- •Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі
- •Электрлік байланыстың бағыттауыш жүйелері
- •Мазмұны
- •1 Пәннің жұмыс бағдарламасы (силлабусы)
- •1.1 Оқытушы жайлы мәліметтер
- •1.2 Пән жайлы мәліметтер
- •1.6 Пән мазмұны
- •1.3 Курс пререквизиттері
- •1.4 Курс постреквизиті
- •1.5 Пәннен қысқаша мағлұмат
- •1.8 Дереккөздер тізімі
- •1.9 Курс саясаты
- •1.10 Білім бағасы жайлы ақпарат
- •2 Терминдер мен анықтамасы
- •1 Дәріс. Кіріспе. Бағыттаушы жүйелердің классификациясы, конструкциясы және жиіліктік диапазоны
- •1.1 Сурет - Тарату жүйесінің жалпыланған сұлбасы
- •1.2 Сурет – Байланыс жолының түрлері
- •1.3 Сурет - Әртүрлі бағыттауыш жүйелердің жиіліктік диапазондары
- •2 Дәріс. Электр байланыс желісін құрастыру
- •2.1 Сурет – Жалпыланған байланыс желісінің сұлбасы
- •3 Дәріс. Кабельдер негізіндегі бағыттаушы жүйе
- •3.1 Сурет – Байланыс кабелінің классификациясы
- •4 Дәріс. Бағыттаушы жүйенің электродинамикасы
- •4.1Сурет - Электромагниттік өрістің таралуы
- •4.2 Сурет – Бағыттаушы жүйедегі толқын түрі
- •5 Дәріс. Бағытаушы жүйенің теориясы
- •5.1 Сурет – Коаксиалды кабельдің магнитті өрісі
- •5.2 Сурет – Біртектілік (а) және біртекті емес жолдар (б) сұлбалары
- •6 Дәріс. Толқынтасығыш
- •6.1 Сурет – Шексіз өткізгіш жазықтық
- •7.1 Сурет – Электромагнитті толқын өлшемі
- •7.2 Сурет - Талшықты жарық өткізгіштіктің құрылымы
- •7.3 Сурет - Дисперсия түрлері
- •7.4 Сурет - Жоғалу механизмі
- •9.1 Сурет - Бөгет түсінігі: а) бөгеті жоқ; б) бөгеті бар
- •9.2 Сурет – а) электр б) магниттік әсердің мәні
- •9.3 Сурет – Бөгет көздерінің калссификациясы
- •9.4 Сурет – Өзара әсерлік анықтауыштар
- •13.1 Сурет – Коррозия тогы
- •15 Дәріс. Құрамдалған кабель жүйелері
- •15.1 Сурет – қкж ішкі жүйесі кжқ класстары мен категориялары. Еспе жұптары арқылы ақпарат алмасу төрт классқа бөлінеді а, в, с, d (15.2 кесте).
- •4 Зертханалық жұмыстарға әдістемелік нұсқаулықтар
- •2 Кесте – эқк-нің және жиіліктің сандық мәндерінің нұсқалары
- •1 Сурет – Байланыс жолын зерттеу
- •1 Сурет – Жұмыстарды орындау үшін арналған стенд
- •2 Сурет – Жұмыстарды орындауға арналған стенд
- •1 Сурет – Жұмысты орындауға арналған стенд
- •5 Студенттердің өзіндік жұмысына арналған оқу құралы
- •6 Тәжірибелік сабақтар бойынша әдістемелік нұсқаулар
- •1 Сурет - Жақындау эффектісі ескерілген g(X) h(X) тәуелділіктері
- •7 Оқушылардың оқу жетістіктерін бақылау және бағалау
- •Емтихан билеттерінің сұрақтары
- •Пәнді өзіндік оқу үшін арналған сұрақтар
- •9 Реферат тақырыптары
4.2 Сурет – Бағыттаушы жүйедегі толқын түрі
Өзіндік тексеру сұрақтары
1. Электромагниттік энергияның таралуы кезінде қандай үрдістер пайда болады?
2. БЖ анализдеу кезінде қандай жорамалдар қабылданады?
3. Максвеллдің бірінші және екінші теңдеуінің мағынасын түсіндіріңіз.
4. Максвеллдің үшінші және төртінші теңдеуінің мағынасын түсіндіріңіз.
5. Ығысу тогы дегеніміз не? Ығысу тогының пайда болу мысалын келтіріңіз.
6. Электромагниттік толқынның таралу үрдісін түсіндіріңіз.
7. 4.3 теңдеуінің мағынасын түсіндіріңіз.
8. 4.4 теңдеуінің мағынасын түсіндіріңіз.
9. Пойтинг векторына анықтама беріңіз, оның құраушыларының физикалық мағынасын түсіндіріңіз.
10. Бағыттаушы жүйеде өткізгіштердің міндеті қандай?
11. БЖ арқылы тарату режимдерін атаңыз.
12. Таратудың әр режимін сипаттаңыз.
13. Таратудың қандай режимінде симметриялық кабель, коаксиалды кабель, жарық тасығыш қолданылады?
14. БЖ-гі ығысу тогының бар болуы немен анықталады?
15. Толқын сыныптарына анықтама беріңіз.
16. Электромагниттік толқындардың сыныптарын сипаттаңыз.
17. Толқын (мода) түріне анықтама беріңіз.
18. Толқынның негізгі түріне анықтама беріңіз.
19. Толқын тасығыштағы негізгі моданың толқын ұзындығы немен анықталады?
20. Толқын тасығышта және жарық тасығышта толқындардың қандай сыныптары таратылады?
21. Беткілік әсердің болмысын түсіндіріңіз.
22. Өткізгіш кедергісінің жиілікке тәуелділігін түсіндіріңіз.
23. Ену тереңдігі дегеніміз не?
24. Диэлектриктерде қандай физикалық үрдістер болатынын түсіндіріңіз.
25. Жақындасу әсерінің және қоршаған массаның әсер етуінің мәнін түсіндіріңіз.
5 Дәріс. Бағытаушы жүйенің теориясы
Қарастырылатын сұрақтар:
Симметриялы тізбекте энергияның таралуы
Коаксиалды тізбектегі электрлік процесстер/үрдістер
коаксиалды тізбектегі тарату параметрлері
Бірыңғай емес жолдардың қасиеттері
Бірыңғай емес тізбектердің себептері
БЖ арқылы
энергия таратқан кезде өткізгіштегі
жоғалтулар Пойнтинг векторының радиалды
мен
құраушысымен анықталады. Цилиндрлік
өткізгіштік үшін энергия былай анықталады:
,
мұнда
,
(5.1)
мұндағы L – өткізгіштіктің ішкі индуктивтілігі, ал R — активтік кедергісі.
Кіріс құраушыларын табу үшін Максвеллдің теңдеулерін қолдану керек:
;
(5.2)
.
(5.3)
операциясын
(4.2)теңдеуіне қолданамыз:
.
(5.4)
,
(5.5)
мұндағы
- Лаплас операторы.
Коаксиалды тізбек. Коаксиаль тізбектердегі үрдістер.
5.1 Сурет – Коаксиалды кабельдің магнитті өрісі
Мұндағы, байланыс жолы ұзындығы бойынша біртектілігі оның толқындық кедергісінің тұрақтылығына байланысты. Біртекті еместікті айқындау p шағылысу коэффициенті көмегімен анықталады (5.2 сурет):
5.2 Сурет – Біртектілік (а) және біртекті емес жолдар (б) сұлбалары
Өзіндік тексеру сұрақтары
Өткізгіштің ішкі индуктивтілігін және кедергісін анықтау әдістемесін түсіндіріңіз.
Тізбектің сыртқы және ішкі индуктивтілігіне анықтама беріңіз.
БЖ-нің диэлектригінде қандай үрдістер болады?
Коаксиалды тізбекте энергияның таралу ерекшеліктері қандай?
Коаксиалды тізбекте өрістің қандай құраушылары бар?
Коаксиалды тізбекте өзіндік экрандалу эффектісінің мәнін түсіндіріңіз.
Әртүрлі мақсаттағы коаксиалды тізбектердегі өзіндік экрандалу эффектісі қалай пайдаланылады?
Коаксиалды тізбекте ток пен өріс құраушыларының өзара байланысын түсіндіріңіз.
Жоғары жиілікті аймақтарда коаксиалды кабель неліктен қолданылатынын түсіндіріңіз.
Металдағы өшу және диэлектриктегі өшу қандай үрдістермен анықталады?
Фазаның коэффициент мағынасын түсіндіріңіз.
Цифрлық сигналдардың таралуына тарату жылдамдығы мен фаза тұрақтылығы қалай әсер етеді?
Коаксиалды кабельдің өшуі қандай конструктивті параметрлермен анықталады?
КК-дің толқындық кедергісі диэлектриктің қандай параметрлерімен анықталады?
Біртекті және біртекті емес байланыс жолдарына анықтама беріңіз.
Біртекті байланыс жолдарының дәрежесі немен сипатталады?
Қандай факторлар байланыс жолдарының біртекті еместігіне әкеліп соғады?
Жұмыстық өшуге анықтама беріңіз.
Кабельдерде қандай біртексіздіктер бар?
Байланыс жолдарының біртектілігін күшейту үшін қандай амалдар қолданылады?
