Сабақтың хронометражы

Мазмұны	Әдістемелік жабдықтар	Уақыт, мин
Кіріспе (ұйымдастыру кезеңі)		5
Оқытушыдан кеңес алу	Силлабус, Оқытушыларға арналған әдістемелік нұсқау	25
Студенттің жеке жұмыс жасауы	Ситуациалық есептер (таратылатын материал)	20
Үзіліс 10 минут
Берілген тапсырмалардың нәтижелерін оқытушымен бірге талдау		15
Үйге берілген тапсырманы тексеру (жаттығулар, ситуациалық есептержәне тестілік тапсырмалар ). Қиын тапсырманы талдау	Жаттығулар, тестілік тапсырмалар	10
Письменный опрос.	тестілік тапсырмалар	20
Қорытындылау		5

ӘДЕБИЕТТЕР:

Негізгі:

1. Тюкавкина Н.А., Бауков Ю.И. Биоорганическая химия. - М., 2006. – С. 233-277.

2. Асанбаева Р.Д. Биоорганикалық химиядан 1-ші курс студенттерінің өзіндік жұмысына арналған оқу-әдістемелік құрал. - Алматы. 2004.– 96-107 б.

3. Асанбаева Р.Д., Салыкова Ш.Г. Практикум по Биоорганикалық химиядан практикум. -Алматы. 2003.–Лабораториялық жұмыстар № 27-33 б.

4. Асанбаева Р.Д., Илиясова М.И., Салыкова Ш.Г. Биоорганикалық химияданемдеу, бала емдеу, санитария-гигиена, тіс емдеу факультеттерінің 1-ші курс студенттерінің өзіндік жұмысына арналған әдістемелік құрал - Алматы. 2003.– 50 б.

5. Асанбаева Р.Д., Илиясова М.И., Биоорганикалық маңызды органикалық қосылыстардың құрылысы мен реакциялық қабілеттілігінің теориялық негіздері- Алматы. 2003.– 77-91 б

Қосымша:

1. Патсаев А., Жайлауов М., Органикалық химия негіздері, Алматы,Білім, 1996ж.

2. Степаненко Б.Н. Курс органической химии, М., 1991г.

3. Артеменко А.Н. Органическая химия. Теоретические основы, углубленный курс. М., 1997г.

4. Шайхутдинов Е.М., Тореханов Т.М., Шарифханов А.Ш., Органикалық химия, Алматы,1999ж.

Сұрақтар:

1. Оптикалық изомерия. Энантиомерлер. Д және L қатары. Диастереомерлер. Рацемат.

2. Аминоспирттер: этаноламин, холин, ацетилхолин. Биогенді аминдер туралы түсінік. Дофамин, норадреналин, адреналин және олардың гормондар, нейромедиаторлар ретіндегі биологиялық маңызы.

3. Гидроксиқышқылдар: гликоль, сүт, алма, шарап және лимон қышқылдары.

4. Альдегидо - және кетоқышқылдар: глиоксил, пирожүзім, ацетосірке, қымыздықсірке, α- кетоглутар қышқылы – маңызды метаболиттер.

5. α-, β-, γ – гидроксиқышқылдардың карбоксил топтары арқылы реакцияға түсуі: 1) тұз түзуі; 2) күрделі эфирлер түзуі; 3) амидтер түзуі; 4) декарбоксилденуі.

6. α-, β-, γ – гидроксиқышқылдарының гидроксил топтары арқылы реакцияға түсуі: 1) тұз түзуі, тотығуы; 2) жәй және күрделі эфирлер түзуі; 3) О-ацил туындыларын түзуі.

7. Оксоқышқылдардың карбонил топтары арқылы реакцияға түсуі:тотықсыздану реакциясы.

8. Ацетосірке қышқылының мысалында кето-енолдық таутомерия.

9. Бензол қатарының гетерофункционалды органикалық қосылыстары. Салицил қышқылыжәне оның туындылары. П-аминобензой қышқылы.

Тесттер:

1. Гетерофункционалды қосылыстар деп аталады:

1) молекуласында 2 бірдей функционалды топтары бар

2) молекуласында 3 бірдей функционалды топтары бар

3) молекуласында 4 бірдей функционалды топтары бар

4) молекуласында әртүрлі функционалды топтары бар

5) ) молекуласында 1 функционалды тобы бар

2. Гетерофункционалды қосылыстар:

1) Этанол.

2) Глицерин

3) Фенол

4) Этаноламин

5) Этиленгликоль

3. Алма қышқылы систематикалық номенклатура бойынша аталады:

1) 2 – гидроксибутанди қышқылы

2) Бутан қышқылы

3) 2 – оксобутан қышқылы

4) Бутанди қышқылы

5) Бутенди қышқылы

4. Ассиметриялық көміртек атомы бар қосылыс:

1) CH₃ – CH – COOH

ﺍ

NH₂

2) CH₃ – CH₂ – CH – CH₃

ﺍ

Br

3) (CH₃)₂ CН– CH – CH₂ – COOH

ﺍ

OH

4) HOOC – CH₂ – CH(OH) – CH₂– COOH

5) HOOC – CH₂ – CH₂ OH

5. Мына айтылған пікірлердің энантиомерлер үшін қайсысы дұрыс:

1. имеют одинаковые физические свойства, за исключением знака вращения плоскости поляризованного света

2. имеют одинаковую абсолютную величину удельного вращения

3. молекулы имеют различные химические свойства

4. молекулы хиральны

5. имеют различные биологические свойства

6. Лимон қышқылындағы фунционалды топтар:

1. – ОН, – СООН и – NH₂

2. – ОН и – NH₂

3. – ОН и – СООН

4. – NH₂ и – СООН

5. – СОNH₂

7. Шарап қышқылының тұздары аталады:

1) цитраттар

2) тартраттар

3) лактаттар

4) оксалаттар

5) бензоаттар

8. Глиоксал қышқылы О=СН-СООН мен күміс гидроксидінің аммиактағы ерітіндісі әрекеттескендегі түзілетін өнім:

1. қымыздық қышқылы

2. көмірқышқыл газы мен су

3. сірке қышқылы

4. дигидроксибутанди қышқылы

5. метан мен су

9. Ацетилсалицил қышқылының гидролизінде түзіледі:

1. фенол, натрий салицилаты

2. фенол, салицил қышқылы

3. сірке қышқылы, салицил қышқылы

4. сірке альдегиді, салицил қышқылы

5. сірке қышқылы, салицил альдегиді

10. Салицил қышқылының сірке қышқылымен әрекеттескендегі түзілген күрделі эфирінің аталуы:

1. метилсалицилат

2. фенилсалицилат

3. ацетилсалицил қышқылы

4. n-аминосалицил қышқылы

5. этилсалицилат

ОСӨЖ №7

ТАҚЫРЫП: α-Амин қышқылдарының биологиялық маңызды касиеттері. Пептидтер.

МАҚСАТЫ:

α-Амин қышқылдарының құрылысы, жіктелуі және химиялық қасиеттері туралы білімді пептидтердің түзілуінде қолдана білу

ОҚЫТУ МАҚСАТТАРЫ:

Білім алушының мүмкіндігі бар:

1. α-Амин қышқылдарының құрылыстарына қарай реакцияға түсу қабілеттіліктерін салыстыруға.

2. α-Амин қышқылдарының химиялық қасиеттері туралы білімді пайдалана отырып белоктарға, пептидтерге, α -амин қышқылдарына сапалық реакциялар жасау нәтижесіне қарай тұжырым жасай білуге.

3. Оқытушы ұсынған α-амин қышқылдарынан пептидтердің түзілу схемасын жаза білуге.

4. α-Амин қышқылдарының изоэлектрлік нүктесін біле отырып ортаның рНна қарай белок молекуласының зарядын анықтай білуге.

ОРЫНДАЛУ ТҮРЛЕРІ :

• Тақырыптың сұрақтарын оқу ;

• Типтік тапсырмаларды орындау;

• Оқытушыдан кеңес алу;

• Орындалған тапсырмаларды оқытушымен бірге талдау.

ТАҚЫРЫП БОЙЫНША ТАПСЫРМА:

1. Тақырыптың сұрақтары бойынша конспект дайындау.

2. Оқытушы берген тапсырмаларды орындау.

БЕРІЛЕТІН материал:

Тапсырмалар:

1. Аланиннің а) СН₃I, б) NaOH, в) HNO₂, г) этанолмен реакцияларын жазыңдар. Түзілген өнімдерді атаңдар.

2. Изолейциннің, глутамин қышқылының дезаминдену реакцияларын жазыңдар.

3. Трипептидтердің түзілу реакцияларын жазыңдар: 1) Цис-Вал-Асп; 2) Гли-Про-Лиз. Трипептидтердің қышқылдық-негіздік ортасын анықтаңдар.

4. Трипептидтің, мысалы Гли-Вал-Фен (глицилвалилаланин) қышқылдық-негіздік гидролизін жазыңдар .

5. Трипептид глутатионның (-Глу-Цис-Гли) түзілуін жазыңдар. Биологиялық маңызы.

6. Бас миындағы нейропептидтің құрылысын - Leu-энкефалиннің көрсетілген амин қышқылдық жүйелілікпен Tyr-Gly-Gly-Phe-Leu көрсетіңдер. Тұз қышқылының қатысымен осы пептид гидролизге ұшырағанда қандай өнімдер түзіледі?

7. Неге глутамин қышқылының ұнтағын ішкеннен кейін ауызды натрий гидрокарбонатының сұйық ерітіндісімен (рН~8) шаю қажет, егер глутамин қышқылының изоэлектрлік нүктесі 3,2 ге тең болса?

ОҚЫТУ МЕН САБАҚ БЕРУ ӘДІСТЕРІ:

Әдіс - құрастырылған:

1) құрастырылған сұрау (ситуациялық есептер мен тестілік тапсырмалар бойынша студенттердің өздігінен жекеше жұмыс ітеуі);

2) үйге берілген тапсырманы тексеру.

Оқыту құралдары: оқу кестелері, тақырып бойынша суреттер, тестік тапсырмалар, тақырып бойынша лекциялар, ситуациялық есептер.