- •Лекциялық кешен «Экономикалық теория негізі» пәні бойынша
- •Экономикалық теорияның даму сатысы. «Экономикалық теорияның», саяси экономиканың» және «экономикс» пәндерінің өзара байланысы. Экономикалық теорияның пәні.
- •Эконоикалық түсініктердің негіздері
- •1.3.Экономикалық үдерістердің әдістерін тану.
- •1.4. Позитивтік және нормативтік экономикалық ғылым.
- •Адам және экономика. Әр түрлі модельдер.
- •Экономикалық ресурстар
- •2.3. Қоғамдық өндіріс, оның құрылымы мен нәтижелері
- •3.1. Экономика жүйесіндегі меншікті қатынастардың орны. Меншіктің экономикалық және құқықтық мәні.
- •3.2 . Нарық экономикасындағы меншіктің түрлі нысандары.
- •3.3. Қазақстан республикасындағы меншік қатынастарының қайта құрылуы.
- •4.1 Мен пайда болуының жағдайлары. . Қоғамдық шаруашылықтың нысаны. Табиғи өндіріс.
- •4.2. Тауар өндірудің ерекшеліктері
- •4.3. Тауарлық шаруашылық санаттарын
- •4.4. Ақшаның мәні мен пайда болуы
- •Сұраныс заңы.
- •5.2. Ұсыныстар. Ұсынысқа ықпал ететін факторлар. Ұсыныс заңы.
- •5.3. Сұраныс пен ұсыныстың өзара іс- қимылы.
- •5.4 . Икемділік түсінігі. Сұраныс пен Ұсыныстың икемділіг
- •5.5. Тұтынушы мінез-құлқының негізгі теориялары.
- •6.1.Өндірістің факторына сұраныстың өндірістік сипаты. Өндірістік қызмет.
- •6.2. Факторлардың ( өнімділіктің) тиімділік
- •6.3.Өндірушінің пайдасын көбейту
- •7.2.Негізгі және айналымды капитал. Негізгі капиталдың тозуы
- •7.3. Инвестиция өндірістік қорларды қаржыландыру көзі
- •7.4. Өндіру уақыты және айналым уақыты. Кәсіпорынның айналымдық қаржысы
- •8.1.Өндіріс шығынының түрлері мен түсінігі.
- •Фирманың табысы мен пайдасы
- •8.3. Жетілдірілген бәсекелестіктегі фирманың жағдайы
- •Өндіріс факторларының рыноктары және факторлық табыстардың қалыптасуы.
- •3. Капитал иесінің факторлық табысы ретіндегі пайыз
- •9.1. Қызметті бөлудің негізігі
- •9.2.Еңбек бағасы ретіндегі еңбекақы
- •9.3. Капитал иесінің факторлық табысы ретіндегі пайыз
- •9.4. Жер рентасы – жер иесінің факторлық табысы
- •9.5. Кәсіпкердің факторлық табысы ретіндегі пайдасы
- •10.Тақырып. Ұлттық экономика -жүйе ретінде.Негізгімакро экономикалық көрсеткіштер.
- •10.1.Ұлттық экономика түсінігі.Ұлттық байлық.
- •10.2. Макроэкономиканың мақсаттары мен көрсеткіштері.
- •14.3. Ұлттық шоттар жүйесінің жалпы сипаттамасы
- •Макроэкономикалық тепе-тендік.
- •11.1. Макроэкономикалық тепе- теңдік түсінігі
- •IV бөлім. Ұлттык экономика денгейіндегі ұдайы өндіріс
- •11.3. Инвестициялар және жинақ салымдары
- •11.5.Туынды инвестицияларжәне акселератор.
- •11.6. Қазақстандағы инвестициялық саясат
- •12 Тақырып. Экономикалық дамудың кезеңділігі.
- •1. Нарықтық экономиканың даму кезеңділігі. Кезеңдік тербелістердің себептері: сыртқы және ішкі.
- •12.1. Нарықтық экономиканың даму кезеңділігі. Кезеңдік тербелістердің себептері: сыртқы және ішкі.
- •12.2. Экономикалық кезең және оның әртұрлілігі
- •12.3. Орта мерзімді кезеңдердің фазасы
- •12.4. Аграрлық дағдарыстар. Құрылымдық дағдарыстар. Елдерінде ауыл шаруашылығын мемплекттің әлсіз қолдануы
- •Мемлекеттік кезеңге қарсы реттеу
- •13.1. Жұмыспен қамтамасыз етілу және жұмыссыздық. Қазіргі экономикадағы жұмыссыздықтың негізгі нысандары
- •13.2. Жұмыссыздықтың жұө көлеміне ықпалы. Оукен заңы.
- •13.3. Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздықтың себептері мен арнаулы нысандары
- •13.4. Инфляция, оның себептері және қазіргі замандағы әртүрлілігі
- •14.1. Нарық экономикасын мемлекеттік реттеу
- •14.2. Қаржылық-кредиттік жүйе
- •14.3. Мемлекеттің қаржылық жүйесі
- •2. Экономикалық өсудің факторы. Экономикалық өсудің жағымды және кері жақтары.
- •15.1. Экономикалық өсудің түсінігі, оның өлшемі мен тұрпаты
- •15.2. Экономикалық өсудің факторы. Экономикалық өсудің жағымды және кері жақтары
- •15.3. Экономикалық өсудің моделі
12.3. Орта мерзімді кезеңдердің фазасы
Орта мерзімді кезеңдерді сол сияқты өнеркәсіпті кезеңдер деп атайды. Өнеркәсіптік кезеңнің материалдық негіздері негізгі капиталдың жаңаруы болып табылады. Басты себеп – тауарларды қайта өндіру. Мұндай кезендердің ұзақтығы негізгі капиталдың ескертуімен байланысты.
Өнеркәсіптік кезеңнің фазалары:
Дағдарыс: таурларды қайта өндіру, өндіріс көлемінің тез қысқаруы, өндіруші күштердің жекелей бұзылуы, кәсіпорынның жаппай банкрот болуы, негізгі капиталдың құнсыздануы, жұмыссыздықтың орасан зор өсуі, еңбекақының құлдырауы, кредиттің тез азаюы, жинақтарды жаппай қайта алу, банктердің күйреуі, пайыздың ең жоғары деңгейі;
Депрессия немесе тоқырау: ондіріс құлдырауының тоқтауы, яғни, тоқырау жағдайы, тауар қоры өспейді, баға құлдырауының тоқтауы, жаппай жұмыссыздық, төмен еңбекақы, несие пайызының төмен деңгейі
Жандану: дағдарыс алдындағы өндіріс деңгейіне бірте – бірте қол жеткізу, негізгі капиталды жаппай жаңаландыру, бағаның аз көтнрілуі, жұмыссыздықтың кейбір мөлшерінің кеңеюі.
Көтерілу: дағдарыс алдындағы өндіріс деңгейіне қарағанда оның көтерілуі, бағаның елеулі өсуі, жұмыссыздық мөлшерінің қысқаруы, кредит мөлшерінің кеңеюі.
12.4. Аграрлық дағдарыстар. Құрылымдық дағдарыстар. Елдерінде ауыл шаруашылығын мемплекттің әлсіз қолдануы
Ауыл шаруашылығын дамытудың ауыл шаруашылығы өндірісінің табиғи немесе техникалық ерекшеліктерімен ғана емес, олардың аз монополиялануымен, өндірістің шоғырлануының өте төмен деңгейімен қорытындалынатын қоғамдық жағдайымен де шартталған. Аграрлық дағдарыстың басты ерекшеліктері:
аграрлық дағдарыстар рентамен байланысты және өнеркәсіптен ауыл шаруашылығының дәстүрлі қалуымен байланысты (бұл қалу экономикалық даму деңгейінің жоғары деңгейіне жеткен барлық елдер үшін сипатты емес);
аграрлық дағдарыстарережедегідей, , қайта өндірудің жалпы дағдарысының уақытымен сәйкес келмейтін, айтарлықтай ұзаққа созылады және экономикалық кезеңнің жалпы басқа да фазасында жалғасады;
аграрлық дағдарыстардың өзінің кезеңдігі болмайды, яғни, аграрлық дағдарыстыбасқадан бөліп тұратын мерзімдер азды – көпті анықталған болып табылмайды, олар ауыл шаруашылығында өзінің кезеңдігін
құрмайды, яғни, оның аграрлық кезеңді, қандай да бір фазаны аса бір ерекше қайталамайды.
Бұл келесі себептермен байланысты:
табиғаттық климаттық жағдай, мысалы, көп жылдық қуаңшылық;
мыңдаған гектаржерді ұзақ мерзімге істен шығаратын, соғыстар, өрттер;
ауыл шаруашылығы және өнеркәсіптік тауарларға «баға қайшылығы»;
өнеркәсіптен айырмашылығы ауыл шаруашылығындағы енбек өнімділігінің төмен деңгейі;
бұрынғы одақ елдерінде ауыл шаруашылығын мемлекеттің әлсіз қолдауы.
Құрылымдық дағдарыстар белгілі бір аялар мен салалардың арасындағы үйлесімсіздіктен туындайды, олар ережеге сай, созылмалы сипатта боладыжәне кезеңді кризистердің басталуымен барлық уақытта сәйкес келмейді. Құрылымды дағдарыстарға мұнайдың, азақ – түліктің, энергиялық шикізаттық. Валюталық және экологиялық дағдарыстар жатады.