7.1 Сурет – Электромагнитті толқын өлшемі

ТЖ негізгі қасиеттері:

- кіші көлденең өлшемі;

- ТЖ көлденең өлшемдеріне тәуелсіз өшудің кіші коэффициенті мен модуляциялаған сигналдың жиілігі ;

- ақпаратты таратудың жоғарғы жылдамдығы;

- сыртқы электромагниттік әсерге тәуелсіздігі;

- өзара әсердің болмауы;

- гальваникалық тізбектің аяғының таратуы мен қабылдауы;

- қысқа тұйықталуының жоқтығы.

Талшықты жарық өткізгіштік талшықты -оптикалық кабельдердің негізі болып табылады. Талшықты жарық өткізгіштік өзекше мен сыну көрсеткіштері бар қабықшадан тұрады, және де (7.2 сурет).

7.2 Сурет - Талшықты жарық өткізгіштіктің құрылымы

ОК жобалау, оптикалық талшық есептерін орындағанда оның параметрлеріне көп көңіл бөлінеді, соның бірі дисперсия. Дисперсия және өшу оптикалық кабельдың тарату параметрлері болып табылады.

Дисперсия түрлері 7.3 суретінде көрсетілген.

7.3 Сурет - Дисперсия түрлері

1. кестесінде жарық әлсіреуінің (өшу) әр түрлі ортадағы коэффициент мәндері, жәнеде салыстырмалы түрде кабельдер мен атмосфераның өшу коэффициенттері көрсетілген.

7.1 кесте – Әртүрлі ортаның таралудағы өшу коэффициенттері

Таралу ортасы	, дБ/км	, мкм
Қарапайым силикатты шыны	3000	0.4–0.8
Көп компонентті шыны	30	0.4–0.8
Кварцты талшық	7	0.85
Кварцты талшық	2	1.3
Кварцты талшық	0.5	1.55
Цирконий шыны негізіндегі талшық	0.01–0.005	2–10.6
Полимерлі талшық	200–400	0.4–1.5
Атмосфера	10	0.85
Симметриялы кабель	2–5	–
Коаксиальды кабель	8–13	–

Талшықты жарық өткізгіштік материалында толық өшуі жоғалулардың қосындысымен табылады:

; ; ,

Талшықтың өндірілуі мен кабельге орнатылу кезінде микро және макро бұрылыстар пайда болады. Ол қосымша келеңсіздіңктерге алып келеді.

а) микро бұрылыс; б) макро бұрылыс

7.4 Сурет - Жоғалу механизмі

Өзіндік тексеру сұрақтары

1. ТТ толқындардың қандай диапазонында қолданылады?

2. ТТ-тың атрықшылығын сипаттаңыз.

3. Толық ішкі шағылу құбылысын түсіндіріңіз.

4. ТТ –ң жұмыс істеу қағидасын түсіндіріңіз.

5. Апертуралық бұрыштың және сандық апертураның анықтамасын беріңіз.

6. Сандық апертураның есебін келтіріңіз.

7. ТТ-тың сыну көрсеткіштерінінің профильдерін келтіріңіз.

8. Бірмодалы, көпмодалы градиентті және сатылы ТТ-тағы сәулелердің жүрісін түсіндіріңіз.

9. Нормаланған жиілік дегеніміз не және оның мағынасы қандай?

10. Бірмодалы және көпмодалы ТТ дегеніміз не?

11. ТТ-та толқынның қандай типтері таралады?

12. Импульстердің кеңею құбылысын түсіндіріңіз.

13. Дисперсияның түрлерін сипаттаңыз.

14. ТТ-тың мөлдірлік терезесі дегеніміз не, толқынның қандай ұзындықтарына және өшулеріне сәйкес келеді?

15. ТТ-та қосымша өшулер неге байланысты?

9-10 дәріс. Байланыс жолдарындағы (бағыттауыш жүйелердегі) электромагниттік әсері

Қарастырылатын сұрақтар:

1. Электромагнитті үйлесімділіктің мәселелері

2. Әсердің түрлері

3. Коаксиал кабелдегі әсерлер

4. Тізбек пен тракт/күрежол қорғанысы мен өзара әсерлестік

5. Байланыс кабелдерінің экрандалуы.

Электромагнитті үйлесімділіктің мәселелері.

Бағыттағыш жүйелер, тізбектер мен байланыс жолдарының күрежолдары әрдайым сыртқы электромагнитті өрістердің әсерінде болады. Бұл өрістер байланыс жолдарының күрежолдарындағы ток пен кернеуді бұрмалап, бөгеттер пайда болады, байланыстың сапасын төмендетеді. Бұл әсерлер электромагниттік әсер немесе БЖ әсері деп аталады. Электромагниттік үйлесімдік мәселесінің негізі радиотехникалық құралдардың спектрлері толық немесе бөлігі сәйкес келетін сыртқы өрістердің әсерін қабылдауы болып табылады (9.1 сурет).