Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Учебник. 6 кл. НОВЫЙ.docx
Скачиваний:
11
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
995 Кб
Скачать
☆

Гöсьтъяс.

Талун Юралöн чужан лун. Сы дорö локтісны гöсьтъяс. Найö вайисны ёртлы козинъяс: Вова – машина модель, Катя – уна рöма фломастеръяс да альбом, Маша – бур небöг, Коля – шоколад кампет кöрöб.

Ставöн сетісны козинъяс Юралы.

- Пуксьöй пызан сайö, дона гöсьтъяс. Чöсмасьöй, энö яндысьöй! – корис ыджыд вежöсö Юралöн мамыс.

Чöсмасьöм бöрын Юра кутіс ворсны ёртъяскöд. Сэсся воис Вася. Юралы лоис нимкодь. Сійö думыштіс, со нöшта гöсьт, нöшта öти козин.

Но Вася локтöма козинтöг.

– А кöні нö козиныд? – юаліс Юра Васялысь.

– Кутшöм козин? – чуймис Вася.

– Менам жö чужан лун! – дöзмис Юра.

– Ме эг тöд, – ньöжйö висьталіс Вася.

– А öні тöдмалін? Сідзкö, ветлы козинла!

Тайö кыліс Юралöн мамыс. Сійö шуис:

– Некытчö эн мун, Вася. Ми тэнö виччысим, а эгö тэнсьыд козинтö.

Юра кылiс мамлысь кывъяссö, гöрдöдіс да лэдзис юрсö. Кыдзи тэ чайтан, мыйла?

 Вочавидз юалöм вылö.

Позьö-ö локны чужан лун вылö козинтöг?

…удж. Сетöм кадакывъясысь лöсьöд тшöктана формаа кадакывъяс öтка да уна лыдын.

Лыддьыны, висьтавны, чолöмавны, ветлыны, пуксьыны, вочавидзны, чöсмасьны, сёйны, дасьтыны, ворсны, шуны, петкöдлыны.

Рисунок: праздничный стол – рыбник, шаньги с творогом, мясной и овощной салаты, жареная курица, пюре, графин с морсом, конфеты, торт на середине стола, яблоки и апельсины в вазе.

… удж. Лыддьы да гöгöрво. Висьтав аслад праздник пызан йылысь.

Праздник пызан.

Тайö менам праздник пызан. Сэні эм черинянь, рыська шаньга, яя да град выв пуктасъяса салатъяс, пражитöм чипан да картупеля рок, пувва да лимонад, юмовторъяс, яблöг да апельсин. Пызан шöрын – чöскыд торт.

 Велöд да сьыв сьыланкыв.

Крокодил Геналöн сьыланкыв.

Кывъясыс Э.Успенскийлöн

Сьыланногыс В.Шаинскийлöн

Текстсö комиöдiс О.Уляшов

1. Медым гöпъястi мунö

Пода-ветлысь зэв уна,

Асфальт туй кузя визувтö ю.

И оз тöд ветлысь-мунысь

Тайö бушкола луннас,

Мыйла чужöмöс югзьöдö нюм.

2. Локтас виччысьтöг тöдысь

Кельыдлöз вертолётын,

Донсö босьттöг мен вöчас кино.

- Чужан лунöн! – мен шуас,

Сэсся кытчöкö мунас.

Коляс меным сё вит эскимо.

Припев:

А ме ворса-гудöкася

Ветлысь-мунысьяс водзын.

И зэв жаль, мый Чужан луныд

Öтчыд во пытшкын.

… удж. Комиöд текст.

Праздник пызан сайын.

31 января у меня был день рождения. Я пригласил(а) много гостей, приготовил(а) много вкусных блюд. С бабушкой испек(ла) большой, красивый торт. С мамой сделал(а) мясной, овощной и фруктовый салаты.

Вечером собрались гости. Поздравляли меня с днем рождения, подарили подарки. Мы угощались, пели, танцевали, играли. Было очень весело. Жаль, что день рождения только раз в году.

…удж. Точкаяяс местаö бöрйы да содты колана суффиксъяс да кывбöръяс.

… удж. Лыддьы кывбурсö да гöгöрво. Пуктöй рольяс серти.

Кöчлöн праздник.

Талун Кöчлöн чужан лун öд.

Воас гöсьт и гöстя уна.

Кильчö вылö сувтiс Кöч –

Гöсьтъяс воасны вот стöч.

Ма со кыскö Ош – дзонь бöчка –

Колö козинавны Кöчтö!

Ичöт Ур со, щöть кодь уска,

Вайö телега тыр сус коль.

Шедiс ручлы уна мык –

Нуö Кöчыдлы пуд кык.

Кань со кыскö, ружтö-кашкö

Нöкйöн ыджыд-ыджыд кашник.

Кöза нöбъялöма морков,

Воис Кöч керкаö коркö.

Козин эз вай Ваткыль миян,

Но оз тöждысь зонмыд сiйö;

Эм кö Ваткыль, оз босьт шог:

Гудöкöн йöктöдас кок.

Веж луд вылын чужан лунö

Гажа праздник Кöчлöн мунö,

Гажыс ыджыд, гажыс ён –

Йöктö Ош и Руч, и Пон.

В.И.Лыткин серти

 Дасьтöй проект «Талун менам чужан лун».

1. Бöрйöй именинникöс. Лöсьöдöй гажлунса пызан. Дасьтöй сылы чолöмалан открытка да козинъяс. Сьылö сьыланкывъяс. Пасйöй чужан лун.

2. Кор гöсьтъясöс тадзи:

– Чолöм, Настук! – Видза олан!

– Аски менам чужан лун. Волы ме дорö гöститны. – Аттьö. Вола.

3. Паныдав гöсьтъясöс да пуксьöд пызан сайö.

– Чолöм, дона гöсьтъяс! Пырöй, пöрччысьöй. Пуксьöй пызан сайö. Чöсмасьöй. Со картупеля шаньга, пувъя пирöг, льöмъя ляз, нöкъя ельдöг, пражитöм чери, яя картупель, яблöга сок, шоколад кампет.

4. Бур кывъясöн козьналöй именинниклы козинъяс, сьылöй сьыланкыв, ворсöй.

Пример вылö ворсöм: именинник нимысь быд шыпас вылö корсьöй мича кывъяс.

М

Мича, мелi

И

Ичöт, идöра

Ш

Шань, шондiа-руа

А

Авъя, асшöр

5. Сёрнитöй кодзула пасъяс йылысь.

- Кутшöм кодзула пас улын тэ чужин?

- Ме чужи … пас улын. А тэ?

- Кутшöм йöз чужöны тайö пас улын?

- Тайö пас улын чужöм йöз шаньöсь да веськыдöсь, но мукöддырйи дышöсь.

6. Ыдждöдлöй именниникöс.