның әсерінен верт бағанада судың сұйық күйде үлкен салмағы жинақталады.Верт жылдң әрбір таралуын және көбінесе w max мәніне w бұлт ұстап тұруына қабілетті сұйық судың белгілі бір салмағы толықтай сәйкес келеді. Конв бұлтты дамуына қарай бұлт пен оның қорш ортаның арас айырмаш азаяды. Ал онымен бірге қалқу күші де азаяды себебі бұлтта жоғ қарай бағ қозғтар және жоғ байқ.Егер верт жылд төмендесе және таңбасын өзгертсе онда бұлттағы верт жылдтың жаңа көрінісіне жауап беретін су қоры ( )азаяды.Бұлттың 1және 2ші күйлерінің арасындағы су қорының айырмаш бұлттардан түсетін жауын шашын түрінде жүзеге асырылады. Су қоры туралы мәліметтер негізінде.

параметрінің ὴ мәніне дейін төмендеуіне өзг тең жауын шашын мөлшерінің келесі бағаларын аламыз

ὴ’ ὴ10
кг\м	5,2	8,5	8,6	8,9

Бұл жерде 1мм жауын шашындарға 1кг\м² сәйкес келеді. Е параметрінің берілген мәндерінде бұлттардағы су қоры жоғ қарай бағған ағындарда тамш іріленуімен калыпт етілген. Олардың орт өлшеген құлау жылдның ( жоғ әсерінен төм мүмкін.Егер бұлттың даму процде. болса, онда бұлттан келесі мөлшері түседі.

	5.2	5.7	5.6	4.5

Ж-ш қарқғы 1 күйден ( ) басқа бір күйге ( ауысуы байқ уақыт аралығына тәуелді.Келтірілген бұл бағалау будақ жаңб бұлттың жауын шашын әр сәтте жауа бастайды деген белгілі фактіні түсіндіруге мүмкіндік береді. Мұнын алд бұлт дамиды да жеткілікті үлкен қалыңдығына дамиды. Дегенмен ж ш әлі түспейді себебі верт жылд айтарлықтай үлкен және тамш құлау жылд аз, . Бірақ верт жылдтың немес Е’’ төмендеуі немесе жоғ байқ кезде судың барлық салмағы мәндеріне жауап беретін мөлшерінін үстіне бұлттарға ж ш рет түседі. Дегенмен олардың қандай да бір критик мәндеріне байқ азырақ арқ қарай немесе жоғ бақылау бойынша t аралығын алып жататын ж ш түсумен қалыптасады. қарама қарсы.Бұл барлық бұлтты міндетті түрде катты жатпайды. Көбінесе бұлттардың бір бөлігіне верт жылд оның таңб және уакыт өткен сайын өсе береді. Ал басқа бір бөлігене мыс сырт жағында верт жыл төмендей береді. . Бұл жағдда бұлттағы су қоры көбейеді. Қарқ жауын шашындар t өскен сайын төм. Жоғ сайын түсе береді. Конв ғана емес сонымен қатар қатпарлы тәрізді бұлттарда жоғ қарай бағ-ған ағындармен бірге ең алдымен ж ш түсуі байлқан төм қарай қозғалыстарға орналасады. Ылғ жинақтал жоғ қарай бағыттталған қозғ ағындар көбінесе жауын шашын түсетін төм қарай бағ-ған қозғ ағындармен кезектесетіндіктен ол ж ш қарқ нөсерлі ғана емес сонымен қатар ақ жауында да әдеттегідей уақыт және кеңістік бойынша күрт өзгереді.