15.2 Тәжірибелік қондырғының сипаттамасы

Көлденең орналасқан алюминийден жасалған түтік ішінде (15.1 сурет) электрқыздырғыш орнатылады және тізбекке амперметр 3, вольтметр 4 менреостат9 қосылған.

Түтік бетінің температурасы термопара 5, милливольтметр 7 жәәне қосқыш 6 көмегімен өлшенеді. Термопаралардын салқын ұштары термостат 8 орнатылған.

15.1 Сурет. Тәжірибелік қондырғының сұлбасы:

1 – түтік; 2- электрқыздырғыш; 3- амперметр; 4- вольтметр; 5-термопара; 6- қосқыщ; 7- милливольтметр; 8- термостат; 9- реостат.

15.3 Тәжірибенің орындалу тәртібі

Электрқыздырғышты желіге қосқаннан кейін қондырғы стационарлық жылулық режиміне жеткенге дейін қыздырылады. Қондырғының стационарлық режиміне жеткенін милливольтметрдің көрсеткіштері тұрақтану арқылы байқалады.Стационарлық режимінде уақыт аралығы 15 минут интервалымен барлық аспаптардың көрсеткіштері алынады, ал содан соң есептеу жүргізіледі. Есептеу нәтижелері 15.1 кестеге енгізіледі.

15.1 кесте. Тәжірибе және есеп нәтижелері

№ р/с	, А.	, В.	Милливольтметр көрсеткіштері						,
			Термопаралар
			1	2	3	4	5	Тср

15.4 Тәжірибелік нәтижелерді өңдеу

Жылубергіштік коэффициентін (6.2) тендеуден анықтайды. Бір секундта дене бетінен қоршаған ортаға берілетін жылу мөлшерін электрқыздырғыштын қуатылығы бойынша анықталады:

, [Вт] (15.4)

мұнда - қыздырғыш тізбегіндегі ток күші, [А];

- қыздырғыштын қысқыштарындағы кернеу, [U].

Түтік бетінің орташа температурасын анықтау мақсатында, термометр көмегімен беттің бірнеше нүктелерінде температура өлшенеді, яғни жылу сәуле шығару жолымен берілетін жылудың меншікті ағыны, ол Стефан – Больцман тендеуімен анықталады:

L_п = C [ ], [Вт] (15.5)

(15.6)

мұнда С – сәуле шығарудың келтірілген коэффициенті [Вт/м²К⁴].

Шексіз кеністікте жылу сәуле шығарумен іске асқанда С коэффициентін сәулеленетін беттін сәуле шығару С₁ , коэффициентіне тең болады деп қабылданады, бұл келесі қатынастан анықталады:

С₁ = , [м² ∙К⁴] (15.7)

мұнда - дене бетінің қаралық дәрежесі;

= 5,7 [Вт/ м^2∙К ⁴] абсолютті қара дененің сәуле шығару коэффициенті.

Сәуле шығарудың жылу бергіштік коэффициенті келесі тендеумен анықталады:

L_П = ( ), [Вт/м²] (15.8)

Өлшенген шамалардың орташа мәндерін есептеледі. Милливольтметр көрсеткішін арнайы градирленген кесте бойынша градус Цельсияға аударады.(15.2) және (15.3) формула бойынша жылубергіштіктің жиынтық коэффициентін анықтайды, ал (15.3) және (15.5) пен (15.6) формулалармен сәуле шығарудың жылу бергіштік коэффициентін есептейді.Жанасудың жылубергіштік коэффициентін (15.7) және (15.6) тепе-тендігінен анықтайды