- •Г.И. Ватаманова, ж.Г. Сизева, е.Н. Ярошенко
- •Условнöй пасъяс
- •Гожся лунö.
- •Радейтана дзоридз.
- •Медводдза чери.
- •Гожся салат.
- •«Пöла-мачöн» ворсöм.
- •Гожся лунö.
- •Мый вöзйöны сёйны кодзувъяс?
- •Солнечный салат.
- •Скорпион.
- •Мöд мамъяс.
- •Нэм чöжыс чужанiнас.
- •Радейтана велőдысь.
- •Чöскыд шыр.
- •Ми пöжасям.
- •Пöкрöв лун – вöралысьяслöн праздник.
- •Картупеля тшак.
- •Маа лымвый.
- •Мый тэнад юр вылад?
- •Гöсьтъяс.
- •Праздник пызан.
- •Крокодил Геналöн сьыланкыв.
- •Праздник пызан сайын.
- •Кöчлöн праздник.
- •Тупöсь нянь.
- •Быстрый олень.
- •Вотчисны.
- •Миян школа.
- •Школа йылысь сьыланкыв.
- •Кывпесанъяс
- •Куим рöма дöрапас.
- •Евгений Александрович Игушев.
- •Водз чеччö да этша печкö.
- •Финн шусьöгъяс.
- •Финн нöдкывъяс.
- •Иван Ильич Белых.
- •Выль пась.
- •Воисны сьöд ракаяс.
- •Берба лун.
- •Трöичаса кыдз
- •Крапивный салат.
- •Маръямоль.
- •Нюр вылын вотчигöн.
- •Пелысь пу.
- •Катшасин.
- •Бурдöдчан быдмöгъяс.
- •Лежнöг.
- •Велöдöм материал вынсьöдöм
- •Арын пуяс.
- •Менам радейтана велӧдысь.
- •Миян школа.
- •Черинянь.
- •Содтöд. Приложение
- •Лыдакывъяс гижам
- •Морта нимвежтасъяс Асалан, Босьтан, Сетан падежъяс серти вежлалöм
- •Роч предлогъяс да коми вежлöг суффиксъяс
- •Кадакывлöн кадъяс серти вежласьöм
- •Колян кад
- •Юриндалысь
Воисны сьöд ракаяс.
Медводз миян войвылö воисны сьöд ракаяс. Гöгöр на лымъя, а найö танöсь нин. Шойччыштасны кузь туй бöрын и заводитасны позъяс вöчавны. Позъяссö найö вöчöны паркъясын, расъясын. Водз асывсянь сёр рытöдз найö кравзасны, позъяснысö вöчöм вылö увъяс чегъяласны да ваяласны. Öтияс важ познысö дзоньталасны, мöдъяс – выльысь вöчасны. Лунтыр ракаяс ноксясны-уджаласны. А кор воас рыт, пуксясны асланыс позъяс дорö да узьöны асылöдз.
А асывнас садьмасны водз да бара уджö кутчысясны. Сьöд ракаяс пöжсьöны медводз. Оз на удит пуяс вылын кор потны, а пияныс горзöны нин – сёйны корöны.
И. Коданев
? Кутшöм кадын сетöма унджык кадакывсö? Мыйла?
Тувсовъя гажлунъяс.
Биа висьöм – горячка Вежöдны – освятить Вежа – святой Вомидз – сглаз Дзескыда олысь – малоимущий Ен ув пельöс – божница, красный угол Инмöдчыны – прикасаться Кослунъя – постный Личöдны – облегчать Лов - душа |
Ловзьыны – воскреснуть Мездыны – освободить, избавть Мездысь – избавитель Мути – бес, чёрт Олöма – пожилой Проса рок – пшённая каша Сьöлöм бурмымöн – (здесь) вдоволь Ыджыд видз – Великий пост Эскыны – верить Эскысь – верующий |
Рисунок: красный угол в деревенском доме с веточками вербы. |
… удж. Лыддьы висьтлысь юкöнъяссö, гöгöрво да тэч найöс колана ногöн.
Берба лун.
А
Коми йöз лыддьöны, мый берба отсалö босьтны бур урожай, вермö сетны йöзлы и гортса пемöсъяслы дзоньвидзалун. Берба видзö пемöсъясöс вомидзысь. Берба вожъясöн коми йöз инмöдчылiсны öта-мöдö да гортса пемöсъясö, шуалiсны нимкыв: «Юр вывсянь кок улöдз берба дзоньвидзалун мед сетас».
Б
Тайö лунсянь Ыджыд лунöдз бербалöн быдманiнысь эз вöрöдны васö. Чайтiсны, бадьясувса ваас пö тайö кадö уна мути. Эм эскöм, мый биö шыбитöм берба видзö пöжаръясысь. А тöвлы паныд шыбитöм берба лöньöдö бушков. Шуöны, Берба лунö кö шондiа - гожöмыс лоö бур, озыр урожай артмас.
В
Ыджыд лунöдз вежонöн водзджык эскысь йöз пасйöны Иисус Кристослысь Иерусалимö пырöмсö. Сэнi Господьöс кыпыда паныдалiсны, чолöмалiсны пальма вожъясöн, чолöмалiсны мöда-мöдсö Кристос воöмöн. Миянлы тайö гажыс ёнджыка тöдса, кыдзи Берба лун, сы вöсна мый миян пальмаяс оз быдмыны. Сы пыдди вичкоын вежа ваöн вежöдöны берба.
Г
Берба вожнас инмöдчылiсны керкалöн быд пельöсö. Сэсся пуктiсны Ен ув пельöсö. Сэнi берба олiс мöд воöдз. Лыддьöны, мый бербаыс вына сöмын öти во. Биа висьöмысь пö мездлöма бербалöн 9 гар.
… удж. Лыддьы текстсö, аддзы выль кывъяс да гöгöрво. Сет текстлы ним.
...
Сьöлöм и лов личöдысь да гажöдысь тайö праздникыс быдöнлöн: олöмаяслöн, томъяслöн, челядьлöн. Быд керкаын пелькöдчöны, рытсяньыс пусьöны-пöжасьöны. Медся дзескыда олысьяслöн тайö лунö пызан вылас быдтор лоö: и яя шыд, и чöскыд черинянь, и проса рок, и нöкъя рысь, и выйöн мавтöм пирöг-шаньгаяс. Быдсяма чöскыдторсö на видзыштöны Кристос ловзян лун кежлö, мед вунöдлыны сьöкыдсö да сьöлöм бурмымöн радлыны-гажöдчыны.
Борис Шахов серти
? Кутшöм гажлун йылысь висьтавсьö текстын?
Мыйла тэ тадзи чайтан?
Рисунок: неразукрашенные кулич, пасха на подносе. |
Мичмöд куличсö да пасхасö коми серъясöн.
Морт-морта нимвежтасъяс. Взаимно-личные местоимения Öта-мöд, мöда-мöд (друг друга) нимвежтасъяс шусьöны морт-мортаöн. Найö вежласьöны падежъяс серти. Пример вылö: Öта-мöдлы – друг другу Гажлун дырйи ми козьналiм öта-мöдлы серпасъяс. Мöда-мöдöс – друг друга Мöда-мöдöс кыпыда чолöмалiм Ыджыд лунöн. |
… удж. Гиж морт-морта нимвежтасъяссö колана падежын. Лöсьöд 2-3 сёрникузя.
Друг с другом, друг у друга, друг без друга, друг от друга, друг друга, друг другом, друг другу.
Подчинительнöй кывйитöдъяс. Подчинительные союзы Подчинительнöй кывйитöдъяс йитöны сёрникузяяс. На водзын пуктöны бöжа чут. Та вöсна, та понда – потому, поэтому Пример вылö: Ыджыд лун водзын мунö Ыджыд видз, та вöсна колö сёйны кослунъя вöлöга. Аски Трöича, та понда ми ветлам вичкоö. |
Рисунок: небольшая церковь, выходящие со службы люди с веточками берёзы. |
… удж. Лыддьы да гиж изложение план серти.
