52. Оперативтік токты топка бөлу.Оларды пайдалану аймағы

Оперативті тізбектер тұрақты және айнымалы токта жұмыс жасайды. Кей жағдайларда түзетілген ток пайдаланылады.

Тұрақты оперативтік ток көзі

Электр станциялары мен қосалқы станцияларда тұрақты оперативтік ток көздері ретінде қорғасын қышқылды немесе сілтілі темір-никельді аккумуляторлық батареялары қолданылады. Сонғысын электр станциялары мен қосалқы станцияларда сирек қолданылады, сондықтан ары қарай қорғасын қышқылды аккумуляторларды қарастырумен шектелеміз.Қорғасын қышқылды аккумулятордың құрылысы. Аккумулятордың негізгі бөліктеріне электродтар, электролит, сепараторлар және ыдыстар жатады.

Айнымалы  және  түзетілген  оперативті  тоқ  көздері  

Айнымалы  оперативтік  тоқтың қорек  көздері тоқ және кернеу трансформаторы және ө. м. трансформаторлары болып табылады. Оперативтік  айнымалы  тоқ  қоректендіретін  сұлбадағы  сенімділікті  қамтамасыз  ету  үшін  резервтеу  орындалады.

Түзетілген кернеуді (тоқты) алу  үшін, ажыратқыштың  электромагнитті  жетегін  қоректендіру  үшін күштік  түзеткіштер, объектіде кернеу  жоғалғанда  әртүрлі  аппараттарды қоректендіретін энергия қоры бар зарядтық құрылғылар, екіншілік  тізбекті қоректендіретін тоқ, кернеу  және ө.м.  трансформаторларының қоректену  блоктарын  қолданады.

53.Өзіндік мұқтаждықтың механизмдерінің электрлік жетектері.Электр қозғалтқыштарды таңдау.

Электр станцияларының өзіндік мұқтаждық механизмдерінің электр қозғалтқыштарын, олардың өнімділігін реттеуге қойылатын талаптарды, олардың ұзақ уақыт бойына жұмыс істеудегі қоршаған орта шарттарын және электрқозғалтқыштарының іске қосу режімдерін ескере отырып, сәйкесті механизмдердің сипаттамалары бойынша таңдап алынады.

Электр қозғалтқыштарын: токтың түрі және қозғалтқыштың типі (тұрақты немесе айнымалы, синхронды немесе асинхронды), кернеуі, құралымдық орындалуы бойынша, жұмыс шарттарына байланысты (суыту тәсілі, тұрқы құралымы, электр қозғалтқыш орамдарын ылғалдан, шаңнан қорғау және т.б), электрқозғалтқыштың айналу жиілігі және оның, механизмінің жұмыс шарты бойынша өзгеруіне қойлатын талаптар, электр қозғалтқыштың жіберілуі және электр қозғалтқышпен механизмнің механикалық сипаттамаларын ескере отырып, электр қозғалтқыштың өздігінен іске қосу шарты бойынша таңдап алынады.

Электр станциясының өзіндік мұқтаждық механизмдерінің жетегі үшін негізінен, құралымының қарапайымдылығымен және жұмыстағы жоғары сенімділігімен ерекшеленетін, қысқа тұйықталған роторлы айнымалы токтың үшфазалы асинхронды электр қозғалтқыштары қолданылады.Олардың жоғары ПӘК-і бар, өзіндік мұқтаждық жүктемесінің қуаттық коэфицентінің жоғарлануына және электр қозғалтқыштың өздігінен іске қосу табыстылығына көмектеседі.

54. Өзіндік мұқтаждықтың электр қохғалтқыштарының өздігінен жүріп кетуі туралы түсінік

Ө.м. жүйесінде Қ.Т. болса және қозғалтқыштар қорегін жұмысшы  трансформатордан резервке автоматты  түрде  ауыстырғанда кернеу  деңгейінің  өте  төмендеуі қысқа  уақытта жоғалуы  мүмкін. Бұл  кезде  қозғалтқыштар  моменті, механизмдердің кедергі  моментінен  аз  болады соған  байланысты  қозғалтқыштардың  тежелуі  болып, кей  кезде  толық  тоқтауы  мүмкін. Қоректендірудің   қалыпты  шарты  қалыптасқан  кезде айналу  жилігінің  қалыптасу  процесі басталады. Бөліктеп  тежелген   немесе толық  тоқтап  қалған  электрқозғалтқыштардың,   жұмысшы  немесе  резервті  қорегі қалыптасқаннан кейін, олардың айналу  жилігінің, алдынғы  жұмысшы  айналу  жилігіне  дейін , қолданыс  персоналының  араласуынсыз  арту  процессі­  өздігінен қосылу  деп  аталады . Өздігінен қосылу процесін  келесі  өрнек  арқылы  жазуға  болады

.

Осылайша  өздігінен қосылу (яғни  > 0)  тең  болады егер  өздігінен қосылу  процесі келесі  шартта  болса  оң         

                                             .

 Өздігінен қосылу  сәттілігі қозалтқыш  моменті мен механизмнің қатынасын  және  қозғалтқыш  қысқышындағы  кернеу  деңгейін  дұрыс  таңдауға  тәуелді  болады.