- •Дзяржавы на терыторыі Беларусі ў IX-XII стст. Грамадскі і палітычны лад. Службовыя асобы.
- •Права старажытных беларуских дзяржаў і яго асноўныя рысы. Адлюстраванне звычаёвага права ў пісаным заканадаўстве.
- •Міжнародныя пагадненні і васальныя дагаворы – крыніцы старажытнага беларускага права.
- •Утварэнне вкл. Фарміраванне тэрыторыі дзяржавы. Адміністрацыйна-тэрытарыяльнае уладкаванне ў XIII-XVI стст.
- •Дзяржаўны лад вкл ў XII-XVI стст. Вышэйшыя органы дзяржаўнай улады. Службовыя асобы цэнтральнай адміністрацыі.
- •Мясцовыя органы дзяржаўнай улады ў Беларусі ў XII-XVI стст.
- •Органы кіравання ў гарадах Беларусі ў XII-XVI стс. Магдэбургскае права ў гарадах Беларусі.
- •Клас феадалаў і саслоўе шляхты ў Беларусі ў XIV-XVII стст.
- •Крэўская ўнія вкл з Польшчай. Востраўскае пагадненне (гісторыка-прававая характарыстыка: прычыны заключэння, сутнасць, значэнне, наступствы).
- •Віленска-Радамская і Гарадзельская ўніі (гісторыка-прававая характарыстыка).
- •Прававое і сацыяльнае становішча сялян Беларусі. Змены ў прававым і сацыяльным становішчы сялян на працягу xvі-xvіii стст.
- •Прававое і сацыяльнае становішча гараджан Беларусі ў XIV-xviіi стст.
- •Люблінская ўнія (гісторыка-прававая характарыстыка).
- •Абласныя граматы: прычыны прыняцця, змест і значэнне.
- •Валасныя граматы: прычыны прыняцця, змест і значэнне.
- •Граматы беларускім гарадам на Магдэбургскае права (сутнасць, змест, значэнне). Крыніцы Магдэбургскага права.
- •Судзебнік Казіміра 1468 г.: крыніцы, структура, змест.
- •Статут вкл 1529 г.: крыніцы, структура, змест, значэнне
- •Статут вкл 1566 г.: прычыны распрацоўкі, важнейшыя палажэнні і асноўныя змены ў параўнанні з Статутам 1529 г.
- •Статут вкл 1588 г.: распрацоўка, прыняцце, новыя нрмы і важнейшыя палажэнні, значэнне.
- •Развіццё крымінальнага права вкл ў 15-16 стст.
- •Агульная характарыстыка грамадзянскага права вкл.
- •Асноўныя палажэнні працэсуальнага права вкл 15-17 стст.
- •Цэнтральныя судовыя установы ў вкл. Галоуны суд. (Трыбунал).
- •Замкавыя (гродскія) суды ў Беларусі.
- •Мясцовыя суды для шляхты: склад, кампетэнцыя, значэнне.
- •Суды для сялян Беларусі.
- •Дзяржаўны лад Рэчы Паспалітай. Сойн і яго дзейнасць.
- •Дзяржаўна-прававое становішча вкл ў складзе Рэчы Паспалітай.
- •Спробы правядзення рэформаў у Рэчы Паспалітай у другой палавіне 18 ст. Першы падзел Рэчы Паспалітай ў святле міжнароднага права.
- •Чатырохгадовы сойм Рэчы Паспалітай і яго заканадаўчыя акты. Канстытуцыя Рэчы Паспалітай 1791 г.
- •Таргавіцкая канфедэрацыя. Другі падзел Рэчы Паспалітай.
- •Пастанаўленне 1794 г. І трэці падзел Рэчы Паспалітай. Прычыны распаду Рэчы Паспалітай.
- •Сістэматызацыя права Беларусі ў першай палавіне 19 ст. Праект Зводу мясцовых законаў заходніх губерняў.
- •Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Беларусі ў канцы 18- пачатку 19 стст. Органы ўлады, мясцовага кіравання і суда.
- •Судовыя рэформы 1864 г. І асаблівасці яе правядзення у Беларусі.
- •Земская рэформа 1864 г. І асаблівасці яе правядзення ў Беларусі.
- •Беларусь у пачатку 20 ст. Дзейнасць беларускіх нацыянальных арганізацый. Лютаўская рэвалюцыя ў Рассіі і яе значэнне для Беларусі.
- •Спробы ажыццяўлення “права нацый на самавызначэнне” ў Беларусі. Усебеларускі з’езд (кангрэс) 1917 г.
- •Брэст-Літоўскі мірны дагавор. Абвяшчэнне Беларускай Народнай Рэспублікі. Устаўныя граматы.
- •Першая Канстытуцыя Беларускай сср.
- •Літойска-Беларуская сср: утварэнне, дзейнасць, ліквідацыя.
- •Канстытуцыя Беларускай сср 1927 г. (прычыны прыняцця, змест). Вышэйшыя і мясцовыя органы ўлады.
- •Канстытуцыя Беларускай сср 1937 г.: прычыны прыняцця, агульная характарыстыка. Змены ў сістэме і кампетенцыі органаў дзяржаўнай улады.
- •Савецкая дзяржава і права ў перыяд Вялікай Айчыннай вайны. Нямецкі акупацыйны рэжым у Беларусі. Партызанскі рух.
- •Беларуская дзяржава і права ў пасляваенны перыяд. Змены ў дзяржаўным апараце. Пашырэнне правоў рэспублікі ў канцы 50-х – пачатку 60-х гг. Хх ст.
Люблінская ўнія (гісторыка-прававая характарыстыка).
Шляхта ВКЛ стремилась к дальнейшему расширению своих привилегий и уравнения с магнатами. Поэтому они выступали за объединение с Польшей в одно государство. Неудачни ВКЛ в Ливонской войне с Россией (утрата Полоцка в 1563) также подталкивали правительство к заключению более тесного союза с западным соседом. Кроме того, король и великий князь Сигизмунд Август боялся, что с его смертью (последнему в роду Ягеллонов) персональная уния прервётся. В результате в 1569 была заключена Люблинская уния – Польша и ВКЛ объединились в одно федеративное государство. Подготовка Люблинской унии такова:
- 1562 – на полевом сойме под Витебском шляхтичи-ополченцы обратились к Сигизмунду 3 Августу с просьбой заключить унию с Польшей, чтобы совместно обороняться от внешних врагов, иметь общий сойм и пользоваться одинаковыми правами.
- 1563 – на Виленском сойме решено начать переговоры о заключении унии с условием сохранения за ВКЛ максимально возможной самобытности (раздельные соймы для решения менее важных вопросов и общий для решения важнейших; административная и судебная самостоятельность).
- 1565-66 – на Виленском сойме осуществлён ряд реформ, призванных сблизить государственный строй ВКЛ с устройством Польши (реформирование высших органов власти, административно-территориальная и военная реформа, преобразование судебной системы, принятие второго Статута ВКЛ).
В результате длительных переговоров в 1569 в Люблине был созван общий полько-литовский сойм. В самом начале заседаний литовские делегаты покинули Люблин, отказавшись заседать совместно с поляками. Тогда поляки подняли давний вопрос о передаче им Подляшья и Волыни, которые считались спорными территориями. Король и великий князь Сигизмунд 3 Август издал универсал о «возвращении» этих земель Польше, началось приведение подляшских и волынских землевладельцев к присяге (под угрозой лишения имений). После этого литовские послы вернулись в Люблин. Несмотря на это, королём был подписан привилей о передаче Польше Киевщины и Подолья. Переговоры продолжились и завершились подписанием 1 июля акта об унии. Условия Люблинской унии: - объединение Польши и Литвы в одно государство – Речь Посполитую;
- единый монарх носит титул короля Польского и великого князя Литовского;
- создание общих Сената и Сейма (ранее – сойм);
- польские шляхтичи получили право беспрепятственно приобретать в Литве имения, и наоборот;
- в ВКЛ и Речи Посполитой сохранилось собственное законодательство, администрация и судебная система.
Берасцейская царкоўная ўнія (гісторыка-прававая характарыстыка).
Міжнародныя сувязі і дагаворныя адносіны ВКЛ з суседнімі дзяржавамі ў XV-XVII стст.
Палітыка-прававая думка ў Беларусі ў XIІ-XVI стст.
Прававая сістэма ВКЛ ў XIV-XV стст. Крыніцы права.
Агульназемскія граматы (прывілеі) – крынніцы права ВКЛ.
Абласныя граматы: прычыны прыняцця, змест і значэнне.
Першыя абластныя граматы былі выдаждены Полацкай, Вітебскай землі у прамеж 1392-1399 года. Сапраудныя першапачатковыя тексты гэтых прывелеяу нам не вядомы, але паколькі яны неаднаразова падцвярждаліся у дакументах, то праіх змест можна гаварыть. Калі асобныя княствы выступалі як самастойныя дзяржавы, якія прымаюцы да сябе таго ці іншага князя, заключалі з ім дагавор, дзе абяцалі захоуваць правы жірахароу дадзеных землі, не парушать нормы мясцовага права. Змешчанныя у вітебскай і Полацкай граматах нормы канстітуцыйнага права, замацоввалі аутаномныя правы гэтых зямель і тычылісь у асноуным 14-перш. пал 15 ст. У 16-17 стст. яны падцвярждаліся. У гэтых граматах замацоуваліся жыхаровыя правы. Суддзіць палачаніна, трэба было толькі у самім Полацку, з удзелам палача і згодна з Полацкім правам. За баярамі і мясчанамі гэтых зямель прызначалася права свабоднага выязду з гэтых зямель. Насельніцтва не падзяляецца на классы і саслоу’я, і выступае як бы адзінай массай (палачане, вітебляне, смаляне).
