Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
СТАНДАРТ-текст.docx
Скачиваний:
11
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
157 Кб
Скачать
☆

6. Сериялық басылымдардың халықаралық стандартты номері (issn).

ISSN номері мен штрих-кодтар – библиографиялық тізім мен ұлттық баспа өнімдерінің статистикасын жүргізу кезінде өте қажетті элементтер. Бұл номерлер библиографиялық сипаттаманың негізі болып табылады. Бұл кодтар жүз жылдан аса уақыт тауарды бақылау мен баспа-кітап сату саласында библиографияның жүйесінде табысты қолданылып келеді.

Осы сериялық басылымдарға арналған номер:

  1. баспа кітаптары мен кітапшаларға;

  2. кассетадағы кітаптарға;

  3. микрокомпьютерлерге арналған бағдарламалық жабдықтауларға;

  4. электронды жарияланымдарға;

  5. микроформаттардағы жарияланымдарға;

  6. зағиптарға арналған Брайль қарпімен жазылған басылымдарға;

  7. альбомдарға;

  8. мәтіні бар фотоальбомдарға;

  9. картографиялық атластарға берілмейді.

Сериялық басылымдардың халықаралық стандартты номері басылым баспаға дайындалып жатқан кезінен бірге жүреді. Баспа ісін бір-бірімен байланыстырудағы маңызды құрал болып табылады. Бұл номер басылымның қай жерде шыққанына қарамастан, барлығына беріледі. Номердің құрылымы ISSN аббревиатурасы мен 8 саннан тұрады. Басылым қай тілде жарық көрсе де, осы ереже сақталады. Оның сандық бөлігін көрсету үшін 0 ден 9 ға дейінгі араб цифрлары қолданылады. Соңғы цифр римдік Х саны болуы мүмкін, ол тексеру саны болып табылады. Номердің сандық бөлігі құрамында 4 цифры бар екі бөліктен тұрады. Олар бір-бірімен дефис арқылы бөлінеді. Ал сандық бөлік ISSN аббревиатурасынан пробел арқылы бөлінеді. Тексеру цифры сандық бөліктің дұрыстығын тексеру үшін пайдаланылады. Сериялық басылымдардың кітаптарына бір номер беріледі. Ал егер негізгі басылымнан атауы өзгеше болатын болса, басқа номер беріледі. Егер басылымның атауы өзгеретін болса, онда оған да басқа номер береді. Бір рет берілген номер екінші рет берілмейді. Бүгінгі күні әлемде 1 миллионнан аса сериялық номер бар. ISSN-нің берілу ережесін анықтайтын ISO 3297 стандарты 1975 жылы енгізілген. Осы номерді беру процесі әлемдегі 75-тен астам Ұлттық орталықтарда бақыланады. Олардың бір-бірімен байланысын Францияда орналасқан Халықаралық Орталық үйлестіреді [7].

Бүгінгі күнде кітапты тауарлық тұрғыдан өткізу мен тексеру оңай болуы үшін оларға штрих-кодтар береді. «Штрих-код – сандық немесе сандық-әріптік кодтың оптикалық бейнесі. Ол көлденең тұрған жолақтар мен интервалдардың кезектесіп келуінен құралады. Штрих-код тауарды сәйкестендіруге мүмкіндік береді. Онда әртүрлі міндетті атқаратын бірнеше символикалар бар. Оның мерзімді басылымдарды штрих-кодтауда қолданылатын, кең таралған екі түрі бар: EAN-13 және 128 коды, ал ISSN коды осыған жатады. EAN 13 - коммерциялық тарату үшін пайдаланылатын код. Ол әлем бойынша көп қолданылады. Оны біз дүкендерден тауар алған кезде көп байқаймыз. EAN 13 (ол 13 белгіден тұратындықтан осылай аталады) Брюссельде орналасқан Тауарларды номерлеу еуропалық Ассоцияциясымен (EAN), бақыланады. EAN и ISSN Халықаралық орталығының арасында киоскілер мен супермаркеттерде сатылатын мерзімді басылымдар үшін ISSN идентификациялық код ретінде пайдалану туралы келісім жасалған. Сондықтан, ISSN EAN 13 кодын мерзімді басылымдарға беру үшін пайдаланылады»

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]