27 Тақырып. Жалақыдан ұстап қалу және шегеру есебі.

Осы күнгі қолданылып жүрген ережелерге сәйкес жұмысшылар мен қызметкерлердің еңбекақысынан тек заңда қаралған ұсталымдар ғана ұстап қалуға болады.Жұмысшылар мен қызметкерлердің еңбекақысынан кәсіпорынның бухгалтериясы(есеп бөлімі) арқылы ұсталуға болатын (сомаларға) ұсталымдарға мыналар жатқызылады:

• Жинақталатын зейнетақы қорына аударылатын сома( жұмысшылар мен қызметкерлерге есептелген еңбекақы сомасының 10% мөлшерінде).

• Табыс салығы( белгіленген заңдарға сәйкес).

• Заң, сот органдарының үкім қағазы бойынша ұсталынатын ұсталымдар (алимент, айыппұл және тағы да басқалар).

• несиеге саьып алған тауарлары, заттар үшін жұмысшылар мен қызметкерлердің міндеттемесі бойынша белгіленген сомалар.

• Әр түрлі жарналарға төленетін төлемдер.

• Дербес сақтандыру шартына сәйкес жұмысшылар мен қызметкерлердің жазбаша өтініші бойынша жеке басын, жанұя мүшелерін және мүлкін және тағы басқаларды сақтандыруға байланысты жарна аудару.

• Жұмысшылар мен қызметкерлердің еңбекақысы есебінен берілген аванс пен артық төленген төлемдер сомасы.

• Жеке меншік үй салуына банктен алынатын ұзақ мерзімді несиені өтеу үшін ұсталынатын ұсталымдар.

• Жұмысшылар мен қызметкерлердің жазбаша өтініші бойынша өзі жұмыс істейтін шаруашылық субьектісінің қарамағындағы, яғни меншігіндегі үйде тұрғаны үшін пәтерақы мен тұрмыстық қызметі үшін төленетін төлемдер және сол шаруашылық субьектісінің қарамағындағы мектепке дейінгі балалар мекемесіне балаларының барғаны үшін төленетін төлемдер.

• Ұйымға келтірілген зиянды өтеу үшін ұсталатын ұсталымдар.

Бұл айтылғандардан басқа жұмысшылар мен қызметкерлердің еңбекақыларынан өздерінің жазбаша өтініштері бойынша жинақ кассаларына салатын салымдар және тағы да басқалар ұсталады.

28 Тақырып. Еңбекақы төлеу тәртібі.

Ұйымдарда жұмысшылар мен қызметкерлерге төленетін кейбір төлемдердің мөлшері олардың өткен уақыттағы алған еңбекақысының орташа мөлшеріне байланысты есептеледі. Орташа еңбекақысының сомасына байланысты есептелетін мұндай төлемдерге мыналар жатады:

• Мемлекеттік немесе қоғамдық міндеттерді атқарған уақыты үшін төленетін төлем.

• Қызметтік іс сапарда болған уақытқа төленетін еңбекақы.

• Жас сәбилі аналарға демалу және баланы тамақтандыру үшін берілетін үзіліске төленетін төлем.

• Жас өспірімдердің қысқартылған еңбек уақытына төленетін төлем.

• Өндірістен қол үзіп немесе қол үзбей оқитын жұмысшылар мен қызметкерлерге емтихан тапсыратын уақыттағы жұмыста болмаған уақыттарына төленетін төлем.

• Амалсыздан жұмысқа шықпаған уақыттағы төленетін төлем.

• Ауыл шаруашылық жұмыстарына қатысқан уақыттары үшін жұмысшылар мен қызметкерлерге төленетін төлем.

• Жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбек демалысы немесе пайдаланбаған еңбек демалысы немесе пайдаланбаған еңбек демалысы үшін төленетін төлем.

• Зейнетақы, табыс салығы және жылдық жұмыс нәтижесі бойынша сыйақы есептеу және тағы басқалары.