3. Полиизобутиленді каучуктер негізіндегі резина қоспалары мен вулка-низаттардың қасиеттері

Вулканизация. Резина қоспасынан алынған дайындаманы дайын бұйым жасау үшін, вулкандайды. Вулкандау бірнеше әдіспен жүргізіледі. Көптеген бұйымдарға соңғы қалпын вулкандау кезінде, резина қоспасына температура мен қысым арқылы әсер ету кезінде береді.

Элементарлы күкiрт вулкандағанда бутилкаучукпен елеусiз түрде әрекеттеседi де, процесс өте баяу өтедi. Оны үдету үшiн вулкандау процесiнде активтi күкiрттi бөлiп шығаратын вулкандаушы заттар қолданылады; олардың iшiндегi ең жақсысы полисульфидтер болып табылады.

Полисульфидтермен бiрге үдеткiштердiң тиазол класы (меркаптобенз-тиазол) қолданылады. Олар вулканизаттардың берiктiгi мен ұзаруына елеулi түрде әсер етепесе де, соңғылары жеткiлiктi түрде серпiмдi және жоғары температураларда ақпайтын болып қалады; одан басқа айта кететiн жайт вулкандау процесiнде жылу анағұрлым аз бөлiнедi.

Полиизобутиленге қосылатын күкiрттiң шектеулi мөлшерi 0,6-0,68% құрайды. Полиизобутиленнің қанықпауы төмен болса, тiптi қос байланыстар толық қанықса созылымды резиналар түзiледi.

Вулканизаттар жылуға төзiмдi болуы үшiн қанықпауы жоғары полиизобутиленді қолдану және күкiрттiң аз (2 салм.б. төмен), мырыш оксидiнiң көп (10-20 салм.б.) мөлшерiнде хинондиоксиммен қоспаларды вулкандау ұсы-нылады. Толықтырғыштар есебiнде пештi күйелердi қолдану қажет.

Полиизобутиленді вулкандаудың оптималды температурасы 150⁰С жоғары; төмендеу температураларда вулканизаттардың берiктiгi бiрден төмендейдi.

Полиизобутиленді термореактивтi шайырлармен вулкандаудың жаңа әдiсi қолданылады. Шайырлармен вулкандау процесi баяу өтедi, ал каучуктiң қанықпауы 0,5% төмен болса тiптi жүрмейдi. Вулкандауды үдету үшiн қалайы, темiр, алюминий, мырыш оксидтерiн, сондай-ақ хлорсульфополиэтилен, хлор-парафиндер, полихлорпрендi пайдаланады. Қоспаға Fe₂O₃, ZnO, SnO₂ және Al₂O₃, сондай-ақ n-хлорбензойн қышқылын қосса вулкандау жылдамдығы мен көлденең тiгiлу дәрежесi артады.

Вулканизаттардың механикалық берiктiгiн арттыру үшiн шайырлары бар қоспаға каучуктi санамағанда 60% дейiнгi мөлшерде әртүрлi күйелердi, әдетте пештi күйелердi қосады.

Вулканизаттардың қасиеттерi. Вулканизаттардың физика-механика-лық қасиеттерiн анықтау үшiн қоспалардың төмендегiдей құрамы (салм.б. түрiнде) қабылданды:

Каучук	100,0		Тиурам	1,3
Күкiрт	2,0		Мырыш оксидi	5,0
Каптакс	0,65		Техникалық стеарин	3,0

Қоспаларды дайындағанда сынақтау үшiн каучуктiң өлшенген 200 г бөлiгiн алады.

Қоспаларды бiлiктер температурасы 40-50⁰С және олардың арасын-дағы саңылауы 2-2,5 мм, өлшемi 160х320 мм бiлiктерде келесi режим бойынша дайындайды (мин түрiнде):

Каучук	0		Тиурам	7
Күкiрт	3		Мырыш оксидi	10
Каптакс	5		Техникалық стеарин	15

Жалпы араластыру уақыты 20 мин.

Қоспаларды ұяшықтарының тереңдiгi 10,2 мм қалыптары бар гидравлика-лық престерде 1431⁰С температурада 30, 40 және 50 мин бойы вулкандайды.

№ 9 емтихан билеті