Oqıw 3 kl

Xalmurat Saparov

1.

Qosıqtı túsinip oqıń.

2.

«Watan»

sóziniń

mánisin túsinip alıń.

3.

Shayır

óz Watanın qalay súwretleydi?

Sen

degende...

Sen

tuwarsań

aqıldı da,

Sulıwdı da, batırdı da...

«Xalıq» dep

seniń atıńdı da,

Kim

qoysa

da, dana qoyǵan...

Qosıq

—

teńiz, bolsam balıq,

Is

buyırsa,

sizdey xalıq,

Ayaǵımdı qolǵa alıp,

Basım menen

jumalayman.

Ibrayım Yusupov

1. Qosıqtı

kórkemlep

oqıń.

2. Mazmunın óz

sózińiz benen sóylep beriń.

3. Muǵallimniń

járdeminde «adamlıq, hadallıq,

ullılıq, edenlik»

sózleriniń

mánisin

bilip alıń.

4. Shayır óz

xalqı

aldındaǵı

perzentlik xız-

metin qalay súwretleydi?

Nókisim

Kózlerime taslanasań alıstan,

Tariyxıńa

áwel bastan tanıspan,

Hár kún

sayın gózzallanıp

tolıssań,

Saǵan qarap shadlanaman,

Nókisim.

Ámiw boyındaǵı gózzal úlkemseń,

Kóz

salaman tań azannan túrgelsem,

Ele

úlkeyip, oqıw pitkerip kelsem,

Qurılısıńa

atlanaman,

Nókisim.

Ábdirazaq

Seyitjanov

1.

Qosıqtı

tásirli etip oqıp,

mazmunın túsinip alıń.

2.

Nókis

qaysı respublikanıń paytaxtı?

3.

Oqıwshı tilinen Nókis

qalasın qalay

maqtanısh

etedi?

4.

Nókis

qalası

haqqında óz sózińiz benen sóylep

beriń.

Gúz

O, úlkemniń gúzi! Altın gúz!

Kózdi

tartqan

gózzallıǵıń bar,

Sende

jemis

terer xalqımız,

Hár

pasıldan

abzallıǵıń

bar.

Ízıń

qaǵıp eser samalıń,

Tal

japıraǵın

julqılap

birden,

Sarı

sınlı qızday

jamalıń,

Sarı

altınǵa tolǵanday irgeń.

Sarı gilem jamılar kókli,

Úlkemizdiń jazıq dalası,

Bir tolqıtıp keter júrekti,

Qaytıp

ushqan

quslar

naması.

Tájetdiyin

Seytjanov

1.

Gúz máwsimine

qaysı aylar kiredi?

2.

Shayır gúz paslın qalay táriyiplegen?

3.

Gúzde

tábiyatta

qanday ózgerisler

bolatuǵının

aytıp beriń.

4.

Qosıqtı

yadlap alıń.

kartoshka, ayǵabaǵar,

júweri, qawın,

ǵarbız, asqa-

baq

tiyesemiz.

Geyde

bizge

baqshanıń qarawılı

Bekan

ata

da

járdemlesedi.

Sárshembi

kúni

edi.

Bekan

ata

Quwat penen

maǵan:

pisireyin,

sizler

de solar menen jersiz, — dedi.

Biraz

waqıttan

keyin Bekan atanıń qara úyine

keldi.

Olar Bekan

atanıń

aqlıqları

Polat,

Timur

eken.

Ǵarrı balalardıń sálemin aldı

da

jıllı

júz

benen:

—

Bárekella!

Kelgenleriń jaqsı boldı! —

ekewi-

niń

de

betinen

súydi.

Balalardıń

kishiregi

Timur

atasın qawsıra qushaqlap:

—

Ata, bizler saǵan

kómeklesiwge

hám

gúzdiń

káramatın kóriwge

keldik,

—

dedi.

—

Durıs aytasań! Úyde qurı júrgennen

ne

shı-

ǵadı.

Demalıs

kúni

kelip

turǵanıńız jaqsı.

Bizge

járdemlesiń, qawın-ǵarbız

jep,

gúzdiń

káramatın

kóriń, — dedi ǵarrı.

Bekan

ata

dasturxan jayıp Polatqa

qawın

jarǵızdı. Men

bolsam qorabaǵa pisken kartoshka,

duzlanǵan

qıyar

menen

pomidordı

olardıń

aldına

qoydım. Aqlıqları da atasına

máyek,

tandırǵa

japqan nan alıp

kelgen eken. Jaqsılap awqatlandıq.

Men

balalarǵa

«qosıq aytıp beriń»,

—

dep

ótinish

etken

edim. Polat

maǵan burıldı

da:

— Maqset aǵa, atam bizlerge gúzdiń káramatın

kórsetpekshi

edi,

sonı kórgim

kelip

otır,

—

dedi.

— Boladı kórseteyin! — dep Bekan

ata

úlken

bir

aǵash qutını

balalardıń qasına ákelip

qoydı.

Onıń

ishinen

kóp

zatlardı

shıǵardı.

Olar:

shiyshe,

ketken

yamasa

bujırlasıp ketken qıyarlar,

bir-birine

jabısıp qalǵan

egiz

pomidorlar,

torları

gónerip

uwıljıp piskeni

bilinip

turǵan

qawınlar

menen

ǵarbızlar. Bekan

ata olardıń barlıǵın da kórsetti.

Hárqaysısınan

jegizip,

olardıń

kórinisi

nege

usaytuǵının aytıp berdi. Oǵan balalar ǵana

emes,

Quwat ekewimiz de tańlandıq. Tańlanǵanımızdı

sezgen

Bekan

ata:

— Bunday káramatlardı gúzde,

barlıq daqıl jeti-

lisip

ábden piskende

ǵana kóriwge

boladı,

—

dedi.

Ol

áńgimesin

dawam

etti:

— Gúz

degen

birinshiden,

baylıq,

molshılıq,

qap-qap

dán,

kartoshka,

júweri, ayǵabaǵar,

qawın,

ǵarbız, alma,

júzim...

Bulardıń

bári

de

gúzde

jetilisedi.

Mine

qarań, dala da,

egin

de,

toǵay

da

bári

sarǵısh

túske

engen. Sonıń ushın

xalıq

penen

may, mal da, qus ta gúzge shekem semirip

boladı.

Úshinshiden, gúz — qaynaǵan jumıs gezi.

Qılıshın súyrep kiyatırǵan qısqa

tayarlanıw waqtı.

Gúzdiń bir kúni qıstıń bir ayın

asıraydı. Gúzde

ayanbay

miynet

etseń, qısta qısıwmet kórmeyseń.

Qısqa adamlar ǵana emes,

al

quslar da,

haywanlar da

tayarlıq kóredi. Quslardıń

kópshiligi

jıllı jaqlarǵa qaytıp, qıstan aman

shıǵıwdıń jolın

izleydi.

Gúzde kún qısqarıp, tún

uzayadı, jawın-

shashın

kóbeyedi. Sonıń ushın

gúzdiń

usınday

Balalar atasınıń

qızıqlı

áńgimesi

ushın

oǵan

kóp raxmet ayttı.

Sol

kúni tústen

keyin,

erteń-

«Jetkinshek»

gazetasınan

1.

Gúrrińniń

«Gúzdiń káramatı»

dep

atalıwı-

nıń

sebebi

ne?

2.

Gúzdiń káramatların ózlerińiz kórdińiz be?

3.

Bekan

ata

neler tuwralı aytıp

berdi?

Ómirdiń

gilti,

ózegi,

Nan

shiyrin,

nan

mazalı,

Nan

bolsa kewil

ósedi,

Jadırap

keshi,

azanı.

Hár

iste

piter nan

menen,

Bolsań

da

qansha

aybatlı,

Sol ushın hám tań menen,

Jumsaysań nan dep ǵayrattı.

Nan

mazalı

bárinen,

Jeseń jasnap keteseń,

Turmıs

gózzal

bári

keń,

Nan

dep

miynet

eteseń.

Sol ushın sen hárqashan,

Qádirle nannıń usaǵın,

Insandaǵı

bir

nıshan,

Keń bolsın

dosqa

qushaǵıń!

Bazarbay

Qazaqbaev

1.

Nan neden

islenedi?

2.

Qansha waqıtqa shekem adam nansız jasay aladı?

3.

«Nannıń usaǵı

da

nan»

degende neni

túsinesiz?

Ata-anaday mehrińizdi berdińiz,

Erteńgi kún jer nanıńız

dedińiz,

Bilim bulaǵınıń káni ózińiz,

Keleshekti bizge nusqadıńız siz.

Qanat qomlap siz ushırar uyamız,

Ustazlarǵa minnetdarmız mudam biz,

Baxtımızǵa tilekles

bop

turasız,

Nur

shashqan

shuǵlalı

aspanımız siz!

Gúlistan Pirnazarova

1.

Qosıqta ustaz

qalay

táriyiplenedi?

2.

Siz

ustazıńızdı

qalay

táriyipleysiz?