Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Учебник. 6 кл. НОВЫЙ.docx
Скачиваний:
11
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
995 Кб
Скачать
☆

Воисны сьöд ракаяс.

Медводз миян войвылö воисны сьöд ракаяс. Гöгöр на лымъя, а найö танöсь нин. Шойччыштасны кузь туй бöрын и заводитасны позъяс вöчавны. Позъяссö найö вöчöны паркъясын, расъясын. Водз асывсянь сёр рытöдз найö кравзасны, позъяснысö вöчöм вылö увъяс чегъяласны да ваяласны. Öтияс важ познысö дзоньталасны, мöдъяс – выльысь вöчасны. Лунтыр ракаяс ноксясны-уджаласны. А кор воас рыт, пуксясны асланыс позъяс дорö да узьöны асылöдз.

А асывнас садьмасны водз да бара уджö кутчысясны. Сьöд ракаяс пöжсьöны медводз. Оз на удит пуяс вылын кор потны, а пияныс горзöны нин – сёйны корöны.

И. Коданев

? Кутшöм кадын сетöма унджык кадакывсö? Мыйла?

Тувсовъя гажлунъяс.

Биа висьöм – горячка

Вежöдны – освятить

Вежа – святой

Вомидз – сглаз

Дзескыда олысь – малоимущий

Ен ув пельöс – божница, красный угол

Инмöдчыны – прикасаться

Кослунъя – постный

Личöдны – облегчать

Лов - душа

Ловзьыны – воскреснуть

Мездыны – освободить, избавть

Мездысь – избавитель

Мути – бес, чёрт

Олöма – пожилой

Проса рок – пшённая каша

Сьöлöм бурмымöн – (здесь) вдоволь

Ыджыд видз – Великий пост

Эскыны – верить

Эскысь – верующий

Рисунок: красный угол в деревенском доме с веточками вербы.

… удж. Лыддьы висьтлысь юкöнъяссö, гöгöрво да тэч найöс колана ногöн.

Берба лун.

А

Коми йöз лыддьöны, мый берба отсалö босьтны бур урожай, вермö сетны йöзлы и гортса пемöсъяслы дзоньвидзалун. Берба видзö пемöсъясöс вомидзысь. Берба вожъясöн коми йöз инмöдчылiсны öта-мöдö да гортса пемöсъясö, шуалiсны нимкыв: «Юр вывсянь кок улöдз берба дзоньвидзалун мед сетас».

Б

Тайö лунсянь Ыджыд лунöдз бербалöн быдманiнысь эз вöрöдны васö. Чайтiсны, бадьясувса ваас пö тайö кадö уна мути. Эм эскöм, мый биö шыбитöм берба видзö пöжаръясысь. А тöвлы паныд шыбитöм берба лöньöдö бушков. Шуöны, Берба лунö кö шондiа - гожöмыс лоö бур, озыр урожай артмас.

В

Ыджыд лунöдз вежонöн водзджык эскысь йöз пасйöны Иисус Кристослысь Иерусалимö пырöмсö. Сэнi Господьöс кыпыда паныдалiсны, чолöмалiсны пальма вожъясöн, чолöмалiсны мöда-мöдсö Кристос воöмöн. Миянлы тайö гажыс ёнджыка тöдса, кыдзи Берба лун, сы вöсна мый миян пальмаяс оз быдмыны. Сы пыдди вичкоын вежа ваöн вежöдöны берба.

Г

Берба вожнас инмöдчылiсны керкалöн быд пельöсö. Сэсся пуктiсны Ен ув пельöсö. Сэнi берба олiс мöд воöдз. Лыддьöны, мый бербаыс вына сöмын öти во. Биа висьöмысь пö мездлöма бербалöн 9 гар.

… удж. Лыддьы текстсö, аддзы выль кывъяс да гöгöрво. Сет текстлы ним.

...

Сьöлöм и лов личöдысь да гажöдысь тайö праздникыс быдöнлöн: олöмаяслöн, томъяслöн, челядьлöн. Быд керкаын пелькöдчöны, рытсяньыс пусьöны-пöжасьöны. Медся дзескыда олысьяслöн тайö лунö пызан вылас быдтор лоö: и яя шыд, и чöскыд черинянь, и проса рок, и нöкъя рысь, и выйöн мавтöм пирöг-шаньгаяс. Быдсяма чöскыдторсö на видзыштöны Кристос ловзян лун кежлö, мед вунöдлыны сьöкыдсö да сьöлöм бурмымöн радлыны-гажöдчыны.

Борис Шахов серти

? Кутшöм гажлун йылысь висьтавсьö текстын?

Мыйла тэ тадзи чайтан?

Рисунок: неразукрашенные кулич, пасха на подносе.

 Мичмöд куличсö да пасхасö коми серъясöн.

Морт-морта нимвежтасъяс. Взаимно-личные местоимения

Öта-мöд, мöда-мöд (друг друга) нимвежтасъяс шусьöны морт-мортаöн. Найö вежласьöны падежъяс серти.

Пример вылö:

Öта-мöдлы – друг другу

Гажлун дырйи ми козьналiм öта-мöдлы серпасъяс.

Мöда-мöдöс – друг друга

Мöда-мöдöс кыпыда чолöмалiм Ыджыд лунöн.

… удж. Гиж морт-морта нимвежтасъяссö колана падежын. Лöсьöд 2-3 сёрникузя.

Друг с другом, друг у друга, друг без друга, друг от друга, друг друга, друг другом, друг другу.

Подчинительнöй кывйитöдъяс. Подчинительные союзы

Подчинительнöй кывйитöдъяс йитöны сёрникузяяс. На водзын пуктöны бöжа чут.

Та вöсна, та понда – потому, поэтому

Пример вылö:

Ыджыд лун водзын мунö Ыджыд видз, та вöсна колö сёйны кослунъя вöлöга.

Аски Трöича, та понда ми ветлам вичкоö.

Рисунок: небольшая церковь, выходящие со службы люди с веточками берёзы.

… удж. Лыддьы да гиж изложение план серти.