3.Тыныс алудың анаэробтық сатысы(гликолиз).

Өсімдік клекасындағы тыныс алу арқылы зат алмасу прооцесі екі фазфадан тұрады.бірінші сатысы-анаэробты(гликолиз).анаэробты фаза –гликолиз цитоплазмасының еритін бөлімінде және хлоропласта жүреді.гликолиз процесінің мәнін ашқан неміс биохимиктері Г.Эмбден,О.Ф.Мейергоф және совет биохимигі Я.О.Парнас.

Билет№15.

1.Оксидазаларға сипаттама беріңіз.Оксидазалар-аэробты дегидразалар.олар тотығатын органикалық заттардан сутегін бөліп алып,ауадағы оттегіне жалғастыру нәтижесінде ортада су немесе сутегі асқын тотығын түзейді.бұл реакциялар нәтижесінде клетка өзін керекті энергиямен қамтамасыз етеді.сонымен қатар ол сутегінің асқын тотығын молекула күйіндегі оттегімен суға ажыратады.аэробты тыныс алу барысында молекулалық оттегінің тотықсыздануынан түзілетін сутегі асқын тотығы ірі клеткаларды уландырады.сондықтан оның су мен оттегіне ажырауы организмге аса қажетті шарттардың бірі болып табылады.

2. Фотосинтездің С3жолы (Кальвин циклі кезеңдері).Фотосинтездің С3жолы барлық өсімдіктерге тән.оны 1946-1956жылдары американ биохимигі Кальвин ашқан.фотосинтез процесі кезінде өсімдік клеткасында СО2 рибулоза-1,5дифосфатпен әрекеттеседі.С5+CO2=C6=2C3.Кальвин циклінің жүру жолдары 3 сатыдан тұрады:карбоксильдену,қайта түзілу,және регенерация.

1.карбоксиьдену фазасы.рибулозо5-фосфат АТФ-тың және фосфоррибулозокиназаның қатысуымен фосфорланып,рибулозо1,5-дифосфат түзеді.түзілген өнім екі триозаға:2молекула 3-фосфоглицерин қышқылына аиналады.

2.қаита түзілу фазасы 3ФГҚ-фосфоглицерин альдегидіне аиналады.3ФГҚ-ы АТФ және фосфоглицераткиназаның қатысуымен фосфорланып,1,3-дифосфоглицерин қышқылына аиналады.сонғысы НАДФН және фосфоглицерин альдегидінің дегидрогеназасының қатысуымен тотықсызданып 3ФГА ны түзеді.

3.Регенерация фазасы нәтижесінде СО2нің алғашқы акцепторы және қанттар түзіледі.реакциялар барысында 3 молекула СО2 қосылысқа түсіп,6молекулалы фосфотризалар түзед.солардың 5молекуларынан рибулоза1,5-дифосфат ал 1 молекуласынан глюкоза түзеді.

3.Пероксисома,глиоксисома және лизосомалардың құрылысы мен атқаратын қызметтері.

Лизосомалар (грек. лизео – ерітемін, сома – дене) диаметрі 0,4-0,5 мкм болатын цитоплазмадағы ең ұсақ мембраналы денелер. Лизосомаларды 1955 жылы биохимик ғалым Де Дюв ашқан. Осы органелланың құрамында 50-ге тарта түрлі гидролиттік ферменттер (протеазалар, липазалар, фосфолипазалар, нуклеазалар, гликозидазалар, фосфатазалар, оның ішінде қышқылды фосфотаза т.б.) бар, ол ферменттер дезактивтелген күйде болады. Бұл ферменттердің молекулалары түйіршікті эндоплазмалық тордың рибосомаларында синтезделінеді де, тасымалдаушы көпіршіктермен Гольджи кешеніне тасымалданып, сол жерде модификацияланады. Гольджи кешенінің цистерналарының жетілген бетінен алғашқы лизосомалар бүршіктеніп бөлінеді. Клеткадағы барлық лизосомалар лизосома кеңістігін түзейді, бұл кеңістікте протон насосының көмегімен үнемі pH – 3,5-5,0 қышқылды орта сақталады, сондықтан олар цитоплазманы осы ферменттердің әсерінен қорғап тұрады. Лизосоманың мембранасының бүтіндігі бұзылса ферменттердің белсенді шабуылынан клетканың бұзылып, өлуіне әкеп соғады.

Пероксисома(лат. peroxysoma) - ферменттің үлкен санынның реакцияларды(аминокислот D- оксидазасы, уратоксидазы және каталазы) эукариоттарды катализдайтын тордың тындырымды органелласы шектеулі мембрана, асыра-. Өлшем 0,2 до 1,5 мкм , цитоплазмамен ажыратылады бір мембранамен.

Пероксисом атқаратын қызметінің терімі бөлек-бөлек үлгінің торларында ажыратылады. Олардың арасында: майлы ащылықтың тотықтандыруы, , токсинның құралымының үркіншілігі, ашуланшақ ащылықтың, холестериннің синтезі, және құрамында эфирі бар липойдтардың, жүйкенің талшығының миелиновой тысының құрылысы болады.

Глиоксисома- шағынденешік, майдың айналдыруы- үшін қажетті көмірсулерды ферменттерді асырайды. Глиоксисомның маңызды рөі тұқымның көктеуінде ойнайды.

Билет№16.

1.Фотожүйелерге сипаттама беріңіз.фотожүйе1 құрамы-жарық жинаушы комплекс(ЖЖҚ,хлорофилдер антенналық комплекс рөлін атқарады),реакциялық орталықтың диаметр пигменті,электрондардың алғашқы акцепторлары электрондардың екінші акцепторлары А2және АВ,ФД-ферродоксин,пластоцианин.фотожүйе2 құрамы-реакциялық орталық П680,антенналық пигменнтер-хлорофилдер ,алғашқы акцептор феофитин пластохининбелок комплексі,электрон тасымалдаушы Z,цитохромB5896фотожүйе1 және2баиланысатындар,пластохиниондар және белокты цитохром комплексі.фотожүйелер жарық жинаушы комплекстер.

2.Өсімдік гормондарының негізгі түрлерінің өзара айырмашылығы. Фитогормондар, өсімдіктер гормондары — өсімдіктер шығаратын және өте-мөте аз мөлшерде әрекет ететін эндогенді органикалық заттектер. Фитогормондар арнаулы өсу процестеріне себеп болады, бұл процестер өсімдіктердің белсенді өсуге, генерациялық дамуға өтуінде, тропизмдерде, регенерацияда, тыныштық күйінде және т.б. үлкен рөл атқарады. Фитогормондарға ауксиндер, гиббереллиндер, цитокининдер (стимуляторлар ретінде әрекет ететін), ал кейде абсциз қышқылы мен этиленнің ингибиторлары да жатады. Көптеген фитогормондарды синтездік амалмен алады да, ауыл шаруашылығында өсуді жеделдеткіштер ретінде кеңінен қолданылады.ауксиндер-индолил сірке қышқылы және оның туындылары ауксиндер деп аталады.ауксиндердің әсерінен жемістердің тұқымсыздануы жапырақтардың түйнекткрдің түсуі тежеледі.гибберелиндер-гебберилин жеке немесе ауксинмен бірігіп жемістерді тұқымсыздандырады.гибберилин қышқылы ИСҚ әрекеттесуінен ферменттердің өсімдік боиымен тасымалдануы жылдамдаиды.