- •1.Экология ғылымындағы «биоценоз», «биогеоцено», «экожүйе» ұғымдарының арақатынасын түсіндір.
- •2.Жер биосферасына ғаламшарлық деңгейдегі экожүйеретінде сипаттама беріңіз
- •3.Биосферадағыорганизмдердіңтүрәралуандылығын, ондағысистематикалықжәнефункционалдықтоптардыңарақатынасынсипаттаңыз
- •7. Экологиялық мониторинг ұғымына анықтама беріңіз, мониторинг түрлерін қысқаша сипаттаңыз.
- •Ластаушы көздер мониторингі
- •Аймақтық мониторинг
- •8. Экожүйелердің орнықтылығы мен биологиялық әралуандылығы арасындағы байланыстылықты мысалдар арқылы түсіндіріңіз.
- •9 Мемлекет деңгейінде және жекелеген аймақтарда флора мен фауна өкілдерін түгендеудің (инвентаризация жүргізудің) биологиялыұ әралуандылықты сақтау үшін маңыздылығын түсіндіріңіз.
- •11. Экожүйелердің күйін бағалаудың тікелей және жанама әдістеріне мысалдар келтіріңіз
- •10. Мемлекеттік карантин қызметінің Қазақстандағы биологиялық әралуандылықты сақтап қалуға қосатын үлесін бағалаңыз.
- •12. Эталондық экожүйелер туралы түсінік, эталондық экожүйелердің мониторингтік зерттеулер жүргізудегі маңызын сипаттаңыз
- •13. Сулы–батпақты алқаптарды мекендейтін құстарды қоррғауға бағытталған маңызды құжат Рамсар конвенциясының негізгі қағидаттарын тұжырымдаңыз
- •Қорғалатын сулы-батпақты жерлер жүйесін құру.
- •14. Халықаралық маңызы бар экожүйе есептелетін Алакөл–Сасықкөл көлдер жүйесіне сипаттама беріңіз
- •20 Жойылып кету қауіпі төнген түрлерді in-situ және ex-situ сақтап қалу туралы түсінік, бүл әдістердің қолданылу әдістері
- •24. Таукен өнеркәсібінің қоршаған табиғи ортаға және территориялардың биологиялық әралуандылығына әсерін мысалдар арқылы сипаттаңыз
- •25. Мұнай және газ өнеркәсібінің қоршаған табиғи ортаға және территориялардың биологиялық әралуандылығына әсерін мысалдар арқылы көрсетіңіз
- •26. Жайылымдық мал шаруашылығының қоршаған табиғи ортаға және территориялардың биологиялық әралуандылығына әсерін мысалдар арқылы сипаттаңыз
- •27. Егін шаруашылығының қоршаған табиғи ортаға және территориялардың биологиялық әралуандылығына әссерін мысалдар арқылы сипаттаныз
- •28. Рекреация және туризм салаларының қошаған табиғи ортаға және территориялардың биологиялық әралуандылығына әссерін бағалаңыз
- •30. Биологиялық әралуандылық туралы конвенцияға сәйкес, биологиялық ресурстарды сақтау және орнықты пайдаланудың қағидаттары.
- •31. Ғаламдық экологиялық проблемалар және олардың Қазақстан экожүйелерінде көрініс табуы, мысалдар.
- •32. Өсімдіктер және жануарлар дүниесінің мемлекеттік кадастрын құрудың экологиялық маңызын, кадастр құру прициптерін қысқаша түсіндіріңіз.
- •34. Биологиялық әралуандылық туралы Конвенцияға сәйкес «биологиялық әралуандылық» ұғымын түсіндіріп өтіңіз
- •35. Биологиялық әралуандылықты сақтап қалудағы халықаралық ынтымақтастық принциптеріне сәйкес, Қазақстанның халықаралық деңгейдегі міндеттемелерін баяндаңыз
- •36.Биологиялық әралуандылықты сақтап қалу мақсатында «Ғаламдық экологиялық қордың шағын гранттары бағдарламасы» бойынша Қазақстанда атқарылған жобаларға баға беріңіз
- •37.Қазақстанның шөлді аймақтарының биологиялық әралуандылығына қатер төндіретін факторларға талдау жасаңыз
- •38. Қазақстанның таулы аймақтарының биологиялық әралуандылығына қатер төндіретін факторларды талдаңыз
- •39. «Халықаралық қызыл кітаптың» мақсатын және құрылу принципін қысқаша баяндаңыз
- •40. Кәсіби және әуесқойлық (спорттық) аңшылықтың қоршаған табиғи ортаға және территориялардың биологиялық әралуандылығына әсерін бағалаңыз
- •41 Кәсіби және әуесқойлық (спорттық) аңшылықтың қоршаған табиғи ортаға және территориялардың биологиялық әралуандылығына әсерін бағалаңыз
- •43. Табиғи және антропогендік экожүйелер: олардың арасындағы ұқсастықтар және айырмашылықтарын көрсететін кесте құрастырыңыз
- •44. Еуразияның неғұлым ірі құрлықтық биомдарына сипаттама беріңіз
- •45. Мемлекеттік табиғи қорықтар міндеттерін тұжырымдаңыз, биологиялық әралуандылықты сақтаудағы ролін сипаттаңыз
- •46. Мемлекеттік табиғи қорықшалардың (заказниктердің) міндеттерін тұжырымдаңыз, биологиялық әралуандылықты сақтаудағы ролін сипаттаңыз.
- •48 Биосфералық резерваттардың құрылымдық ерекшеліктерін түсіндіріңіз, міндеттерін тұжырымдаңыз, биологиялық әралуандылықты сақтаудағы ролін сипаттаңыз
- •49 Хайуанат бақтары мен ботаникалық бақтардың биологиялық әралуандылықты сақтауға қосатын үлесін сипатаңыз
- •50 Ех situ жағдайларда өсірілген жануарларды табиғи ортаға қайтарудағы қиыншылықтарды нақты мысалдар арқылы түсіндіріңіз
- •51.«Қазақстанның қызыл
- •52. Табиғи экожүйелер антропогендік экожүйелерге қарағанда орнықты болып есептеледі, осындай көзқарасты жақтайтын дәлелдер келтіріңіз
- •53. Әлемдегі неғұрлым ірі экожүйелердегі адамның іс-әрекеті нәтижесінде болған өзгерістерді сипаттайтын кесте құрастырыңыз
- •54. Адамның іс-әрекеті нәтижесінде бүлінген экожүйелерді қалпына келтіруге қатысты проблемаларға шолу жасчаңыз.
- •56.Құрлықтықэкожүйелердегіфункционалдықтоптардың (продуценттер, консументтер, редуценттер) арасалмағынсипаттайтындиаграммаларқұрастырыңыз
- •57.Сулық экожүйелердегі функционалдық топтардың (продуценттер, консументтер, редуценттер) арасалмағын сипаттайтын диаграммалар құрастырыңыз
- •59. Қазақстан Республикасындағы ерекше қорғалатын табиғи териториялардың категорияларын сипаттайтын кесте құрастырыңыз
- •60. Арал теңізі аймағының экологиялық проблемалары, аймақ проблемаларын шешуге қатысты жобаларға талдау жасаңыз
13. Сулы–батпақты алқаптарды мекендейтін құстарды қоррғауға бағытталған маңызды құжат Рамсар конвенциясының негізгі қағидаттарын тұжырымдаңыз
Рамсар Конвенциясына сәйкес халықаралық маңызы бар ерекше20-ның 2-шісі:1971 жылдың 2 ақпанында Иранның Рамсар қаласында жасалған келісім-шарт. 1975 жылы өз күшіне енген бұл конвенцияға бүгінгі күнге дейін барлық құрлықтың 150-ге тарта мемлекеті мүше болып үлгеріпті. Аталмыш құжаттың басты қағидаты сулы-батпақты жерлерді және онда мекендейтін құстарды қорғау болғандықтан, еліміздің Қоршаған ортаны қорғау министрлігі 2005 жылы аталған конвенцияны ратификациялауға қатысты мемлекет ішінде бірқатар жұмыстар жүргізген болатын.
Рамсар конвенциясы
Сулы-батпақты аймақтар туралы Конвенция (Рамсар, Иран, 1971 ж.) үкіметаралық келісім болып табылады. Мақсаты – бүкіләлемдік тұрақты даму ретінде жергілікті, ұлттық шаралар мен халықаралық келісімдерді жүзеге асыру арқылы барлық сулы-батпақты аймақтарды орынды пайдаланып сақтау.
Рамсар конвенциясы сулы-батпақты аймақтардың маңыздылығы мен тиімділігі және оның пайдалы қызметтері дұрыс танылмағандықтан, жедел түрде жоғалып бара жатқан сулы-батпақты аймақтардың бүгінгі жағдайына халықаралық бірлестіктердің назарын аудару мақсатында жасалған. Конвенцияға қосылған әрбір Үкімет сулы-батпақты аймақтарды деградациядан сақтау мақсатында атқарылатын шараларға қолдау көрсетуге міндетті.
Сулы-батпақты аймақ дегеніміз не?Конвенция анықтамасы бойынша, сулы-батпақты аймақтарға батпақты және шалшықты жерлер, алқаптар, өзендер мен көлдер, тұзды батпақ пен мангр алып жатқан теңіз жағалаулары, су асты шалғындары, коралл рифтері, сонымен қатар антропогендік нысандар: су қоймалары мен тұндырғылары, тағы басқалар жатады
Қорғалжын қорығы Әлемдегі ерекше бақылауды талап ететін Рамсар Конвенциясының «А» тобына кіреді. Жақын арада бұл қорықты Юнеско тізіміне кіргізуге жоспарланып отыр. Қорғалжын қорығына санаулы қалған құстар тізімі кіреді. Олар Қызыл Кітапқа енгізілген. Олардың ең әдемісі – қызғылт фламинго.
Қорғалатын сулы-батпақты жерлер жүйесін құру.
БҰҰДБ ғаламдық маңызды биологиялық алуан түрлілікті сақтау, ғаламдық жылудың және озон қабатының жұқаруының алдын алуға арналған шараларды жүргізудегі Үкіметтің іс-әректтерін қолдайды. Сулы-сазды жерлерді, жайылымдарды, далалық экологиялық жүйелер мен таулы агробиоалуантүрліліктің генетикалық қорын сақтаудағы тиімді басқаруды қолдайды. Басқа маңызды шаралар жылыту мен ыстық сумен қамтамассыз етудің энергетикалық тиімділігін жоғарлату, сонымен қатар қалпына келетін энергия көздерін енгізумен байланысты.
Қазақстанның сулы-сазды жерлері (өзен, көл, шалшық және т.б.) көшпелі құстар өмір сүретін және өсімдіктердің сирек түрлері өсетін маңызды жер болып табылады. «Басымдылық маңызы бар сулы-сазды жерлерді көшпелі құстар мекені ретінде кешенді сақтау: үш жобалық аймақта көрсету» жобасы Орал, Алакөл-Сасықкөл, Теңіз-Қорғалжың өзендері аңғарының жүйесінде биологиялық алуантүрлілікті сақтауға көмектеседі. Биологиялық алуантүрлілікті тұрақты пайдалануды көрсету үшін жоба Орал өзенінің аңғарында «Ақжайық» мемлекеттік табиғат резерватын жасау және қалыптастыруға мен Алакөл және Қорғалжың қорықтарын кеңейтуге қолдау көрсетті. Жоба қорық аймағындағы қызметкерлерді оқытады, қорғалатын аймақтарда Визит-Орталықтар мен экологиялық маршруттар жасау арқылы экологиялық туризмді дамытуға жәрдемдеседі. Жобаның маңызды нәтижесінің бірі Қазақстанның биоалуантүрлілігін сақтау қорын құру мен жұмыс істету болып табылады
Мәдени және табиғи мұра тізіміне, халықаралық маңызы бар сулы-батпақты жерлер Рамсар конвенциясының ерекше қорғауындағы Қазақстан мен Орта Азиядағы алғашқы орнитологиялық аумақтар Теңіз-Қорғалжын көлдер жүйесі енгізілді.
Орал өзені атырауы және Каспий теңізі маңы жағалауы аумағындағы халықаралық мәні бар сулы-батпақты жерлер тізіміне енгізілген. Бұл тізімге енген екінші қазақстандық аумақ, мұнда омыртқалылардың 460 түрі, балықтардың 76 түрі, рептилиялардың 20 түрі, құстардың 292 түрі мен сүтқоректілердің 48 түрі кіреді. Халықаралық маңызы бар сулы-батпақты жерлер тізіміне енгізудің негізгі себептері Каспийдің сол жағалауындағы басты мұнай барлау жұмыстарының қарқындылығы, балық аулау қарқындылығы себебінен.
1.2.2. Трансшекаралық экожүйелерді зерттеу және қорғау жұмыстарын жалғастыру
Сулы-батпақты жерлердің биоәртүрлілігін сақтау және миграциялық маршруттарды дамыту, ақтырна және басқа да субатпақты құстарды сақтау үшін сулы-батпақты жерлерді дамыту бойынша халықаралық келісімшарттарды орындау шеңберінде «Алтын Дала» мемлекеттік табиғи резерватын құру және дамыту қарастырылады.