- •Дзяржавы на терыторыі Беларусі ў IX-XII стст. Грамадскі і палітычны лад. Службовыя асобы.
- •Права старажытных беларуских дзяржаў і яго асноўныя рысы. Адлюстраванне звычаёвага права ў пісаным заканадаўстве.
- •Міжнародныя пагадненні і васальныя дагаворы – крыніцы старажытнага беларускага права.
- •Утварэнне вкл. Фарміраванне тэрыторыі дзяржавы. Адміністрацыйна-тэрытарыяльнае уладкаванне ў XIII-XVI стст.
- •Дзяржаўны лад вкл ў XII-XVI стст. Вышэйшыя органы дзяржаўнай улады. Службовыя асобы цэнтральнай адміністрацыі.
- •Мясцовыя органы дзяржаўнай улады ў Беларусі ў XII-XVI стст.
- •Органы кіравання ў гарадах Беларусі ў XII-XVI стс. Магдэбургскае права ў гарадах Беларусі.
- •Клас феадалаў і саслоўе шляхты ў Беларусі ў XIV-XVII стст.
- •Крэўская ўнія вкл з Польшчай. Востраўскае пагадненне (гісторыка-прававая характарыстыка: прычыны заключэння, сутнасць, значэнне, наступствы).
- •Віленска-Радамская і Гарадзельская ўніі (гісторыка-прававая характарыстыка).
- •Прававое і сацыяльнае становішча сялян Беларусі. Змены ў прававым і сацыяльным становішчы сялян на працягу xvі-xvіii стст.
- •Прававое і сацыяльнае становішча гараджан Беларусі ў XIV-xviіi стст.
- •Люблінская ўнія (гісторыка-прававая характарыстыка).
- •Абласныя граматы: прычыны прыняцця, змест і значэнне.
- •Валасныя граматы: прычыны прыняцця, змест і значэнне.
- •Граматы беларускім гарадам на Магдэбургскае права (сутнасць, змест, значэнне). Крыніцы Магдэбургскага права.
- •Судзебнік Казіміра 1468 г.: крыніцы, структура, змест.
- •Статут вкл 1529 г.: крыніцы, структура, змест, значэнне
- •Статут вкл 1566 г.: прычыны распрацоўкі, важнейшыя палажэнні і асноўныя змены ў параўнанні з Статутам 1529 г.
- •Статут вкл 1588 г.: распрацоўка, прыняцце, новыя нрмы і важнейшыя палажэнні, значэнне.
- •Развіццё крымінальнага права вкл ў 15-16 стст.
- •Агульная характарыстыка грамадзянскага права вкл.
- •Асноўныя палажэнні працэсуальнага права вкл 15-17 стст.
- •Цэнтральныя судовыя установы ў вкл. Галоуны суд. (Трыбунал).
- •Замкавыя (гродскія) суды ў Беларусі.
- •Мясцовыя суды для шляхты: склад, кампетэнцыя, значэнне.
- •Суды для сялян Беларусі.
- •Дзяржаўны лад Рэчы Паспалітай. Сойн і яго дзейнасць.
- •Дзяржаўна-прававое становішча вкл ў складзе Рэчы Паспалітай.
- •Спробы правядзення рэформаў у Рэчы Паспалітай у другой палавіне 18 ст. Першы падзел Рэчы Паспалітай ў святле міжнароднага права.
- •Чатырохгадовы сойм Рэчы Паспалітай і яго заканадаўчыя акты. Канстытуцыя Рэчы Паспалітай 1791 г.
- •Таргавіцкая канфедэрацыя. Другі падзел Рэчы Паспалітай.
- •Пастанаўленне 1794 г. І трэці падзел Рэчы Паспалітай. Прычыны распаду Рэчы Паспалітай.
- •Сістэматызацыя права Беларусі ў першай палавіне 19 ст. Праект Зводу мясцовых законаў заходніх губерняў.
- •Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Беларусі ў канцы 18- пачатку 19 стст. Органы ўлады, мясцовага кіравання і суда.
- •Судовыя рэформы 1864 г. І асаблівасці яе правядзення у Беларусі.
- •Земская рэформа 1864 г. І асаблівасці яе правядзення ў Беларусі.
- •Беларусь у пачатку 20 ст. Дзейнасць беларускіх нацыянальных арганізацый. Лютаўская рэвалюцыя ў Рассіі і яе значэнне для Беларусі.
- •Спробы ажыццяўлення “права нацый на самавызначэнне” ў Беларусі. Усебеларускі з’езд (кангрэс) 1917 г.
- •Брэст-Літоўскі мірны дагавор. Абвяшчэнне Беларускай Народнай Рэспублікі. Устаўныя граматы.
- •Першая Канстытуцыя Беларускай сср.
- •Літойска-Беларуская сср: утварэнне, дзейнасць, ліквідацыя.
- •Канстытуцыя Беларускай сср 1927 г. (прычыны прыняцця, змест). Вышэйшыя і мясцовыя органы ўлады.
- •Канстытуцыя Беларускай сср 1937 г.: прычыны прыняцця, агульная характарыстыка. Змены ў сістэме і кампетенцыі органаў дзяржаўнай улады.
- •Савецкая дзяржава і права ў перыяд Вялікай Айчыннай вайны. Нямецкі акупацыйны рэжым у Беларусі. Партызанскі рух.
- •Беларуская дзяржава і права ў пасляваенны перыяд. Змены ў дзяржаўным апараце. Пашырэнне правоў рэспублікі ў канцы 50-х – пачатку 60-х гг. Хх ст.
Шлюбна-сямейнае права Беларусі ў 10-17 стст. Сацыяльна-прававое становішча жанчын.
Судовая рэформа 16 ст. у ВКЛ. Склад і кампетэнцыя новых судоў.
Цэнтральныя судовыя установы ў вкл. Галоуны суд. (Трыбунал).
Характерные черты судебной системы ВКЛ: внесословность некоторых судов; отделение судов от администрации; выборность большинства членов судов; высокие требования морального и профессионального характера к судьям; чёткое деление на суды 1-й и 2-й инстанций, преобладание коллегиальности при рассмотрении дел. Судебная система ВКЛ включала общие (великокняжеский, или господарский; гродский, каптуровый) и сословные суды (земский, лавный, копный, церковные). Общие суды были тесно связаны с органами государственной власти и рассматривали дела, касающиеся всех групп населения.
Господарский (великокняжеский ) суд – высший суд ВКЛ. Состав: великий князь и члены рады (или только члены рады); число заседателей завиело от важности дела – от 2 до 30. Вплоть до середины 16 в. юрисдикция этого суда была очень широкой; каждый свободный человек имел право обратиться туда со своей жалобой. Статуты 1529 и 1566 перевели господарский суд в суд апелляционный (2-й инстанции). До создания Трибунала ВКЛ в 1-й инстанции в господарском суде рассматривались дела о государственных преступлениях; по искам шляхты; по делам о принадлежности к шляхетскому сословию; по искам, затрагивающих интересы государственной казны; по жалобам на незаконные действия служебных лиц.
На правах господарского суда выступали сеймовый суд (действовал во время заседаний Сейма; рассматривал дела о преступлениях, караемых смертью, изгнанием за границу, конфискацию имущества) и комиссарский суд (созывался для рассмотрения одного или нескольких конкретных дел, касающихся земельных претензий землевладельцев, монастырей, городов на великокняжеские земли или споров о повинностях).
Главный Литовский трибунал – высший апелляционный суд ВКЛ. Учреждён 1 марта 1581, действовал с 1582 г. В его состав входили ежегодно избираемые на поветовых соймиках судьи. Каждое дело рассматривала коллегия из 2-7 чел. Дело разбирались открыто, с участие адвокатов (прокураторов) сторон; запрещалось приходить в суд с оружием, кроме сабли. Территория ВКЛ была поделена на два судебных округа – Виленский (заседания проводились в Вильно) и Руский (заседания поочерёдно проводились в Новогрудке и Минске). Трибуналу были подсудны апелляции на решения земских, гродских, подкоморских судов. В 1-й инстанции в ведение Трибунала отошли все дела, ранее рассматривавшиеся господарским судом.
Каптуровы суд –временный суд, рассматривавший дела в период бескоролевья (собирались в 1572-1568). После смерти короля все суды, осуществлявшие правосудие его именем (кроме гродских) прерывали деятельность. Состав: члены суда избирались на соймиках; входили воевода или поветовый староста, или же их заместители, судья, писарь гродского суда, подсудок, писарь земского суда и другие особы. Суд считался правомочным, если насчитывал не менее 5 человек. Заседания происходили 3 недели; суд собирался каждые полтора месяца. Каптуровый суд рассматривал дела о нарушении общественного порядка, об убийствах, разбоях, поджогах, нападениях на имения, о фальсификации документов на собственность, гражданские дела шляхты и монастырей. Постановления принимались большинством голосов.
