10.Жаңа дәрілік өсімдіктерді айқындай әшкерелендіру жолдары мен әдістерін көрсетіңіз

Мамандардың мәліметі бойынша ,біздің планетамызда гүлді өсімдіктердің 250-300мың түрі кездеседі.Қазақстанның өзінде 6000түрі бар.Оның ішінде әлі толық зерттелмеген шипалы өсімдіктер жеткілікті.Сол 6000 өсімдіктің ішінен жаңа дәрілік өсімдіктерді айқындап әшкерелеудің бірнеше әдістері бар:

1.Халықтық медицина тәжірибесін зерттеу.Өйткені осы кездегі қолданылып жүрген барлық дәрілік өсімдіктер сол халықтық медицинадан алынған.Халықтық медицинамен танысудың бастапқы этапы ол:

а)арнайы экспедициялар ұйымдастырып,халық арасындағы тәуіптер,ақсақалдармен,әжелермен сөйлесіп,мәліметтер жинау;

ә)жиналған мәліметтерді бір жүйеге келтіріп,әдебиеттермен танысып,олардың каталогын жасау.

2.Ғылыми медицинада пайдаланып жүрген дәрілік өсімдіктерді тереңірек зерттеу.Қазіргі материалдарды,ғылыми жетістіктерді пайдаланып ревизия жасау.Алынған мәліметтерді халықтық медицинадағы мәліметтермен салыстыру.Мұндай жұмыстың нәтижесінде кейбір дәрілік өсімдіктердің медицинада қолданылу бағыты өзгеруі мүмкін.

3.Филогенетикалық әдіс.Ботаникалық тұрғыдан туыс өсімдіктердің химиялық құрамы ұқсас болуына байланысты ол өсімдіктердің фармакологиялық әсері де ұқсас болуы мүмкін.Олардың мұндай биологиялық заңдылықтарын білу арқылы бұл бағыттағы жұмысты белгілі бір мақсатпен тиімді жүргізуге болады.Бұл әсіресе Орта Азияда,Қазақстанда өте өзекті мәселе.Өйткені біздің Қазақстанда Европада,Ресейде дәрілік қасиеті дәлелденген өсімдіктердің көптеген түрлері кездеспейді,бірақ оларға өте жақын түрлер сол туыстың өкілдері кездеседі.Соларды тереңірек зерттеп,қажетті түрлерді тауып өндіруге болады.

4. «Елек» әдісі.Бұл әдіс жаппай далалық негізгі биологиялық белсенді заттарға фитохимиялық анализ жасағанда қолданылады.Белгілі бір ауданда,регионда,экологиялық жағдайда сол жерде өсетін барлық өсімдіктерге фитохимиялық анализ жасалады.Бұл жұмыстар осылай аналитикалық «електен өткізгенде» белгілі бір құрамында қажетті алкалоидтар,жүрек гликозидтері,сапониндер,эфир майлары және басқа да белсенді заттары бар өсімдіктер табылады-ау деген мақсатпен жүргізіледі.Бірақ бұл әдіс өте қымбат,көп күш жұмсауды қажет етеді.

11.Қазақстан омыртқалы жануарлары,оларды ресурстық топқа бөлу принциптерін және ресурстық топтарын сипатаыңыз? Қазақстан территориясында кездесетін омыртқалы жануарлар Хордалылар типіне (Chordata) Бассүйектілер немесе Омыртқалылар типтармағына (Vertebrata) Жақсыздар (Agnatha) және Жақтылар (Gnathastomata) бөлімдеріне біріктіріледі. Қазақстанда Жақсыздар бөліміне 1 ғана класс – Дөңгелекауыздылар (Cyclostomata) өкілдері ғана кездеседі. Жақтылар бөлімі 2 класүстіне бөлінеді. Олар: Балықтар (Pisces) және 2-Төртаяқтылар (Tetrapoda). Қазақстан суқоймаларында мекендейтін балықтар Сүйекті балықтар класына (Osteichthyes) Сәулеқанаттылар кластармағына (Acthinoptherigii) бірігеді. Бұлар теңіздерде, көлдерде, өзендерде, каналдарда тіршілік етеді. Ихтиолог-ғалымдардың (Карпов,2005; Дукравец, Мамилов, Митрофанов, 2010) зерттеулері бойынша біздің республикамызда бұл балықтардың 147-148 түрі кездеседі. Төртаяқтылар класүстіне Қосмекенділер (Amphibia), Бауырымен жорғалаушылар (Reptilia), Құстар (Aves) және Сүтқоректілер (Mammalia) кластарының өкілдері жатады.

Қорыта айтқанда Қазақстанның омыртқалы жануарларының фаунасы соңғы деректер бойынша 890 түрден тұрады. Бұлар 6 класқа, 50 отрядқа, 132 тұқымдасқа және 425 туысқа бірігеді

Жануарлар ресурстары Қазақстан Республикасының 2004 жылы қабылдаған «Жануарлар әлемін қорғау, ұдайы өсіру және пайдалану» Заңына сәйкес оларды мақсатты пайдалануына қарай мынандай категорияларға бөлінеді. 1-кәсіптік-аңшылық түрлер ресурстары; 2-спорттық және әуесқойлық жолмен ауланатын түрлер ресурстары; 3-сирек және жойылып кету қаупінде тұрған жануарлар ресурстары; 4-дәрі-дәрмек, шикізат алатын түрлер ресурстары; 5-ауыл, орман шаруашылықтары зиянкестері ресурстары; 6-санитарлық-эпидемиологиялық түрлер ресурстары; 7-эстетикалық маңызы бар түрлердің ресурстары; 8-шаруашылық мақсатқа пайдаланбайтын, бірақ экологиялық, мәдени және басқа да құндылығы бар жануарлар түрлерінің ресурстары деп бөлінеді.Табиғи ресурстарды пайдаланудағы адам баласының қызметі табиғатты өзгертуге алып келетіні сөзсіз. Бұл өзгерістер бір жағынан пайдалы да, ал екінші жағынан зиянды да болуы мүмкін. Табиғатқа әсер етудің пайдалы жағына жануарларды қолға үйрету, топырақтың құнарлылығын арттыру, шабындықтар мен жайылымдардың өнімділігін арттыруды жатқызуға болады. Теріс әсерлерге атмосфералық ауа мен суды ластау, топырақ эрозиясы, ормандарды шектен тыс отау, жабайы өсімдіктер мен жануарларды шектен тыс жою және т.б. жатады.Қазіргі таңда табиғат ресурстарын тиімді пайдалану заңды түрде бір немесе бірнеше мемлекеттердің бірігуімен (мысалы, жыл құстарын қорғау, Каспий түленін (итбалығын) қорғау, ақбөкенді қорғау және т.т) және осы маңызды іске көпшілік қоғамдық ұйымдарды қатыстыру арқылы жүзеге асыру қажет. Ғалымдар табиғат ресурстарын ұқыпты пайдалану, сақтау және ұдайы өсіру жайында көптеген ұсыныстар жасады. Жануарлар ресурстарына адамның әсері тек аулау барысында оларды тікелей жоюмен шектелмейді. Ол сонымен қатар ауыл және орман шаруашылықтарының зиянкестерімен күресу үшін химиялық заттарды қолдану арқылы да жүзеге асады. Әсіресе бұл жағдайда құстар көптеп зардап шегеді. Солтүстік Қазақстанның тың жерлерін жаппай игеру жергілікті жануарлардың мекендеу ортасын өзгертті. Бұл жерлерде далалық жануарлар мен су құстарының саны азайды. Суқоймаларын ақаба сулармен ластау балық ресурстарының жағдайына теріс әсер етті.

Қазақстан жануарларының жекелеген түрлерінің ғылыми маңызы өте үлкен, осыған орай олар тиянақты түрде қорғалуы қажет. Жануарлар әлемінің ресурстарын тиімді пайдалану және қорғау қатаң түрде ғылыми негізде жүзеге асырылуы керек және ресурстарды басқара білуіміз керек. Ал ресурстарды басқарудың ғылыми-әдістемелік негіздеріне мыналар жатады. Олар: 1-ресурстық түрлердің санын білу; 2-олардың таралуын зерттеу; 3-түрдің жыл маусымдық тіршілік циклін білу; 4- түрдің негізгі демографиялық сипаттамасын (жастық және жыныстық қатынастарын) білу; 5-географиялық және территориялық байланыстарын білу; 6-мекендеу орындарында жекелеген түрді есепке алу; 7-мекендеу орындарының жағдайын бағалау.