15.1 Сурет – қкж ішкі жүйесі кжқ класстары мен категориялары. Еспе жұптары арқылы ақпарат алмасу төрт классқа бөлінеді а, в, с, d (15.2 кесте).

15.2 кесте - ISO/IEK 11801стандарты негізіндегі қосымша класстары

Жолдар класстары мен қосымшасы	Анықтамасы
А	Телефонды каналдар мен төмен жиілікті ақпарат алмасу. Максималды сигнал жиілігі – 100 кГц
В	Орташа жылдамдықты алмасу қосымшасы. Максималды сигнал жиілігі – 1 МГц
С	Жоғары жылдамдықты алмасу қосымшасы. Максималды сигнал жиілігі – 16 МГц
D	Өте жоғары жылдамдықты алмасу қосымшасы. Максималды сигнал жиілігі – 100 МГц
Оптикалық	Оптикалық кабель тарату қолдану ортасына байланысты қосымшасы

КЖҚ кабелдері категориялар бойынша бөлінген.

15.3 кесте – Кабель түрі мен қосымша классына байланысты кабель трассасының максималды ұзындықтары

Қосымша классы	А	В	С	D	Оптика
Тарату ортасы:
Симметриялы кабель 3 категориялы	2 км	200 м	100 м
Симметриялы кабель 4 категориялы	3 км	260 м	150 м
Симметриялы кабель 5 категориялы	3 км	260 м	166 м	100 м
Симметриялы кабель 150 Ом	3 км	400 м	250 м	150 м
Көп модолы ОК					2 км
Бір модолы ОК					3 км

Өзіндік тексеру сұрақтары

1. ҚКЖ-не анықтама беріңіз.

2. Кәсіпорындағы ҚКЖ-ін жобалау негіздемесін келтіріңіз.

3. ҚКЖ-нің құрам бөліктері, оларға қойылатын талаптар.

4. ҚКЖ-нің категориялары. Салыстырмалы анализ.

5. ҚКЖ аймағындағы жетекші компаниялардың ақпараттары.

4 Зертханалық жұмыстарға әдістемелік нұсқаулықтар

№1 зертханалық жұмыс. «Байланыс кабельдерінің құрылымын және маркіленуін меңгеру»

1. Жұмыстың мақсаты:

Байланыс кабельдерінің үлгісі бойынша олардың құрылымдық элементтерін меңгеру және кабельдік материалдармен танысу. Құрылымы бойынша түрін (маркісін) және телефондық байланыс кабелінің қолданылу аймағын анықтауды үйрену.

2. Жұмысты орындауға дайындық:

Зертханалық жұмысқа дайындық кезінде мыналар қажет: байлыныс кабельдерінің классификациясын меңгеру; байланыс кабельдерінің маркілінеуін білу; кабельдің құрылымдық элементтерін меңгеру (тоқөткізгіш талшықтарды, оқшаулауды, талшықтарды топқа орау, қорғаныс қабықтары, брондыжабулар); байланыс кабелін монтаждау кезіндегі пайдаланылатын кнегізгі кабельдік материалдарды меңгеру; бақылау сұрақтарына ауызша жауап дайындау.

2. Аспаптар, жабдықтар, құралдар:

Тегістепқысқыш кабельді пышақ, микрометр, штангенциркуль, өлшеуіш сызғыш, қалааралық, қалалық және ауылдық телефон кабельдерінің кесектері.

2. Тапрсырма

Ұсынылған кабель үлгілеріне мүшелеу жүргізу, жеке құрылымдық элементтердің берілгенін шешіп 1- кестеге енгізу.

Кабельдің үлгілерінің құрылымын меңгеру, әр кабельдің маркісін анықтау.

6. Жұмыстың орындалу тәртібі.

Жұмысты орындау үрдісінде студент келесі операцияларды жасауға міндетті:

-сыртқы және ішкі жабуларды бөлуге, сонымен қатар бронды кабельдерді беттері бойынша (құрылымыдқ элементтерінің берілгендерінің болуы кезінде);

-сыртқы және ішкі жабулар мен брондардың қалыңдығын өлшеп алуға;

-ылғалданқорғаныс қабығын шешіп алып және оның сыртқы диаметрі мен қалыңдығын өлшеп алуға;

-белдік оқшаулағышының және экранның (егер ол кабель құрылымында кездессе) мөлшерін шешіп алуға;

-повиві бойынша кабель талшықтырын таратып алуға және әр повивтегі (шоқтықтағы) топтар санын санауға;

-тоқөткізгіш талшықтардың оқшаулау түрін анықтауға, жалаңаш талшық диаметрін,оқшауланған және кордель диаметрін (егер ол бар болса)өлшеуге;

-әрбір ұсынылған кабель және сым үлгілерініңтүрін және маркісін анықтауға.

Кабельдің барлық берілгендерін және өлшемдерін 1 кестеге келтіру.

1 кесте

Кабельдің сыртқы диаметрі, мм	Жастықтың материалы және қалыңдығы, мм	Бронның түрі мен өлшемі, мм	Қабықтың сыртқы диаметрі, мм	Қабықтың материалы және қалыңдығы, мм

(1 кестенің жалғасы)

Кабельдегі повив саны	Әрбір повивтегі топтар саны	Тоқөткізгіш талшықтар оқшаулау			Кабель типі	Кабельді маркі леу	Кабельдің пайдаланылу аймағы	Төсеу тәсіл дері
		Изоляция	Материал және диаметрі	Талшықты орау

7. Есеп мазмұны

7.1 Жұмыстың мақсаты.

7.2 Сұрыптауға ұшыраған кабельдің көлденең қимасы.

7.3 Ылғалданқорғағыш қабықтары, экран жайлы және қоғаныс жабулары туралы түсіндерме.

7.4 Әртүрлі бронды түрлеріндегі кабельдердің қолдану шараларына сілтемелер.

7.5 Жүргізілген өлшемдер кестесі.

7.6 Меңгерілген кабель үлгілерін монтаждау кезінде пайдаланылатын кабель материалдары жайлы мәліметтер.

8. Бақылау сұрақтары

8.1 Байланыс кабельдеріне анықтама беріңдер.

8.2 Қандай кабельдер жоғары диілікті деп аталады?

8.3 Қалааралық және қалалық телефон станцияларында қандай диаметрлі мыс талшықтар қолданылады?

8.4 Кабель талшықатрын оқшаулауға қойылатын негізгі талаптарды атаңыз.

8.5 Қандай мақсатпен байланыс кабельдерінде оқшауланған талшықтарды топтарға орау жүргізіледі?

8.6 МКС түріндегі қалааралық кабельдің сыйымдылығы қандай?

8.7 Алюминді және ылғалданқорғағыш қабықтардың қасиеттерін айтыңыз.

8.8 Кабельдің маркісіндегі "С" және "Б" әріптері нені білдіреді?

8.9 Аумақтық байланысты ұйымдастыру үшін қандай кабельдер қолданылады?

8.10 Т, ТП, МК, ТЗП, ТС, МКС түріндегі кабельдің тоқөткізігіш талшықтары қандай оқшаулағыштан тұрады?

8.11 Т,ТП,ТС,МКС түріндегі кабельдің қабығының материалы қандай?

8.12 ҚТЖ-де қандай кабельдер қолданылады? Абоненттік пунктерді жабдықтау үшін қандай кабельдер пайдаланылады?

8.13 Кроссировка қандай сымдар көмегімен жүргізіледі?

8.14 Қалааралық байланысты ұйымдастыру үшін қандай кабельдер пайдаланылады?

Ұсынылатын әдебиеттер тізімі

1. Гроднев И.И.,Курбатов Н.Д. ''Линии связи " М: Связь, 1980.

2. З.Гроднев И.И.,Кулешов В.Н.,Соколов В.В.,"Кабельные линии связи."М: Связь,1960. Новые версии данного учебника.

3. .Гринберг Г.В.Дмитриев В.П. ''Линейные сооружения городской и сельской телефонной связи и радиотрансляционных се­тей." М:Связь,1969

4. Справочник строителя кабельных сооружений свя­зи. М: Связь,1979

5. Барон Д.А."Междугородные кабельные линии связи» М: Связь,1978

6. Интернет-ресурстар

7. Амренов А.А. Методические указания по лабораторной работе «Изучение конструкции и маркировки кабелей связи», Астана- АГАТУ им. С.Сейфуллина – 30 с.

№2 зертханалық жұмыс. «Байланыс жолдарын зерттеу»

Жұмыстың мақсаты: Байланыс жолдарын зерттеу

1. Жұмыс тапсырмасы:

- Алдын ала дайындықты жасау (2 п.)

- Байланыс жол параметрлерін анықтау

- Толқынның таралу режимдерімен танысу

2. Алдын ала дайындық:

- «Жіктелген параметрлі тізбектер» бөлімін қайталау (ТЭЦ курсынан).

- «Electronics Workbench» программасының элементтік базасын және негізгі менюін қайталау, идеалды және шынайы ұзын жолдар түзетуімен танысу.

- сұлбаның параметрлерін нұсқаға сәйкес алу (1,2 кесте), C, G, Z₀ алдын ала есептеуді жасау.

1 кесте – Байланыс жолының кедергісі мен индуктивтілігінің сандық мәндерінің нұсқалары, сонымен қоса оның ұзындығы

Сынақ кітапшасының соңғы саны	0	1	2	3	4	5	6	7	8	9
l,м	500	1000	1100	1200	1250	1500	1800	2000	2500	3000
R, Ом/м	0.1	0.2	0.25	0.3	0.35	0.1	0.2	0.25	0.3	0.35
L, мкГн	15	20	25	5	25	50	10	5	25	15