- •5В050900 «Қаржы» мамандықтары үшін
- •Мазмұны
- •Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі ақ «Қаржылық академия»
- •Жұмыс (модуль) бағдарламасы
- •5В050900 «Қаржы» мамандықтары үшін
- •2.4.Курстың пререквизиттері:
- •2 Пәннің мазмұны «Бюджеттік процесс пен қазынашылық» пәнінің тақырыптық жоспары
- •2.1 Пән бойынша дәріс,семинар және соөж-ның орындалу сызбасы
- •1 Пәннің жүктеме сыйымдылығы
- •2. Пәннің сипаты және оның оқу үдерісіндегі орны
- •2.1 Пәннің сипаттамасы.
- •Пәнді оқудың міндеті:
- •Қолданылатын әдебиеттер тізімі Негізгі әдебиеттер.
- •Қосымша әдебиеттер.
- •5В050900 «Қаржы» мамандықтары үшін
- •Оқытушы жөнінде мәлімет және ақпарат
- •2. Пәннің сипаты және оның оқу үдерісіндегі орны
- •2.1 Пәннің сипаттамасы.
- •Пәнді оқудың міндеті:
- •2.4.Курстың пререквизиттері:
- •3 Пәннің мазмұны «Бюджеттік процесс пен қазынашылық» пәнінің тақырыптық жоспары
- •Пән бойынша тапсырмаларды орындау және тапсыру кестесі (сөж)
- •Қолданылатын әдебиеттер тізімі Негізгі әдебиеттер.
- •Білімді бағалау Бағалау критерийлері
- •Курс саясаты
- •Емтихан сұрақтары
- •Глоссарий
- •3 Пән бойынша тапсырмаларды орындау және тапсыру кестесі
- •4. Пәннің оқу-әдістемелік қамтамасыз ету картасы
- •1. Бюджеттік процесс түсінігі. Бюджеттік процесстің экономикалық мазмұны. Бюджеттің ерекше айналымы
- •2. Бюджеттің сипаттама белгілері. Бюджеттің қызмет етуінің экономикалық жэне ұйымдастырушылық формалары.
- •3. Бюджет мемлекеттің қаржылық жоспары ретінде
- •4. Мемлекеттік бюджеттің функциялары, олардың әрекет ету шекарасы, ерекшеліктері
- •3.Қазынашылықтың негізгі кітабі:
- •Бюджетті қазынашылық атқарудың негізгі процедуралар мен технологиялар
- •1. Бюджеттік жоспарлау мен болжаудың рөлі және мақсаттары
- •2. Бюджетті жоспарлау принциптері. Жоспарлауда қолданатын норма мен нормативтердің ролі және мәні
- •3. Жоспарлау мен болжамдаудың кезеңдері, әдіс пен тәсілдері
- •4. Мемлекеттің орта мерзімді фискалдық саясаты
- •1. Бюджет түсімдері және олардың көздері
- •2. Бюджеттің салықтық жэне салықтық емес түсімдерінің сипаттамасы, рөлі мен мәні
- •3. Қазақстан Республикасының салық жүйесі
- •4. Салық түсімдерін болжау. Салық түсімдері контингентінің есей әдісінің сипаттамасы
- •5. Тауарлар, жұмыстар және қызметтер бойынша ішкі салықтар тусімдерін болжау
- •6. Халықаралық сауда жзне сыртқы операциялар бойынша салық тусімдерін болжау
- •7. Ерте берілген несиелерді отеу мен мемлекеттік кепілі бар және үкіметтің кепілінде төленген талаптардан түсетін түсімдерді болжау
- •Тақырып. Бюджет шығыстарын қалыптастыру негіздері
- •1.Бюджет шығыстарының экономикалық мазмұны мен жүйесі. Бюджет түрлері бойынша шығыстарды қалыптастыру ерекшеліктері
- •2. Жалпы сипаттағы мемлекеттік қызметтерге жұмсалатын бюджет шығыстарын қалыптастыру
- •3. Қорғаныс, қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздік, соттар мен прокуратураға арналған бюджет шығыстарын қалыптастыру
- •1. Қазақстан Республикасының «Білім беру туралы» Заңы. Білім беру мекемелерінің типтері мен түрлері
- •2. Білім беруге арналған шығыстарды қалыптастыру және оларды қаржыландыру көздері
- •3. Кадрларды кәсіби дайындау және жоғары білім беруді қаржыландырудың жаңа қадамы
- •4. Білім беру мекемелеріне байланысты бюджет ақшасының есептік көрсеткіштері мен жоспарлау тәртібі
- •5. Мемлекет кызметкерлері емес мемлекеттік мекемелер жұмыскерлерінің еңбекақы жүйесі. Білім беру мекемелеріндегі қызметкерлерге еңбекақы төлеу ерекшеліктері
- •1. Денсаулық сақтауға арналған шығыстарды қалыптастыру және оларды қаржыландыру коздері. Медициналық мекемелердің қызметін жоспарлау және каржыландыру.
- •2. Халықтыц денсаулығын сақтауға арналған шығындар, ауруханалар мен емханаларды қаржыландыру. Мамандырылған медициналық жәрдем корсету бойынша шығындарды қаржыландыру ерекшеліктері.
- •3. Мемлекеттік қызметкерлер емес мемлекеттік мекемелер жұмыскерлерінің еңбекақы жүйесі. Денсаулық сақтау мекемелер қызметкерлерінің еңбекақы төлеу ерекшеліктері.
- •10 Тақырып. Әлеуметтік қамтамасыз ету мен әлеуметтік көмекке арналған бюджет шығыстарын қалыптастыру
- •1. Зейнетақы төлеу аумағындағы бюджеттің рөлі мен мемлекеттің саясаты. Зейнетақымен қамтамасыз етудегі бюджет шығыстарын қалыптастыру
- •2. Қазақстаи Республикасыныц азаматтарын элеуметтік қорғау. Мемлекеттік элеуметтік жэрдемақылар. Мемлекеттік арнайы жэрдемақылар. Арнайы мемлекеттік жәрдемақылар.
- •3. Мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қоры.
- •4. Әлеуметтік қамтамасыз ету мекемелерінің шығындары және олардың кызметкерлерінің еңбекақы төлеу ерекшеліктері
- •1. Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығына арналған бюджет шығыстарын қалыптастыру
- •2. Мәдениет, спорт, туризм және ақпарат кеңістігіне арналған бюджет шығыстарын қалыптастыру
- •3. Өнеркәсіп, құрылыс және жер қойнауын пайдалануға арналған бюджет шығыстарын қалыптастыру
- •4. Көлік және коммуникацияның дамуын қаржыландырудағы бюджеттің рөлі.
- •5. Табиғатты қорғау іс-шаралары мен ауыл, орман, су, балық шаруашылықтарына арналған бюджет шығыстарын қалыптастыру
- •1. Республикалық бюджет жобасын қарау және бекіту тәртібі
- •2. Жергілікті бюджет жобаларын қарау және бекіту тәртібі
- •3. Экономикалық жіктеудін ерекшеліктері бойынша шығындар есебін қалыптастыру тәртібі
- •1. Заңды тұлғалар үшін:
- •2. Жеке тұлғалар үшін:
- •Дәріс бойынша әдістемелік нұсқаулар
- •1. Бюджеттің айқындалуы мен атқарылуының түсінігі және принциптері. Секвестр түсінігі
- •2. Бірыңғай қазынашылық шот. Мемлекеттік мекемелер шоттары
- •3. Бюджетті атқару негіздері
- •4. Бюджеттік бағдарламалар паспорттары және оларды қаржыландыру жоспарлары.
- •Тақырып бойынша теориялық білімді бақылау және өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:
- •14 Тақырып. Бюджеттік несиелеу және бюджеттік инвестициялар
- •1.Бюджеттік несиелеу түсінігі, оның принциптері мен критерийлары. Бюджеттік несие берудің процедуралары мен тәртібі
- •Әдебиеттер тізімі:
- •6 Семинар (тәжірибелік) сабақтарының жоспары
- •Семинар сабағына дайындалу бойынша әдістемелік нұсқау
- •7. Пәнді оқыту бойыншаәдістемелік нұсқаулар
- •Бірінші межелік бақылауды өткізудің сұрақтары.
- •Екінші межелік бақылауды өткізудің сұрақтары.
- •8. Курстық (жоба) жұмысты, лабораторлық жұмысты, графикалық есептеуді орындау мен типтік есептемелерді орындау бойынша әдістемелік нұсқау
- •Студенттердің өздік жұмысын орындауға арналған материалдар
- •Сөж орындау бойынша әдістемелік нұсқаулар
- •Қолданылатын әдебиеттер тізімі Негізгі әдебиеттер.
- •10. Оқу тәжірибесін ұйымдастыру бойынша әдістемелік нұсқаулар
- •11. Білім алушылардың оқу жетістіктерін бақылау және бағалау бойынша материалдары бірінші межелік бақылауды өткізудің сұрақтары. Бірінші межелік бақылауды өткізудің сұрақтары.
- •Екінші межелік бақылауды өткізудің сұрақтары.
- •Емтихан сұрақтары
- •12. Оқу сабақтарын бағдарламалық және мультимедиялық сүйемелдеу (оқу пәнінің мазмұнына байланысты)
- •13. Мамандандырылған дәрісханалар, кабинеттер, мен зертханалар тізімі
3. Өнеркәсіп, құрылыс және жер қойнауын пайдалануға арналған бюджет шығыстарын қалыптастыру
Әрбір елдің экономикасы мемлекеттік қолдаусыз болуы мүмкін емес, себебі қоғамның белгілі бір мұқтаждары тек мемлекет арқылы қаржыландырылады. Мұндай мемлекеттік қолдау экономиканың шикізат емес бағыттағы бәсекеге қабілетті және экспортқа бағдарланған тауарлар мен қызмет өндіруші салаларына бюджеттік ақша қаражаттарын бөлу арқылы іске асырылады.
Қазақстан Республикасының өнеркәсіп, құрылыс және жер қойнауын пайдалану саласындағы бюджеттік саясаты қазіргі кезеңде минералды-шикізат ресурстарын пайдалануының тиімділігін жоғарлату мақсатпен оларды мемлекеттік басқару жүйесін жетілдіруге бағытталады. Осы бюджеттік бағдарламаны іске асыру нәтижесінде тұрақты экономикалық өсуді қамтамасыз ету мен халық тұрмысының сапасын жақсартуына әсер етуі тиіс.
Аталған саланы қаржыландырудағы бюджеттің рөлі, біріншіден, жоғары технологиялық жасауларды және оларды өндіріске енізуді қамтамасыз ететін ғылым, техника және технология бағыттарын дамытуға жәрдем берушілікпен, екіншіден, жоғары біліктілікті ғылыми және инженерлік кадрларды даярлауға жәрдем берушілікпен тұжырымдалады. Сонымен қоса, бюджеттің рөлі өнеркәсіп, құрылыс және жер қойнауын пайдалаігуының даму аумағындағы әр түрлі мемлекеттік бағдарламалар қарастырған шараларды қаржыландыруда маңызды.
Қазіргі кезеңде іске асырылып жаткан 2014-2015 жж. Қазақстан Республикасының Индустриалды-инновациялық стратегиясы экономиканың салаларын әртараптандыру арқылы елдің тұрақты даму жетістігіне бағытталған. Экономика салаларын диверсификациялау оның шикізаттық бағыттылығынан бәсекеге қабілетті және экспортқа бағдарланған тауарлар мен қызмет өндіруге ауысуына себепші болады.
Осы Стратегияда қойылған мақсаттарды шешу үшін бюджет шығындары бағытының маңызды бірі болып және базалық, бәсекеге қабілетті экономика салаларын анықтауға қажеті маркетинттік зерттеу жүргізу табылады. Мұндай салаларды анықтау мақсаты - олардың айналасында ғылыми-өндірістік жүйе мен тиімді инновациялық инфрақұрылым жасау және дамыту. Осыған байланысты республикада пилоттық кластерлер анықталуы басталды.
Бюджеттік кодексте өнеркәсіп, құрылыс және жер койнауын пайдалануға арналған құралдарды бөлу бағыттары республикалық және жергілікті бюджеттерде солардың атқаратын функциялары мен тағайындамалары бойынша белгіленген. Мысалы, ақша қаражаттары республикалық бюджетте өнеркәсіп, жер қойнауын пайдалану, сәулет, қала құрылысы және құрылыс іс-әрекеттеріне бөлінуі қарастырылған. Сонымен бірге бюджет құралдары арқылы мыналар қаржыландырылады:
мемлекеттік өнеркәсіптік саясатты іске асыру;
жанармай-энергетика кешенін дамыту;
энергия жинактау аумағындағы мемлекеттік саясатты іске асыру;
жер қойнауы мен оны пайдалану және сейсмологиялық акпарат мониторингі;
мемлекеттік геологиялық зерттеу;
геологиялық акпараты қалыптастыру;
рудниктер мен шахталарды жабу мен жою, техногендік қалдықтарды қабырлау;
республикалық мемлекеттік қала құрылыс кадастрін жүргізу;
құрылыс стандарттары мен нормаларды жасау және алу.
Облыс, астана, республикалық маңызы бар қала бюджеттерінде сәулет, қала күрылыс және құрылыс іс-әрекеттеріне арналған республикалық бюджеттен қаржыландырылатынан басқа шығындар қарастырылған.
Өнеркәсіп, құрылыс және жер қойнауын пайдалану аумағы бойынша инвестициялық іс-әрекеттер реттеуді мемлекет мақсатты бюджеттік бағдарламалар мен инвестициялық жобаларға бюджет құралдарын бөлу арқылы іске асырады. Осындайға арналған ақша қаражаттар сомасы жыл сайын бекітілетін бюджеттер шығындарының күрамында карастырылады. Ал республикалық бюджеттен ақысыз негізде бөлінетін мемлекеттік инвестицияларды беру мемлекеттік және салалық бағдарламалар ішіндегі өнеркәсіп, жер қойнауын пайдалану мен құрылыс объектілері бойынша белгіленген басымды жобаларға сәйкестік іске асырылады.
Инвестициялық бағдарламаларды қаржыландырудың негізгі механизмі ретінде бюджеттік несиелендіру пайдаланады, Оның саясаты экономика аумағында шешім қабылдау процедураларына қойылатын талаптармен дәлелденеді. Бюджеттік несиелендірудің мақсаты экономика салаларында бәсекелестікті қалыптастыру мен дамыту болғандықтан, ол мемлекеттік немесе салалық даму бағдарламалары арқылы іске асырылады және мезгілдік рамкалары бар. Сондықтан ең алдымен бюджеттік несиелер — республикалық инвестициялық жобаларды қаржыландыру мен қаржы агенттігі мәртебесі бар даму институттарды несиелеу жәш жергілікті инвестициялық жобаларды қаржыландыруға беріледі.