11.3. Инвестициялар және жинақ салымдары

Жинақ салымдары - бұл ағымдағы өндірістік және тұтыну қажеттілігіне жұмсалған кезіндегі пайдаланылмай қалған колда бар табыстың бір бөлігі, жинақталады. Экономистер жинақты инвестицияға байланысты, экономикалық үдерістер ретінде қарастырады. Жинақ салымдарын фирмалармен қатар, үй шаруашылығындағылар да салады. Фирмалар өндірісті кеңейту жэне пайданы көбейту, яғни инвестиция үшін жинақтайды.

Инвестициялар жаңа технологияны, материалдарды, басқа жабдықтарды жэне еңбек құралдарын енгізуге байланысты жаңарту мен кеңейту үшін шыгындарды қарастырады.

Инвестициялар көздері:

1. Кәсіпорын қаржылары (меншікті жэне қарызды).

2. Мемлекеттік капиталдық салымдар.

Инвестициялардыңмөлшеріменсерпініүшфакторғабайланысты: кәсіпорынныңтабыстарына, олардыңшығыныменкү-тілімдеріне.

Бірнешежылдарішіндеқайтарылатынқаржылардыинвес-тициялаутуралымэселешешілукезіндемынадайжағдайдыескеруқажет:

1. Жаңа инвестицияның есебінен алынған, жаңа өнімнің сұраныстарының өзгерісі.

2. Инвестициядағы шығындарға әсер ететін пайыздық мөлшерлеме мен салықтардың мөлшері.

3. Сұраныс тербелістерін анықтайтын . саяси, технологиялық және құрылымдық өзгерістер.

2. Қоғамдағы инфляциялық үдерістер.

ИнвестицияларЖҰӨ-ніңбірден-бірмаңыздыжэнеенезгерістіқұрамыболыптабылады. Қашанқұлдыраужағдайындатауарларменқызметтергешығындардыңқысқаруыболғануа-қытта, бұлқысқарудыңүлкенбөлігіинвестициялықшығындаркөлемініңазаюыменкеледі.

Инвестициялықшығындардыүштүргебөледі:

1. Кәсіпорынның негізгі қорларына инвестициялар - бұлар өзінің өндірістік қызметіне пайдалану үшін кэсіпорын сатып алған ғимарат, құрылыс жэне құрал-жабдықтар.

2. Тұрғын үй құрылысына инвестициялар - онда тұру үшін сатып алуға жұмсалған шығындар, сондай-ақ, келесі жағдайда жалға беру үшін үй иелерімен сатып алынған үйлер.

3. Қорға инвестициялар - шикізаттар, материалдар жэне аяқталмаған құрылыс пен дайын заттарды қосқандағы және фирманың сақтау үшін қалдырылған тауарлары.

Инвестицияменнақтыпайызмөлшерлемесіарасындагытәуелділік 15.2.-суреттекерсетілген.

r — пайыздын накты мөлшерлемесі.

I - инвестициялар

І1.2.-сурет. Инвестиция мен пайыздык мөлшерлеме арасындагы тэуелділік

Кәсіпорынныңнегізгіқорларынаинвестицияларпайызмөлшерітөмендегенкездекөбейеді, өйткені, пайызмөлшерініңазкөлемікапиталбірлігінешыгындытөмендетедіжэнеосыменен, капиталгаиеболудыеңпайдалыжасайды.

Кэсіпорынның негізгі

11.4. МУЛЬТИПЛИКАТОРДЫҢНӘТИЖЕСІ

Макроэкономиканыңқызмететуітуралыкейнсиандықұстаным «мультипликациялық» нэтижетеориясындаөзініңкөрсетілімінтапты. Кейнстеориясындамультипликатордепинвестицияларөзгерістерінетабысөзгерістерініңтэуелділігінкөрсететінкоэффициенттүсініледі.

Экономикатепе-теңдікжагдайынажететін, ЖҰӨ-ніңоңтайлымөлшерінанықтаудағыКейнсиантеориясы, инвестицияөскенкезде, алғашқықосымшаинвестицияғакараганда, ЖҮӨ-ніңөсуіодангөріүлкенмөлшердеболады. Бүлинвестициямультипликациялық (өсетүсетін) нэтижегеалыпкелетінісебепболады. Біріншінэтижеденбасқа, екінші, үшіншіжэнет.б. нэтижелерпайдаболады. Біраядағышығындарөндірісжэнежүмыспенқамтамасызетудегіжэнебасқалардыкеңейтугеэке-леді. ОсындайЖҰӨмөлшеріндегікөбеймеліөсетінтиімділікмультипликациялықнэтижедепаталады. МультипликаторинвестициякөлеміөсукезіндегіЖҰӨ-ніңкөтерілуіндегімөлшердікөрсететінсандықкоэффициенттіқарастырады. МультипликаторинвестицияныңүстелуінеЖҰӨ-ніңүстелуініңқатынастарыретіндеанықталады.