4. Ishni bajarish yuzasidan qisqacha nazariy tushunchalar

Fan/modul kodi

EM2306

O‘quv yili

2022-2023

Semestr

3

ECTS – Kreditlar

6

Fan/modul turi

Majburiy

Ta’lim tili

O‘zbek/rus

Haftadagi dars soatlari

6

1.

Fanning nomi

Auditoriya mashg‘ulotlari (soat)

Mustaqil ta’lim (soat)

Jami yuklama (soat)

Elektr mashinalari

90

90

180

2.

Fanning mazmuni

2.1. Fanni o‘qitish maqsadi va vazifalari

Ushbu fan jamiyatning iqtisodiy negizi, uning tarkibiy qismlari, umumiqtisodiy qonunlar va kategoriyalar, iqtisodiy hodisa va jarayonlarning mohiyati, ijtimoiy-iqtisodiy tizimlar va ularning amal qilish qonuniyatlari, iqtisodiy o‘sish kabi masalalarni qamrab oladi. Jamiyatda mavjud iqtisodiy qonunlarni bilish va ularning amal qilishiga ongli munosabatda bo‘lishda, mamlakatni demokratlashtirish va iqtisodiyotni bozor tamoyillari asosida isloh qilish jarayonlarining mohiyatini tushunishda talabalarni zarur bo‘lgan bilimlar bilan qurollantiradi.

Fanni o‘qitishdan maqsad – talabalarga elektr mashinalari tanlash taffakkurini shakllantirish va rivojlantirish, o‘zining fikr-mulohaza, xulosalarini asosli tarzda aniq bayon etishga o‘rgatish hamda ularni amaliyotda tatbiq etish ko‘nikmasini hosil qilishdan iborat.

Fanning vazifasi – talabalarga o‘quv rejasida rejalashtirilgan umumkasbiy (elektrotexnik materiallar, elektr texnikaning nazariy asoslari) fanlarini bilishga asoslanadi xamda ixtisoslik fanlarini o‘zlashtirishda asos vazifasini o‘taydi.

Ushbu maqsadga erishish uchun fan talabalarni nazariy bilimlar, amaliy ko‘nikmalalar, masalalarini yecha olish ishlash prinsiplari va jarayonlarga uslubiy yondashuv hamda ilmiy dunyoqarashini shakllantirish vazifalarini bajaradi.

2.2. Asosiy nazariy qism (ma’ruza mashg‘ulotlari)

Fan tarkibi mavzulari:

1-modul. Elektr mashinalariga oid umumiy ma’lumotlar. Transformatorlar

1-mavzu. «Elektr mashinalari» faniga kirish

Kirish. Elektr mashinalariga oid umumiy ma’lumotlar. O‘zbekistonda elektr energetikasi va unda transformatorlarning ahamiyati. Issiqlik, atom va gidro elektr stansiyalarida elektr energiyani ishlab chiqarishda elektr mashinalarining roli va ularning istiqboli. EM lari va transformatorlarning tasnifi va ularga nisbatan qo‘yiladigan asosiy texnik talablar. Elektr mashinalari va transformatorlarni ishlab chiqarishda ishlatiladigan elektrotexnik va izolyasion materiallar.

2-mavzu. Transformatorning yuksiz ishlash va qisqa tutashuv rejimlarida ro‘y beradigan elektr magnit jarayonlar.

Transformatorlarning yuksiz ishlash va qisqa tutashish rejimlar. Yuksiz ishlash va qisqa tutashish xolatlarida magnit yurituvchi kuch.

3-mavzu. Transformator chulg‘amlaridagi EYUK va toklar

Transformator xar xil ish rejimlarida chulg‘amlaridagi EYUK va toklar. Transformatorlarning ish rejimlaridagi tavsiflari, elektr magnit jarayonlarining tavsiflarga ta’siri.

4-mavzu. Transformatorning ikkilamchi chulg‘am elektr parametrlarini birlamchi chulg‘am o‘ramlar soniga keltirish. Tashqi tavsifi.

Transformatorning ikkilamchi chulg‘am elektr parametrlarini birlamchi chulg‘am o‘ramlar soniga keltirish, elektromagnit jarayonlarni o‘rganish uchun. Transformatorlarning tashqi tavsifini tahlil qilish.

2-modul. Transformatorlarda kuchlanish, quvvat isroflari va FIK, ulanish guruxlari.

5-mavzu. Kuchlanishni rostlash. Quvvat isroflari va FIK

Transformatorda kuchlanish o‘zgarishi. Kuchlanishni rostlash usullari. Transformatordagi o‘zgarmas va o‘zgaruvchan quvvat isroflari. Transformatorning foydali ish koeffisiyenti.

6-mavzu. Transformator chulg‘amlari ulanish guruhlari.

Transformator chulg‘amlari ulanish guruhlarini taxlil kilish. Transformator ulanish guruxlarini aniqlash usulllari.

7-mavzu. Parallel ulash shartlari. Maxsus transformatorlar turlari.

Transformator chulg‘amlarining o‘ralish yo‘nalishi va uchlarining belgilanishi. Ulanish guruhini aniqlash. Transformatorlarni parallel ishlashi. Parallel ulash shartlari.Maxsus transformatorlar ularning ishlatilish joylari va avfzalliklari.

8-mavzu. O‘zgaruvchan tok stator chulg‘ami EYUKlari, magnit yurituvchi kuchlari (MYUK) va magnit maydonlari

O‘zgaruvchan tok mashinalarida stator chulg‘amining turlari va ulanish sxemalari. O‘zgaruvchan tok chulg‘amlarini tushuntirishda metodik mulohazalar. Sinxron va asinxron mashinalarda aylanma magnit maydon hosil qilish usullari. Gʻaltak o‘ramining EYUK. Gʻaltaklar guruhining EYUK. Chulg‘am fazasining EYUK.

3-modul. Asinxron mashinalardagi jarayonlar.

9-mavzu. Asinxron mashina turlari, tuzilishi va ishlash prinsipi

Bir fazali chulg‘amning magnit maydonini hosil qilish. Asinxron mashinaning turlari. Qisqa tutashgan rotorli asinxron mashinaning tuzilishi va ishlash prinsipi.

10-mavzu. Rotori tormozlangan asinxron mashinada bo‘ladigan elektromagnit jarayon.

Asinxron mashinalarda rotori tormozlangan xoldagi jarayonlar.

11-mavzu. Asinxron mashinaning vektor diagrammalari va almashtirish sxemasi. Asinxron mashinaning energetik diagrammasi Elektromagnit (aylantiruvchi) momenti va mexanik tavsifi

Rotori aylanayotgan asinxron mashinada elektromagnit jarayon. Asinxron mashinaning vektor diagrammasi. Almashtirish sxemasi.Asinxron mashinaning energetik diagrammasi. Elektromagnit moment. Mexanik tavsif. Asinxron motorning turg‘un ishlash shartlari.

12-mavzu. Asinxron motorning ish tavsifi. Asinxron motorni ishga tushirish

Asinxron motorning yuklama bilan ishlagan xoldagi tavsiflari.Asinxron motor ish tavsifi. Qisqa tutashtirilgan va faza rotorli asinxron motorlarni ishga tushirish usullari.

13-mavzu. Asinxron motorning aylanish chastotasini rostlash. Asinxron generator, undagi elektromagnit jarayonlar va tavsiflari

Asinxron mashinaning aylanish chastotasini rostlash usullari. Asinxron generatorning elektr tarmog‘i bilan parallel ishlashi. Elektr tarmog‘iga ulanmagan asinxron generatorning o‘z-o‘zini qo‘zg‘atishi. Asinxron generatorning yuklama bilan ishlashi.

4-modul. Sinxron generatorlar

14-mavzu. Sinxron generatorning turlari, sinxron mashinalarning tuzilishi ishlash prinsipi.

Sinxron generatorlarning turlari, tuzilishi va ishlash prinsipi.

15-mavzu. Yakor reaksiyasi. Ayon va noayon qutbli sinxron generatorning tenglamalari va vektor diagrammalari.

Sinxron generator turlari. Sinxron generatorning tuzilishi va ishlash prinsipi.Sinxron generatorda yakor reaksiyasi.Ayon qutbli sinxron generatorning tenglamalari va vektor diagrammalarini qurish.Noayon qutbli sinxron generatorning tenglamalari va vektor diagrammalarini qurish.

16-mavzu. Sinxron mashinani elektr tarmog‘iga parallel ulash. Sinxronlash usullari.

Tarmoqqa parallel ulash shartlari va taxlili.Aniq va noaniq sinxronlash usullari.

17-mavzu. Sinxron generatorning elektr tarmog‘i bilan parallel ishlashidagi tavsiflari

SG ning ish xossalari uning tavsiflari: yuksiz ishlash, simmetrik qisqa tutashuv, yuklanish, tashqi va rostlash tavsiflari. SG ni elektr tarmog‘iga yoki ishlab turgan generatorlar bilan parallel ulash. Generatorlarni sinxronlash usullari. Burchak tavsifi. Sinxron mashinaning elektromagnit momenti.

18-mavzu. Sinxron mashina reaktiv quvvatining burchak tavsifi. U-simon tavsiflari.

Sinxron mashina burchak tavsifi. Sinxron mashinalarda U-simon tavsifi taxlili.

19-mavzu. Sinxron motorning tuzilishi va ishlash prinsipi. Sinxron motorning ish tavsiflari.

Sinxron motorning tuzilishi va ishlash prinsipi, o‘rganish. Sinxron motorning ish rejimlarida tavsiflarini taxlili.

20-mavzu. Sinxron mashinadagi quvvat isroflari va FIK

Sinxron mashinalarning maxsus turlari.

Sinxron generator va motordagi quvvat isroflari. Sinxron generator va motorning FIK. Sinxron mashinalardagi quvvat isroflari.Ryeaktiv sinxron motorlar; doimiy magnitli sinxron motorlar; avtotraktor generatorlari; induktorli generatorlar. Asinxronlashtirilgan sinxron mashinalar; ikki o‘qi bo‘yicha qo‘zg‘atiladigan sinxron mashinalar.

21-mavzu. O‘zgarmas tok mashinalari tuzilishi va ishlash prinsipi.

O‘zgarmas tok mashinalari tuzilishi va ishlash prinsipini taxlil qilish.

22-mavzu. O‘zgarmas tok generatorlari tavsiflari

O‘zgarmas tok mashinalari tuzilishi va ishlash prinsipi. Mustaqil qo‘zg‘atishli o‘zgarmas tok generatortavsiflari. Yuksiz ishlash va yuklanish tavsiflari. Yuklanish tavsifsi. Qisqa tutashuv tavsifsi. Tashqi va rostlash tavsiflari.O‘zgarmas tok motorlaridagi fizik jarayonlarni o‘zlashtirish xamda motorni ishga tushirish usullari.

2.3. Amaliy mashg‘ulotlar bo‘yicha ko‘rsatma va tavsiyalar

Amaliy mashg‘ulotlarini tashkil etish yuzasidan kafedra tomonidan ko‘rsatma va tavsiyalar ishlab chiqiladi. Unda talabalar asosiy ma’ruza mavzulari bo‘yicha olgan bilim va ko‘nikmalarini amaliy masalalar, keyslar orqali yanada boyitadilar. Shuningdek, darslik va o‘quv qo‘llanmalar asosida talabalar bilimlarini mustahkamlashga erishish, tarqatma materiallardan foydalanish, ilmiy maqolalar va tezislarni chop etish orqali talabalar bilimini oshirish, masalalar yechish, mavzular bo‘yicha taqdimotlar va ko‘rgazmali qurollar tayyorlash, normativ-huquqiy hujjatlardan foydalanish va boshqalar tavsiya etiladi.

Amaliy mashg‘ulotlarning taxminiy ro‘yxati

1. Transformatorning asosiy parametrlarini aniqlash;

2. Yuklama bilan ishlayotgan transformatorning eksplutasion xarakteristikalarini hisoblash;

3. Tajriba ma’lumotlari asosida transformatorning asosiy parametrlarini hisoblash.

4. Yuklama bilan ishlayotgan transformatorning kuchlanish pasayishini aniqlash;

5. Asinxron motorning mexanik xarakteristikasini aniq hisoblash;

6. Asinxron motorning aylanish chastotasini rostlash usullariga oid masalalar yechish;

7. Ayon qutbli sinxron generatorning muhim parametrlarini hisoblash;

8. Sinxron generatorning tashqi xarakteristikani qurish;

9. Sinxron generatorning U –simon xarakteristikasini qurish;

10. Sinxron generatorning burchak xarakteristikasini qurish;

11. O‘zgarmas tok motorining asosiy parametrlarini aniqlash;

12. O‘zgarmas tok generatorlarining tashqi xarakteristikasi;

13. O‘zgarmas tok motorining mexanik xarakteristikalarini hisoblash;

14. O‘zgarmas tok motorining aylanish chastotasini rostlash usullariga oid masalalar yechish;

15. O‘zgarmas tok mashinalarida FIK ni hisoblash;

2.4. Laboratoriya mashg‘ulotlar bo‘yicha ko‘rsatma va tavsiyalar

Laboratoriya mashg‘ulotlarini tashkil etish yuzasidan kafedra tomonidan uslubiy ko‘rsatma va tavsiyalar ishlab chiqiladi. Unda talabalar asosiy ma’ruza va amaliy mashg‘ulotlar mavzulari bo‘yicha olgan bilim va ko‘nikmalarini laboratoriya mashg‘ulotlarini bajarish va tegishli hisoblashlarni amalga oshirish orqali yanada boyitadilar.

Laboratoriyaishlarining taxminiy ro‘yxati

1. Uch fazali ikki chulg‘amli transformatorning salt ishlash qisqa tutashuv holatlaridagi xarakteristikalarini va parametrlarini tekshirish.

2. Uch fazali ikki chulg‘amli transformatorning yuklama holatidagi tavsiflari va parametrlarini tekshirish.

3. Uch fazali ikki chulg‘amli transformatorlarning ulanish guruhlarini aniqlash.

4. Uch fazali ikki chulg‘amli transformatorlarning parallel ishlashi.

5. Uch fazali qisqa tutashgan rotorli asinxron motorning salt ishlash va qisqa tutashuv xarakteristikalarini tekshirish va parametrlarini aniqlash.

6. Uch fazali qisqa tutashgan rotorli asinxron motorning ish xarakteristikalarini tekshirish.

7. Uch fazali faza rotorli asinxron motorning salt ishlash va qisqa tutashuv xarakteristikalarini tekshirish va parametrlarini aniqlash.

8. Parallel qo‘zg‘atishli o‘zgarmas tok generatorining salt ishlash va yuklanish xarakteristikalarini tekshirish.

5. Kurs loyihasi bo‘yicha ko‘rsatma va tavsiyalar

O‘quv rejada kurs loyihasi (kurs ishi) ko‘zda tutilmagan.

2.6. Mustaqil ishlar bo‘yicha ko‘rsatma va tavsiyalar

Mustaqil ishlarning taxminiy ro‘yxati

1. Avtotransformatorlar hamda uch chulg‘amli transformatorlar ish rejimlari.

2. Chastota o‘zgartiriuvchi transformatorlar.

3. Payvandlash transformatori.

4. Fazalar sonini o‘zgartiruvchi transformatorlar.

5. To‘g‘irlovchi qurilmalar uchun transformatorlar.

6. O‘zgaruvchan tok mashinalarining qisqartirilgan qadamli stator chulg‘amlari.

7. Asinxron generatorlar.

8. Asinxron taxogeneratorlar.

9. Asinxron chastota o‘zgartkichlar.

10. Chiziqli xarakatlanuvchi asinxron mashinalar.

11. Sinxron reaktiv motorlar.

12. Gibrid qo‘zg‘atishli sinxron mashinalar.

13. Doyimiy qo‘zg‘atishli sinxron motorlar.

14. O‘zgarmas tok taxogeneratorlari.

15. Maxsus o‘zgarmas tok mashinalari.

Mustaqil ta’limni tashkil etishda ushbu fanning xususiyatlarini hisobga olgan holda quyidagi shakllardan foydalanish tavsiya etiladi va joriy nazorat sifatida baholanadi:

1. Mavzular bo‘yicha konspekt (referat, taqdimot) tayyorlash. Nazariy materialni puxta o‘zlashtirishga yordam beruvchi bunday usul o‘quv materialiga diqqatni ko‘proq jalb etishga yordam beradi. Talaba konspekti turli nazorat ishlariga tayyorgarlik ishlarini osonlashtiradi va vaqtni tejaydi;

2) O‘qitish va nazorat qilishning avtomatlashtirilgan tizimlari bilan ishlash. Olgan bilimlarini o‘zlashtirishlari, turli nazorat ishlariga tayyorgarlik ko‘rishlari uchun tavsiya etilgan elektron manbalar, innovasion dars loyihasi namunalari, o‘z-o‘zini nazorat uchun test topshiriqlari va boshqalar;

3) Fan bo‘yicha qo‘shimcha adabiyotlar bilan ishlash. Mustaqil o‘rganish uchun berilgan mavzular bo‘yicha talabalar tavsiya etilgan asosiy adabiyotlardan tashqari qo‘shimcha o‘quv-ilmiy adabiyotlardan foydalanadilar. Bunda rus va xorijiy tillardagi adabiyotlardan foydalanish rag‘batlantiriladi;

4) Internet tarmog‘idan foydalanish. Fan mavzularini o‘zlashtirish, amaliy mashg‘ulot va mustaqil ishlarni yozishda mavzu bo‘yicha internet manbalarini topish, ular bilan ishlash nazorat turlarining barchasida qo‘shimcha reyting ballari bilan rag‘batlanti-riladi;

5) Mavzuga oid masalalar, keys-stadilar va o‘quv loyihalarini ishlab chiqish, shuning bilan birga ishtirok etish;

6) Amaliyot turlariga asosan material yig‘ish, amaliyotdagi mavjud muammolarning yechimini topish, hisobotlar tayyorlash;

7) Ilmiy seminar va anjumanlarga tezis va maqolalar tayyorlash va ishtirok etish;

8) Mavjud amaliy mashg‘ulot ishlarini takomillashtirish, masofaviy (distansion) ta’lim asosida mashg‘ulotlarni tashkil etish bo‘yicha metodik ko‘rsatmalar tayyorlash va h.k.

Yangi bilimlarni mustaqil o‘rganish, kerakli ma’lumotlarni izlash va ularni topish yo‘llarini aniqlash, Internet tarmoqlaridan foydalanib ma’lumotlar to‘plash va ilmiy izlanishlar olib borish, ilmiy to‘garak doirasida yoki mustaqil ravishda ilmiy manbalardan foydalanib ilmiy maqola (tezis) va ma’ruzalar tayyorlash kabilar talabalarning darsda olgan bilimlarini chuqurlashtiradi, ularning mustaqil fikrlash va ijodiy qobiliyatini rivojlantiradi. Vazifalarini tekshirish va baholash amaliy mashg‘ulot olib boruvchi o‘qituvchi tomonidan, konspektlarni va mavzuni o‘zlashtirishni ma’ruza darslarini olib boruvchi o‘qituvchi tomonidan har darsda amalga oshiriladi.

Mustaqil ishni tashkil etish bo‘yicha uslubiy ko‘rsatma va tavsiyalar, keys-stadi, vaziyatli masalalar to‘plami ishlab chiqiladi. Ma’ruza mavzulari bo‘yicha amaliy topshiriq, keys-stadilar yechish uslubi va mustaqil ishlash uchun vazifalar belgilanadi.

3.

Fan o‘qitilishining natijalari (shakllanadigan kompetensiyalar).

Fanni o‘zlashtirish natijasida talaba:

• elektr mashinalari o‘zining bo‘lajak kasbining mohiyati va ijtimoyi axamiyati to‘g‘risida tasavvurga ega bo‘lishi;

• elektr texnikada qo‘llaniladigan elektr mashinalarini tajriba yo‘li bilan olish va taxlil qilishni bilishi va ulardan foydalana olishi;

• talaba elektr mashinalari nazariyasi, ishlatish va qo‘llanish sohalari haqidagi ko‘nikmalariga ega bo‘lishi kerak.

4.

Ta’lim texnologiyalari va metodlari:

• ma’ruzalar;

• interfaol keys-stadilar;

• seminarlar (mantiqiy fiklash, tezkor savol-javoblar);

guruhlarda ishlash;

taqdimotlarni qilish;

individual loyihalar;

jamoa bo‘lib ishlash va himoya qilish uchun loyihalar.

5.

Kreditlarni olish uchun talablar:

Fanga oid nazariy va uslubiy tushunchalarni to‘la o‘zlashtirib, tahlil natijalarini to‘g‘ri aks ettira olish, o‘rganilayotgan jarayonlar haqida mustaqil mushohada yuritish va joriy, oraliq nazorat shakllarida berilgan vazifa va topshiriqlarni bajarish, yakuniy nazorat bo‘yicha yozma ishni topshirish.

6.

Adabiyotlar

1. Asosiy adabiyotlar

1. Salimov J.S., Pirmatov N.B. Elektr mashinalari.– T.: O’zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashiryoti, 2011. –408 b.

2. Mustafakulova G.N., Toirov O.Z., Bekishev A.E. Elektr mashinalari. Toshkent.: Tafakkur avlodi. 2020. 191 b.

3. Majidov S. Elektr mashinalari va elektr yuritma. - T.: O’qituvchi, 2002. -358 b.

4. Alimxodjayev K.T., Pirmatov N.B., Ziyoxodjayev T.I. Elektr mashinalari.- T.: “Fan va texnologiya”, 2018. -344 b.

5. Alimxodjayev K.T., Pirmatov N.B., Ziyoxodjayev T.I., Mustafakulova G.N. Elektr mashinalari va transformatorlarning ekspluatatsiyasi. - T.: “Fan va texnologiya”, 2019. -240 b.

2. Qo‘shimcha adabiyotlar

6. Mirziyoyev Sh.M. Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining lavozimiga kirishish tantanali marosimiga bag‘ishlangan Oliy Majlis palatalarining qo‘shma majlisidagi nutqi. –T.: “O‘zbekiston” NMIU, 2016. – 56 b.

7. Mirziyoyev Sh.M. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash – yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. O‘zbekiston Respublikasi Konstitusiyasi qabul qilinganining 24 yilligiga bag‘ishlangan tantanali marosimdagi ma’ruza 2016 yil 7 dekabr. – T.: “O‘zbekiston” NMIU, 2016. – 48 b.

8. Mirziyoyev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz. – T.: “O‘zbekiston” NMIU, 2017. – 488 b.

9. O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi to‘g‘risida. – T.:2017 yil 7 fevral, PF-4947-sonli Farmoni.

10. Pirmatov N.B., Yarmuxamyedova Z.A., Mustafakulova G.N. Elyektr mashinalari fanining transformatorlar qismi bo‘yicha kurs loyihasini bajarishga oid o‘quv-myetodik qo‘llanma. –T.: ToshDTU, 2012 – 117 b.

11. Кацман М.М. Сборник задач по электрическим машинам. Учеб. Пособие для вузов. –Москва.: – Издательский центр «Академия». 2012. –154 с.

12. Mustafakulova G.N., Toshev Sh.E. Elektr mashinalari fanidan laboratoriya mashg‘ulotlarini bajarish uchun metodik ko‘rsatma. –T.: TDTU, 2015. – 45 b .

13. Pirmatov N.B., Zayniyeva O.E. Elektromexanika (Elektr mashinalari) fanidan masalalar to‘plami. O‘quv qo‘llanma. –T.: TDTU, 2004. – 75 b.

3. Internet saytlar

14. www.Ziyo.net

15. http://dhes.ime.mrsu.ru/studies/tot/tot_lit.htm;

16. http://rbip.bookchamber.ru/description.aspx?product_no=854;

17. http://energy-mgn.nm.ru/progr36.htm

7.

Fan dasturi Toshkent davlat texnika universiteti Ilmiy-uslubiy Kengashning 2022 yil “___” _________dagi ____-sonli bayonnomasi bilan ma’qullangan.

8.

Fan/modul uchun ma’sular:

N.B. Pirmatov – TDTU, “Elektr mashinalari” kafedrasi professori, t.f.d.

A.E. Bekishev - TDTU, “Elektr mashinalari” kafedrasi katta o‘qituvchisi;

9.

Taqrizchilar:

O.X. Ishnazarov – O‘zRFA, Energetika muammolari instituti, direktor o‘rinbosari, t.f.d., professor;

O.Z. Toirov - ToshDTU “Elektr mashinalari” kafedrasi mudiri, t.f.d., professor;

Fan/modul kodi

EM2306

O‘quv yili

2022-2023

Semestr

3

ECTS – Kreditlar

6

Fan/modul turi

Majburiy

Ta’lim tili

O‘zbek/rus

Haftadagi dars soatlari

6

1.

Fanning nomi

Auditoriya mashg‘ulotlari (soat)

Mustaqil ta’lim (soat)

Jami yuklama (soat)

Elektr mashinalari

90

90

180

2.

Fanning mazmuni

2.1. Fanni o‘qitish maqsadi va vazifalari

Ushbu fan jamiyatning iqtisodiy negizi, uning tarkibiy qismlari, umumiqtisodiy qonunlar va kategoriyalar, iqtisodiy hodisa va jarayonlarning mohiyati, ijtimoiy-iqtisodiy tizimlar va ularning amal qilish qonuniyatlari, iqtisodiy o‘sish kabi masalalarni qamrab oladi. Jamiyatda mavjud iqtisodiy qonunlarni bilish va ularning amal qilishiga ongli munosabatda bo‘lishda, mamlakatni demokratlashtirish va iqtisodiyotni bozor tamoyillari asosida isloh qilish jarayonlarining mohiyatini tushunishda talabalarni zarur bo‘lgan bilimlar bilan qurollantiradi.

Fanni o‘qitishdan maqsad – talabalarga elektr mashinalari tanlash taffakkurini shakllantirish va rivojlantirish, o‘zining fikr-mulohaza, xulosalarini asosli tarzda aniq bayon etishga o‘rgatish hamda ularni amaliyotda tatbiq etish ko‘nikmasini hosil qilishdan iborat.

Fanning vazifasi – talabalarga o‘quv rejasida rejalashtirilgan umumkasbiy (elektrotexnik materiallar, elektr texnikaning nazariy asoslari) fanlarini bilishga asoslanadi xamda ixtisoslik fanlarini o‘zlashtirishda asos vazifasini o‘taydi.

Ushbu maqsadga erishish uchun fan talabalarni nazariy bilimlar, amaliy ko‘nikmalalar, masalalarini yecha olish ishlash prinsiplari va jarayonlarga uslubiy yondashuv hamda ilmiy dunyoqarashini shakllantirish vazifalarini bajaradi.

2.2. Asosiy nazariy qism (ma’ruza mashg‘ulotlari)

Fan tarkibi mavzulari:

1-modul. Elektr mashinalariga oid umumiy ma’lumotlar. Transformatorlar

1-mavzu. «Elektr mashinalari» faniga kirish. Transformatorlarda bo‘ladigan fizik jarayonlar. Transformatorlarning tuzilishi

Kirish. Elektr mashinalariga oid umumiy ma’lumotlar. O‘zbekistonda elektr energetikasi va unda transformatorlarning ahamiyati. Issiqlik, atom va gidro elektr stansiyalarida elektr energiyani ishlab chiqarishda elektr mashinalarining roli va ularning istiqboli. EM lari va transformatorlarning tasnifi va ularga nisbatan qo‘yiladigan asosiy texnik talablar. Elektr mashinalari va transformatorlarni ishlab chiqarishda ishlatiladigan elektrotexnik va izolyasion materiallar. Transformatorlar chulg‘amlarida bo‘ladigan fizik jarayonlar.

2-mavzu. Transformator chulg‘amlaridagi EYUK va toklar

Transformator xar xil ish rejimlarida chulg‘amlaridagi EYUK va toklar. Transformatorlarning ish rejimlaridagi tavsiflari, elektr magnit jarayonlarining tavsiflarga ta’siri.

3-mavzu. Transformatorning ikkilamchi chulg‘am elektr parametrlarini birlamchi chulg‘am o‘ramlar soniga keltirish.

Transformatorning ikkilamchi chulg‘am elektr parametrlarini birlamchi chulg‘am o‘ramlar soniga keltirish, elektromagnit jarayonlarni o‘rganish uchun.

4-mavzu. Tashqi tavsifi.

Transformatorlarning tashqi tavsifini tahlil qilish.

2-modul. Transformatorlarda kuchlanish, quvvat isroflari va FIK, ulanish guruxlari.

5-mavzu. Kuchlanishni rostlash. Quvvat isroflari va FIK

Transformatorda kuchlanish o‘zgarishi. Kuchlanishni rostlash usullari. Transformatordagi o‘zgarmas va o‘zgaruvchan quvvat isroflari. Transformatorning foydali ish koeffisiyenti.

6-mavzu. Transformator chulg‘amlari ulanish guruhlari.

Transformator chulg‘amlari ulanish guruhlarini taxlil kilish. Transformator ulanish guruxlarini aniqlash usulllari.

7-mavzu. Parallel ulash shartlari. Maxsus transformatorlar turlari.

Transformator chulg‘amlarining o‘ralish yo‘nalishi va uchlarining belgilanishi. Ulanish guruhini aniqlash. Transformatorlarni parallel ishlashi. Parallel ulash shartlari.Maxsus transformatorlar ularning ishlatilish joylari va avfzalliklari.

3-modul. O‘zgaruvchan tok mashinalari. Asinxron mashinalardagi jarayonlar

8-mavzu. O‘zgaruvchan tok mashinalarining umumiy masalalari. O‘zgaruvchan tok mashinalarining stator chulg‘ami qismlari, sxemalari.

Elektr yoyi vositasida payvanlash uchun ishlatiladigan maxsus maqsadli transformatorlar. O‘zgaruvchan tok mashinalari va ularga oid umumiy ma’lumotlar. O‘zgaruvchan tok mashinalarining asosiy turlari. Asinxron mashinalarning tuzilishi va ularning turli sohalarda tutgan o‘rni.O‘zgaruvchan tok mashinalarining stator chulg‘ami qismlari, sxemalarini turlari.

9-mavzu. Asinxron mashina turlari, tuzilishi va ishlash prinsipi

Bir fazali chulg‘amning magnit maydonini hosil qilish. Asinxron mashinaning turlari. Qisqa tutashgan rotorli asinxron mashinaning tuzilishi va ishlash prinsipi.

10-mavzu. Asinxron mashinaning vektor diagrammalari va almashtirish sxemasi. Asinxron mashinaning energetik diagrammasi Elektromagnit (aylantiruvchi) momenti va mexanik tavsifi

Rotori aylanayotgan asinxron mashinada elektromagnit jarayon. Asinxron mashinaning vektor diagrammasi. Almashtirish sxemasi. Asinxron mashinaning energetik diagrammasi. Elektromagnit moment. Mexanik tavsif. Asinxron motorning turg‘un ishlash shartlari.

11-mavzu. Asinxron motorning ish tavsifi. Asinxron motorni ishga tushirish

Asinxron motorning yuklama bilan ishlagan xoldagi tavsiflari. Asinxron motor ish tavsifi. Qisqa tutashtirilgan va faza rotorli asinxron motorlarni ishga tushirish usullari.

12-mavzu. Asinxron motorning aylanish chastotasini rostlash. Asinxron generator, undagi elektromagnit jarayonlar va tavsiflari

Asinxron mashinaning aylanish chastotasini rostlash usullari. Asinxron generatorning elektr tarmog‘i bilan parallel ishlashi. Elektr tarmog‘iga ulanmagan asinxron generatorning o‘z-o‘zini qo‘zg‘atishi. Asinxron generatorning yuklama bilan ishlashi.

4-modul. Sinxron generatorlar

13-mavzu. Sinxron generatorning turlari, sinxron mashinalarning tuzilishi ishlash prinsipi.

Sinxron generatorlarning turlari, tuzilishi va ishlash prinsipi.

14-mavzu. Yakor reaksiyasi. Ayon va noayon qutbli sinxron generatorning tenglamalari va vektor diagrammalari.

Sinxron generator turlari. Sinxron generatorning tuzilishi va ishlash prinsipi. Sinxron generatorda yakor reaksiyasi. Ayon qutbli sinxron generatorning tenglamalari va vektor diagrammalarini qurish. Noayon qutbli sinxron generatorning tenglamalari va vektor diagrammalarini qurish.

15-mavzu. Sinxron mashinani elektr tarmog‘iga parallel ulash. Sinxronlash usullari.

Tarmoqqa parallel ulash shartlari va taxlili. Aniq va noaniq sinxronlash usullari. SG ning ish xossalari uning tavsiflari: yuksiz ishlash, simmetrik qisqa tutashuv, yuklanish, tashqi va rostlash tavsiflari. SG ni elektr tarmog‘iga yoki ishlab turgan generatorlar bilan parallel ulash. Generatorlarni sinxronlash usullari. Burchak tavsifi. Sinxron mashinaning elektromagnit momenti.

16-mavzu. Sinxron generator reaktiv quvvatining burchak tavsifi. U-simon tavsiflari.

Sinxron mashina burchak tavsifi. Sinxron mashinalarda U-simon tavsifi taxlili.

17-mavzu. Sinxron motorning tuzilishi va ishlash prinsipi.

Sinxron motorning tuzilishi va ishlash prinsipi, o‘rganish.

18-mavzu. Sinxron motorning ish tavsiflari.

Sinxron motorning ish rejimlarida tavsiflarini taxlili.

19-mavzu. Sinxron mashinadagi quvvat isroflari va FIK

Sinxron mashinalarning maxsus turlari.

Sinxron generator va motordagi quvvat isroflari. Sinxron generator va motorning FIK. Sinxron mashinalardagi quvvat isroflari. Reaktiv sinxron motorlar; doimiy magnitli sinxron motorlar; avtotraktor generatorlari; induktorli generatorlar. Asinxronlashtirilgan sinxron mashinalar; ikki o‘qi bo‘yicha qo‘zg‘atiladigan sinxron mashinalar.

4-modul. O‘zgarmas tok mashinalari

20-mavzu. O‘zgarmas tok mashinalari tuzilishi va ishlash prinsipi.

O‘zgarmas tok mashinalari tuzilishi va ishlash prinsipini taxlil qilish.

21-mavzu. O‘zgarmas tok generatorlari tavsiflari

O‘zgarmas tok mashinalari tuzilishi va ishlash prinsipi. Mustaqil qo‘zg‘atishli o‘zgarmas tok generatortavsiflari. Yuksiz ishlash va yuklanish tavsiflari. Yuklanish tavsifsi. Qisqa tutashuv tavsifsi. Tashqi va rostlash tavsiflari.

22-mavzu. O‘zgarmas tok motorlaridagi fizik jarayonlar. Motorni ishga tushirish. O‘zgarmas tok mashinalari maxsus turlari.

O‘zgarmas tok motorlaridagi fizik jarayonlarni o‘zlashtirish xamda motorni ishga tushirish usullari.O‘zgarmas tok mashinalari maxsus turlarini tuzilishi va ishlatilish soxalari, avfzalliklari.

2.3. Amaliy mashg‘ulotlar bo‘yicha ko‘rsatma va tavsiyalar

Amaliy mashg‘ulotlarini tashkil etish yuzasidan kafedra tomonidan ko‘rsatma va tavsiyalar ishlab chiqiladi. Unda talabalar asosiy ma’ruza mavzulari bo‘yicha olgan bilim va ko‘nikmalarini amaliy masalalar, keyslar orqali yanada boyitadilar. Shuningdek, darslik va o‘quv qo‘llanmalar asosida talabalar bilimlarini mustahkamlashga erishish, tarqatma materiallardan foydalanish, ilmiy maqolalar va tezislarni chop etish orqali talabalar bilimini oshirish, masalalar yechish, mavzular bo‘yicha taqdimotlar va ko‘rgazmali qurollar tayyorlash, normativ-huquqiy hujjatlardan foydalanish va boshqalar tavsiya etiladi.

Amaliy mashg‘ulotlarning taxminiy ro‘yxati

16. Transformatorning asosiy parametrlarini aniqlash;

17. Yuklama bilan ishlayotgan transformatorning eksplutasion xarakteristikalarini hisoblash;

18. Tajriba ma’lumotlari asosida transformatorning asosiy parametrlarini hisoblash.

19. Yuklama bilan ishlayotgan transformatorning kuchlanish pasayishini aniqlash;

20. Asinxron motorning mexanik xarakteristikasini aniq hisoblash;

21. Asinxron motorning aylanish chastotasini rostlash usullariga oid masalalar yechish;

22. Ayon qutbli sinxron generatorning muhim parametrlarini hisoblash;

23. Sinxron generatorning tashqi xarakteristikani qurish;

24. Sinxron generatorning U –simon xarakteristikasini qurish;

25. Sinxron generatorning burchak xarakteristikasini qurish;

26. O‘zgarmas tok motorining asosiy parametrlarini aniqlash;

27. O‘zgarmas tok generatorlarining tashqi xarakteristikasi;

28. O‘zgarmas tok motorining mexanik xarakteristikalarini hisoblash;

29. O‘zgarmas tok motorining aylanish chastotasini rostlash usullariga oid masalalar yechish;

30. O‘zgarmas tok mashinalarida FIK ni hisoblash;

2.4. Laboratoriya mashg‘ulotlar bo‘yicha ko‘rsatma va tavsiyalar

Laboratoriya mashg‘ulotlarini tashkil etish yuzasidan kafedra tomonidan uslubiy ko‘rsatma va tavsiyalar ishlab chiqiladi. Unda talabalar asosiy ma’ruza va amaliy mashg‘ulotlar mavzulari bo‘yicha olgan bilim va ko‘nikmalarini laboratoriya mashg‘ulotlarini bajarish va tegishli hisoblashlarni amalga oshirish orqali yanada boyitadilar.

Laboratoriya ishlarining taxminiy ro‘yxati

1. Uch fazali ikki chulg‘amli transformatorning salt ishlash va qisqa tutashuv holatidagi xarakteristikasi va parametrlarini tekshirish.

2. Uch fazali ikki chulg‘amli transformatorning yuklama holatidagi tavsiflari va parametrlarini tekshirish.

3. Uch fazali ikki chulg‘amli transformatorlarning ulanish guruhlarini aniqlash.

4. Uch fazali ikki chulg‘amli transformatorlarning parallel ishlashi.

5. Uch fazali qisqa tutashgan rotorli asinxron motorning salt ishlash va qisqa tutashgan xarakteristiksini tekshirish va parametrlarini aniqlash.

6. Uch fazali qisqa tutashgan rotorli asinxron motorning ish xarakteristikalarini tekshirish.

7. Uch fazali faza rotorli asinxron motorning salt ishlash va qisqa tutashuv xarakteristikasini tekshirish va parametrlarini aniqlash.

8. Parallel qo‘zg‘atishli o‘zgarmas tok generatorining salt ishlash va xarakteristikasini tekshirish.

5. . Kurs loyihasi bo‘yicha ko‘rsatma va tavsiyalar

O‘quv rejada kurs loyihasi (kurs ishi) ko‘zda tutilmagan.

6. Mustaqil ishlar bo‘yicha ko‘rsatma va tavsiyalar

Mustaqil ta’lim quyidagi shakllarda tashkil etiladi:

• mavzularni normativ-huquqiy hujjatlar va o‘quv adabiyotlari yordamida mustaqil o‘zlashtirish;

• mavzular bo‘yicha referat tayyorlash;

• seminar va amaliy mashg‘ulotlarga tayyorgarlik ko‘rish;

• ilmiy maqola va tezislarni tayyorlash;

• fanning dolzarb muammolarini qamrab oluvchi loyihalar tayyorlash;

• nazariy bilimlarni amaliyotda qo‘llash;

• amaliyotdagi mavjud muammolarning yechimini topish;

• o‘rganilayotgan mavzu bo‘yicha asosiy ilmiy adabiyotlarga annotasiya yozish va boshqalar.

Mustaqil ishlarning tahminiy ro‘yxati

16. Avtotransformatorlar hamda uch chulg‘amli transformatorlar ish rejimlari.

17. Chastota o‘zgartiriuvchi transformatorlar.

18. Payvandlash transformatori.

19. Fazalar sonini o‘zgartiruvchi transformatorlar.

20. To‘g‘irlovchi qurilmalar uchun transformatorlar.

21. O‘zgaruvchan tok mashinalarining qisqartirilgan qadamli stator chulg‘amlari.

22. Asinxron generatorlar.

23. Asinxron taxogeneratorlar.

24. Asinxron chastota o‘zgartkichlar.

25. Chiziqli xarakatlanuvchi asinxron mashinalar.

26. Sinxron reaktiv motorlar.

27. Gibrid qo‘zg‘atishli sinxron mashinalar.

28. Doyimiy qo‘zg‘atishli sinxron motorlar.

29. O‘zgarmas tok taxogeneratorlari.

30. Maxsus o‘zgarmas tok mashinalari.

Mustaqil ta’limni tashkil etishda ushbu fanning xususiyatlarini hisobga olgan holda quyidagi shakllardan foydalanish tavsiya etiladi va joriy nazorat sifatida baholanadi:

2. Mavzular bo‘yicha konspekt (referat, taqdimot) tayyorlash. Nazariy materialni puxta o‘zlashtirishga yordam beruvchi bunday usul o‘quv materialiga diqqatni ko‘proq jalb etishga yordam beradi. Talaba konspekti turli nazorat ishlariga tayyorgarlik ishlarini osonlashtiradi va vaqtni tejaydi;

2) O‘qitish va nazorat qilishning avtomatlashtirilgan tizimlari bilan ishlash. Olgan bilimlarini o‘zlashtirishlari, turli nazorat ishlariga tayyorgarlik ko‘rishlari uchun tavsiya etilgan elektron manbalar, innovasion dars loyihasi namunalari, o‘z-o‘zini nazorat uchun test topshiriqlari va boshqalar;

3) Fan bo‘yicha qo‘shimcha adabiyotlar bilan ishlash. Mustaqil o‘rganish uchun berilgan mavzular bo‘yicha talabalar tavsiya etilgan asosiy adabiyotlardan tashqari qo‘shimcha o‘quv-ilmiy adabiyotlardan foydalanadilar. Bunda rus va xorijiy tillardagi adabiyotlardan foydalanish rag‘batlantiriladi;

4) Internet tarmog‘idan foydalanish. Fan mavzularini o‘zlashtirish, amaliy mashg‘ulot va mustaqil ishlarni yozishda mavzu bo‘yicha internet manbalarini topish, ular bilan ishlash nazorat turlarining barchasida qo‘shimcha reyting ballari bilan rag‘batlanti-riladi;

5) Mavzuga oid masalalar, keys-stadilar va o‘quv loyihalarini ishlab chiqish, shuning bilan birga ishtirok etish;

6) Amaliyot turlariga asosan material yig‘ish, amaliyotdagi mavjud muammolarning yechimini topish, hisobotlar tayyorlash;

7) Ilmiy seminar va anjumanlarga tezis va maqolalar tayyorlash va ishtirok etish;

8) Mavjud amaliy mashg‘ulot ishlarini takomillashtirish, masofaviy (distansion) ta’lim asosida mashg‘ulotlarni tashkil etish bo‘yicha metodik ko‘rsatmalar tayyorlash va h.k.

Yangi bilimlarni mustaqil o‘rganish, kerakli ma’lumotlarni izlash va ularni topish yo‘llarini aniqlash, Internet tarmoqlaridan foydalanib ma’lumotlar to‘plash va ilmiy izlanishlar olib borish, ilmiy to‘garak doirasida yoki mustaqil ravishda ilmiy manbalardan foydalanib ilmiy maqola (tezis) va ma’ruzalar tayyorlash kabilar talabalarning darsda olgan bilimlarini chuqurlashtiradi, ularning mustaqil fikrlash va ijodiy qobiliyatini rivojlantiradi. Mustaqil ishni tashkil etish bo‘yicha uslubiy ko‘rsatma va tavsiyalar, keys-stadi, vaziyatli masalalar to‘plami ishlab chiqiladi. Ma’ruza mavzulari bo‘yicha amaliy topshiriq, keys-stadilar yechish uslubi va mustaqil ishlash uchun vazifalar belgilanadi.

3.

Fan o‘qitilishining natijalari (shakllanadigan kompetensiyalar).

Fanni o‘zlashtirish natijasida talaba:

• elektr mashinalari o‘zining bo‘lajak kasbining mohiyati va ijtimoyi axamiyati to‘g‘risida tasavvurga ega bo‘lishi;

• elektr texnikada qo‘llaniladigan elektr mashinalarini tajriba yo‘li bilan olish va taxlil qilishni bilishi va ulardan foydalana olishi;

• talaba elektr mashinalari nazariyasi, ishlatish va qo‘llanish sohalari haqidagi ko‘nikmalariga ega bo‘lishi kerak.

4.

Ta’lim texnologiyalari va metodlari:

ma’ruzalar;

interfaol keys-stadilar;

seminarlar (mantiqiy fikrlash, tezkor savol-javoblar);

guruhlarda ishlash;

taqdimotlarni qilish;

individual loyihalar;

jamoa bo‘lib ishlash va himoya qilish uchun loyihalar.

5.

Kreditlarni olish uchun talablar:

Fanga oid nazariy va uslubiy tushunchalarni to‘la o‘zlashtirib, tahlil natijalarini to‘g‘ri aks ettira olish, o‘rganilayotgan jarayonlar haqida mustaqil mushohada yuritish va joriy, oraliq nazorat shakllarida berilgan vazifa va topshiriqlarni bajarish, yakuniy nazorat bo‘yicha yozma ishni topshirish.

6.

Adabiyotlar

4. Asosiy adabiyotlar

1. Salimov J.S., Pirmatov N.B. Elektr mashinalari.– T.: O’zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashiryoti, 2011. –408 b.

2. Mustafakulova G.N., Toirov O.Z., Bekishev A.E. Elektr mashinalari. Toshkent.: Tafakkur avlodi. 2020. 191 b.

3. Majidov S. Elektr mashinalari va elektr yuritma. - T.: O’qituvchi, 2002. -358 b.

4. Alimxodjayev K.T., Pirmatov N.B., Ziyoxodjayev T.I. Elektr mashinalari.- T.: “Fan va texnologiya”, 2018. -344 b.

5. Alimxodjayev K.T., Pirmatov N.B., Ziyoxodjayev T.I., Mustafakulova G.N. Elektr mashinalari va transformatorlarning ekspluatatsiyasi. - T.: “Fan va texnologiya”, 2019. -240 b.

5. Qo‘shimcha adabiyotlar

6. Mirziyoyev Sh.M. Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining lavozimiga kirishish tantanali marosimiga bag‘ishlangan Oliy Majlis palatalarining qo‘shma majlisidagi nutqi. –T.: “O‘zbekiston” NMIU, 2016. – 56 b.

7. Mirziyoyev Sh.M. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash – yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. O‘zbekiston Respublikasi Konstitusiyasi qabul qilinganining 24 yilligiga bag‘ishlangan tantanali marosimdagi ma’ruza 2016 yil 7 dekabr. – T.: “O‘zbekiston” NMIU, 2016. – 48 b.

8. Mirziyoyev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz. – T.: “O‘zbekiston” NMIU, 2017. – 488 b.

9. O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi to‘g‘risida. – T.:2017 yil 7 fevral, PF-4947-sonli Farmoni.

10. Pirmatov N.B., Yarmuxamyedova Z.A., Mustafakulova G.N. Elyektr mashinalari fanining transformatorlar qismi bo‘yicha kurs loyihasini bajarishga oid o‘quv-myetodik qo‘llanma. –T.: ToshDTU, 2012 – 117 b.

11. Кацман М.М. Сборник задач по электрическим машинам. Учеб. Пособие для вузов. –Москва.: – Издательский центр «Академия». 2012. –154 с.

12. Mustafakulova G.N., Toshev Sh.E. Elektr mashinalari fanidan laboratoriya mashg‘ulotlarini bajarish uchun metodik ko‘rsatma. –T.: TDTU, 2015. – 45 b.

13. Pirmatov N.B., Zayniyeva O.E. Elektromexanika (Elektr mashinalari) fanidan masalalar to‘plami. O‘quv qo‘llanma. –T.: TDTU, 2004. – 75 b.

6. Internet saytlar

14. www.Ziyo.net

15. http://dhes.ime.mrsu.ru/studies/tot/tot_lit.htm;

16. http://rbip.bookchamber.ru/description.aspx?product_no=854;

17. http://energy-mgn.nm.ru/progr36.htm

7.

Fan dasturi Toshkent davlat texnika universiteti Ilmiy-uslubiy Kengashning 2022 yil “___” _________dagi ____- sonli bayonnomasi bilan ma’qullangan.

8.

Fan/modul uchun ma’sular:

N.B. Pirmatov – TDTU, “Elektr mashinalari” kafedrasi, t.f.d., professor;

A.Y. Bekishev - TDTU, “Elektr mashinalari” kafedrasi katta o‘qituvchisi.

9.

Taqrizchilar:

A.A. Shavazov – O‘zRFA, Energetika muammolari instituti, laboratoriya mudiri, texnika fanlari bo‘yicha PhD;

O.Z. Toirov - ToshDTU “Elektr mashinalari” kafedrasi mudiri, t.f.d., professor.

10.

Ishchi o‘quv dastur Issiqlik energetikasi fakultetining «Elektr mashinalari» kafedrasi majlisida (2022 yil “__” ______ __ - son bayonnoma) muxokama etildi va fakultetning o‘quv-uslubiy kengashiga tavsiya etildi.

Kafedra mudiri ___________ prof. O.Z. Toirov

Kotiba ___________ ass. Yakubova D.K.

Ishchi o‘quv dasturi Issiqlik energetikasi fakultetining o‘quv-uslubiy kengashida ko‘rib chiqildi (2022 yil “___” ______dagi ___- son bayonnoma) va universitetning Ilmiy-uslubiy kengashiga tasdiqlashga topshirildi.

O‘quv-uslubiy kengash raisi: ________ prof. N.B. Pirmatov

Kotiba: ________kt.o’q. Axmatova S.R.

Ishchi o‘quv dastur universitetning Ilmiy–uslubiy kengashida ko‘rib chiqildi va tasdiqlandi (2022 yil _______ ____-sonli bayonnomasi).

Ilmiy-uslubiy kengash kotibi N. Mambetov