G‘altak o‘ramining eyk

Agar g‘altak o‘ramlari bir-biridan qutb bo‘linmasiga teng (u = ) bo‘lgan masofadagi pazlarda joylashgan o‘tkazgichlardan yasalgan bo‘lsa, ulardagi EYKlar o‘zaro 180 ga siljigan bo‘ladi, chunki o‘ramning aktiv tomonlari (o‘tkazgichlari) qarshi ulangan, ya’ni chap tomondagi o‘tkazgichning keti o‘ng tomondagi o‘tkazgich keti bilan ulangan. Shu sababli o‘ram EYKi (E_or.1) o‘tkazgichlardagi EYKlarning geometrik (vektor) ayirmasiga teng bo‘ladi. Bu vektor diagrammadan ko‘rinishicha, chulg‘am qadami diametral (u = ) bo‘lganda o‘tkazgichlar EYK larining geometrik ayirmasi (E_or.1(d) – o‘ram EYK) ularning arifmetik yig‘indisiga teng bo‘ladi, ya’ni

E_or.1(d)= 2 E_otk.1= 4,44 f F_1. (4.15)

Chulg‘am qadami qisqartirilgan (u) da o‘tkazgichlar EYKlarining geometrik ayirmasi (E_or.1(qis) – o‘ram EYK), chulg‘am qadami diametral bo‘lgandagi ularning arifmetik yig‘indisidan kichik (E_or.1(qis)E_or.1(d)) bo‘ladi

E_or.1(qis)= 2 E_otk.1 sin(/2) = 4,44 f F_1 k_qis.1, (4.16)

bunda k_qis.1= sin(/2) (4.17)

– chulg‘am qisqartirish koeffitsientining 1-garmonikasi;  = (u / ) – chulg‘am-ning nisbiy qadami.

Qisqartirish koeffitsienti -garmonika uchun quyidagicha yoziladi

k_qis. = sin( / 2). (4.18)

O‘ramlar soni w_s bo‘lgan stator chulg‘ami seksiyasi (g‘altagi)da hosil bo‘ladigan EYK ning qiymati quyidagiga teng bo‘ladi:

E_s.1(qis) = w_s  E_or.1(qis) = 4,44 f F_1 w_s  k_qis.1 . (4.19)

G‘altaklar guruhining eyk

Agar g‘altaklar guruhidagi barcha seksiyalar bir-biridan chulg‘am qadami u =  masofada joylashgan ikkita pazga to‘plansa, u holda EYK lar faza jihatdan mos tushadi, barcha seksiyalar guruhining EYK esa, shu guruhni hosil qiluvchi seksiyalar EYK larining arifmetik yig‘indisiga teng bo‘lar edi. Lekin, amalda statorlar­ning taqsimlangan holdagi, ya’ni g‘altaklar guruhi qo‘shni pazlarda joylashgan q ta bir xil g‘altak (seksiya)lari­dan tashkil topgan chulg‘ami ishlatiladi. Ularda har qaysi g‘altaklar guruhidagi seksiyalarning aktiv tomonlari har bitta qutb ostidagi q1 pazni egallaydi. Shuning uchun g‘altaklar guruhining seksiyalarida hosil bo‘ladigan EYK lar faza jihatdan bir-biriga nisbatan qo‘shni pazlar orasidagi _e burchakka siljigan bo‘ladi.

Seksiyalar guruhining hamma seksiyalari o‘zaro ketma-ket ulanganligi sababli seksiyalar guruhining EYK lari yig‘indisi E_g1 alohida seksiyalar EYK larining geometrik yig‘indisi (E_g.1= E_s.1(qis))ga teng bo‘ladi. Bu yig‘indi chulg‘am diametral qadamli bo‘lgandagi ularning arifmetik yig‘indisi (E_g1(d) = q E_s.1(d))dan kichik bo‘ladi. Bu EYK larning nisbati

k_{t 1}= E_g1 / E_g1(d)= sin(q_e /2) / [q sin(_e / 2)], (4.20)

– chulg‘am taqsimlanish koeffitsientining 1-garmonikasi deyiladi.

Taqsimlanish koeffitsienti -garmonika uchun quyidagicha yoziladi:

k_{t }= sin(q_e /2) / [q sin(_e / 2)]. (4.21)

Seksiyalar guruhining EYK E_g1 quyidagi formula bilan aniqlanadi:

E_g1= q E_s.1 k_t.1 = 4,44 f F₁w_s  q k_qis.1 k_t.1. (4.22)