- •Дзяржавы на терыторыі Беларусі ў IX-XII стст. Грамадскі і палітычны лад. Службовыя асобы.
- •Права старажытных беларуских дзяржаў і яго асноўныя рысы. Адлюстраванне звычаёвага права ў пісаным заканадаўстве.
- •Міжнародныя пагадненні і васальныя дагаворы – крыніцы старажытнага беларускага права.
- •Утварэнне вкл. Фарміраванне тэрыторыі дзяржавы. Адміністрацыйна-тэрытарыяльнае уладкаванне ў XIII-XVI стст.
- •Дзяржаўны лад вкл ў XII-XVI стст. Вышэйшыя органы дзяржаўнай улады. Службовыя асобы цэнтральнай адміністрацыі.
- •Мясцовыя органы дзяржаўнай улады ў Беларусі ў XII-XVI стст.
- •Органы кіравання ў гарадах Беларусі ў XII-XVI стс. Магдэбургскае права ў гарадах Беларусі.
- •Клас феадалаў і саслоўе шляхты ў Беларусі ў XIV-XVII стст.
- •Крэўская ўнія вкл з Польшчай. Востраўскае пагадненне (гісторыка-прававая характарыстыка: прычыны заключэння, сутнасць, значэнне, наступствы).
- •Віленска-Радамская і Гарадзельская ўніі (гісторыка-прававая характарыстыка).
- •Прававое і сацыяльнае становішча сялян Беларусі. Змены ў прававым і сацыяльным становішчы сялян на працягу xvі-xvіii стст.
- •Прававое і сацыяльнае становішча гараджан Беларусі ў XIV-xviіi стст.
- •Люблінская ўнія (гісторыка-прававая характарыстыка).
- •Абласныя граматы: прычыны прыняцця, змест і значэнне.
- •Валасныя граматы: прычыны прыняцця, змест і значэнне.
- •Граматы беларускім гарадам на Магдэбургскае права (сутнасць, змест, значэнне). Крыніцы Магдэбургскага права.
- •Судзебнік Казіміра 1468 г.: крыніцы, структура, змест.
- •Статут вкл 1529 г.: крыніцы, структура, змест, значэнне
- •Статут вкл 1566 г.: прычыны распрацоўкі, важнейшыя палажэнні і асноўныя змены ў параўнанні з Статутам 1529 г.
- •Статут вкл 1588 г.: распрацоўка, прыняцце, новыя нрмы і важнейшыя палажэнні, значэнне.
- •Развіццё крымінальнага права вкл ў 15-16 стст.
- •Агульная характарыстыка грамадзянскага права вкл.
- •Асноўныя палажэнні працэсуальнага права вкл 15-17 стст.
- •Цэнтральныя судовыя установы ў вкл. Галоуны суд. (Трыбунал).
- •Замкавыя (гродскія) суды ў Беларусі.
- •Мясцовыя суды для шляхты: склад, кампетэнцыя, значэнне.
- •Суды для сялян Беларусі.
- •Дзяржаўны лад Рэчы Паспалітай. Сойн і яго дзейнасць.
- •Дзяржаўна-прававое становішча вкл ў складзе Рэчы Паспалітай.
- •Спробы правядзення рэформаў у Рэчы Паспалітай у другой палавіне 18 ст. Першы падзел Рэчы Паспалітай ў святле міжнароднага права.
- •Чатырохгадовы сойм Рэчы Паспалітай і яго заканадаўчыя акты. Канстытуцыя Рэчы Паспалітай 1791 г.
- •Таргавіцкая канфедэрацыя. Другі падзел Рэчы Паспалітай.
- •Пастанаўленне 1794 г. І трэці падзел Рэчы Паспалітай. Прычыны распаду Рэчы Паспалітай.
- •Сістэматызацыя права Беларусі ў першай палавіне 19 ст. Праект Зводу мясцовых законаў заходніх губерняў.
- •Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Беларусі ў канцы 18- пачатку 19 стст. Органы ўлады, мясцовага кіравання і суда.
- •Судовыя рэформы 1864 г. І асаблівасці яе правядзення у Беларусі.
- •Земская рэформа 1864 г. І асаблівасці яе правядзення ў Беларусі.
- •Беларусь у пачатку 20 ст. Дзейнасць беларускіх нацыянальных арганізацый. Лютаўская рэвалюцыя ў Рассіі і яе значэнне для Беларусі.
- •Спробы ажыццяўлення “права нацый на самавызначэнне” ў Беларусі. Усебеларускі з’езд (кангрэс) 1917 г.
- •Брэст-Літоўскі мірны дагавор. Абвяшчэнне Беларускай Народнай Рэспублікі. Устаўныя граматы.
- •Першая Канстытуцыя Беларускай сср.
- •Літойска-Беларуская сср: утварэнне, дзейнасць, ліквідацыя.
- •Канстытуцыя Беларускай сср 1927 г. (прычыны прыняцця, змест). Вышэйшыя і мясцовыя органы ўлады.
- •Канстытуцыя Беларускай сср 1937 г.: прычыны прыняцця, агульная характарыстыка. Змены ў сістэме і кампетенцыі органаў дзяржаўнай улады.
- •Савецкая дзяржава і права ў перыяд Вялікай Айчыннай вайны. Нямецкі акупацыйны рэжым у Беларусі. Партызанскі рух.
- •Беларуская дзяржава і права ў пасляваенны перыяд. Змены ў дзяржаўным апараце. Пашырэнне правоў рэспублікі ў канцы 50-х – пачатку 60-х гг. Хх ст.
Агульная характарыстыка грамадзянскага права вкл.
Согласно статутам, гражданская правоспособность людей не была одинаковой. Она зависела от сословной принадлежности, вероисповедания, правового положения коллектива и положения личности в данном коллективе. Гражданская дееспособность мужчин по Статуту 1588 признавалась с 18 лет, а женщин с 13. Лица, которые не могли понимать характер своей деятельности (дурни, шалёные), полностью лишались гражданской дееспособности, их права защищали законные представители (родственники и опекуны). Вещное право по статутам включало право собственности (право, включающее возможность владения, пользования и распоряжения вещью), сервитутное право (право пользования чужой вещью) и залоговое право (право кредитора на вещь, переданную ему должником для обеспечения исполнения обязательств). К способам приобретения вещных прав относились:
- захват; - находка; - покупка; - пожалование (выслуга); - наследование;
- земская давность (приобретательная давность) – способ, при котором собственником становится добросовестный владелец, владелец вещью на протяжении определённого срока: движимой вещью – 3 г., недвижимой – 10 л.
Земельные владения феодалов делились на 3 основные категории: вотчина или дедовщина (родовая, унаследованная собственность); имения, выслуженные или полученные в пользование (держание) на определённый срок; имения, приобретённые по договору купли-продажи. По Статуту 1588 устанавливалось свободное распоряжение имениями, независимо от их вида. Со второй половины 16 в. крупные собственники могли учреждать майораты или ординации (впервые ординация установлена Радзивилами в 1586). Это земли, не отчуждаемые и не подлежащие наследственному разделу; они наследовались по принципу старшинства и исключительно по мужской линии.
Основаниями возникновения обязательств, по статутам, могли быть деликт (виновное правонарушение, в результате которого причинён вред чужому имуществу, а у причинителя вреда появляется обязанность возместить ущерб потерпевшему) и договор (соглашение двух или более лиц, которым устанавливаются, изменяются или прекращаются гражданские права и обязанности). Договоры могли заключаться в устной и письменной форме. Последняя была обязательной в следующих случаях:
- при займе на сумму более 10 коп грошей (требовались личная подпись и печать должника, печати 2-3 свидетелей-шляхтичей);
- при купле-продаже или дарении недвижимости (необходимы подписи и печати сторон и 3-4 свидетелей-шляхтичей);
Заключение брака включало в себя следующие стадии:
- змовины – соглашение между отцом невесты (или опекуном) и женихом о заключении брака, оформленное письменно (через змовный лист);
- заручины – завершающий этап змовин, когда стороны в знак согласия на брак обменивались кольцами;
- венчание в церкви – обязательное условие законного брака с 1577 г.
Условиями действенности брака признавались:
- достижение брачного возраста (по Статутут 1588 – 13 лет для девушек, 18 лет для юношей);
- согласие жениха и невесты на брак (принуждение невесты наказывалось смертной казнью);
- согласие родителей (брак без такого согласия действителен, но родители могут лишить наследства и приданного).
Препятствием к заключению брака могло послужить кровное родство до 4 степени включительно. При вступлении в брак жениху выплачивался посаг – приданное. Кроме того, статуты предусматривали вено - собственность мужа, которая оформлялась на имя жены, с целью её имущественного обеспечения в случае прекращения брака. Наследование различалось по закону и по завещанию. Очерёдность наследования по закону:
- сыновья и дочери, внуки наследодателя (сыновья получали равные доли, дочери получали 1\4 имущества);
- братья и сёстры наследодателя;
- родители наследлдателя;
- остальные родственники согласно степени родства.
Вдова сохраняла за собой вено; вдова, которой не установлено вено, получала в пользование 1\3 часть имущества мужа. Незаконнорождённые дети права на наследство не имели. Завещание (тестамент) составлялось в письменной форме или дома у завещателя (в присутствии 3 свидетелей-шляхтичей) или в земском или гродском суде, с занесением в актовые книги. Условиями действительности завещания были свобода воли завещателя, его дееспособность, отсутствие в тексте исправлений.
