3.1 Сурет - Жеделдету кезінде қоздыру орамасында кернеудің арту процесі

Қоздырудың  арту  жылдамдығы :  

.

Төбелік  кернеудің  номиналды   қоздыру кернеуіне  қатынасы жеделдету  еселігі(кратность)  деп  аталады

U_f,пот/U_f,ном = k_ф. 

 ГОСТ сәйкес турбогенераторлар жеделдету еселігі k_ф  2, қоздыру артудың жылдамдығы 2 1/с кем емес  болуы  керек.

62-Сұрақ. Синхронды генераторлардың қоздыру жүйелері. Параметрлері, топталуы.

СГ ротор орамы арнайы  тұрақты тоқ  көздерінен, қоздырғыштардан қоректенеді. Көмекші және реттеуші құрылғылардың қоздырғыштар жиынтығы қоздыру жүйесі деп аталады. Қоздыру тоғын реттей отырып, синхронды генератордың  кернеуін  және торапқа  берілетін реактивті  қуатты өзгертеді. Қоздыру  жүйесі  жеткілікті түрде  жылдам әрекетті және  торапта  апат  болған  жағдайда төбелік (потолочные) қоздыруды қамтамассыз  етуі  керек. Қысқа  тұйықталуда, қоздыруды  еселеу (форсировка) қолданылады. Қоздыру  жүйесінің маңызды  сипаттамасы: ротор орамында жеделдету кезінде ротор  орамында кернеудің арту  жылдамдығын  анықтау, 3.1 суретте  көрсетілген, қисық  бойынша көрсетілген жылдам әрекеттілік  болып  табылады. 

1 Сурет - Жеделдету кезінде қоздыру орамасында кернеудің арту процесі

Қоздырудың  арту  жылдамдығы :  

.

Төбелік  кернеудің  номиналды   қоздыру кернеуіне  қатынасы жеделдету  еселігі(кратность)  деп  аталады

U_f,пот/U_f,ном = k_ф. 

 ГОСТ сәйкес турбогенераторлар жеделдету еселігі k_ф  2, қоздыру артудың жылдамдығы 2 1/с кем емес  болуы  керек.

Барлық   қоздыру  жүйелері  екі  топқа  бөлінеді: тәуелсіз  қоздыружәнеөздік  қозу (тәуелді  қоздыру).

1. Тәуелсіз қоздыру жүйесі

Бұған: тұрақты тоқ генераторы арқылы қоздыру жүйесі, жартылай  өткізгішті түзеткіштермен  қоздыру  жүйесі жатады.

Тұрақты тоқ генераторы арқылы қоздыру жүйесі. 

СГ қоздырылуы электр торап тәртібінен тәуелсіз және неғұрлым сенімді болып табылады. Неғұрлым сенімді және қарапайым қоздырғыш ретінде 1-суретінде  көрсетілген СГ білігімен қосылған тұрақты тоқ генераторы болып есептеледі.

 

2 Сурет – Генератордың электромашиналық тәуелсіз қоздырылуының принциптік сұлбасы

Қоздырғының өзінің қоздырылуы өздік қоздырылу сұлбасы  бойынша (қоздыру орамы LGE қоздырғыштың өзінің якорынан қоректенеді) іске асырылады. Қоздырғыштың қозуын реттеу қолмен немесе орамында орнатылған LGE шунтты реостатпен RR немесе  автоматты – қоздыру реттегіші РАҚ (резервті автоматты қосу (АРВ)) арқылы іске асырылады.

Мұндай қоздыру жүйесінің кемшіліктеріне: қоздыру арту жылдамдығының аздығы; тұрақты тоқ генераторының діріл әсерінен және коллектор мен щетканың (коммутациялар шарттары) қиын жұмыс шартынан сенімділігінің төмендеуі болып табылады. Қуаты 165 МВт-тан жоғары турбогенераторларда қажетті қуатта айналу жиілігі 3000 айн/мин тұрақты тоқ генераторын, коммутация шарттары бойыншадайындау  күрделі  болып  табылады .  

2. Өздігінен қозу жүйелері

Мұндай қоздыру жүйелерінде қоздырғыш жұмысы, айнымалы тоқ торабының тәртібіне тәуелді болады.

3 суретінде көрсетілген электромашиналық өздігінен қозу жүйесінде қоздырғыш агрегат электростанцияның өзіндік мұқтаждық шинасынан және тұрақты тоқ генераторынан GE қоректенетін асинхронды қозғалтқыштан М тұрады. 4 суретінде көрсетілген жартылай өткізгіш түзеткіштерден тұратын өздігінен қозу жүйесінде, түрлендіргіштің екі топтары бар – басқарылмайтын VD және басқарылатын VS вентилдер, күштік компаундтау трансформаторы ТА және түзеткіш трансформаторлар ТЕ. 

3 Сурет - Тәуелді  электромашиналық өздігінен қозудың принциптік сұлбасы	4 Сурет – Жартылай өткізгіштік өздігінен қозудың принциптік сұлбасы

63.Синхронды генераторлардың АРВ

Өрісті  өшіру   автоматы- бұл генератор қоздырылуының магнитті ағынының   нөлге жақын  шамаға  дейін  жылдам азаю  процессі.

СГ ішіндегі қысқа  тұйықталу,  электр  доғасы арқылы  өтеді  соның  салдарынан  статор орамының және активті  болаттың  бүлінуін  туғызады.

Генератордың өрісін жылдам  өшіру апат  көлемін шектеу үшін және  орама  сымын және статор  болатын  күюден  шектеу  үшін  қолданылады.

ҚАР-дің  негізгі элементтерінің бірі  қоздыруды  жеделдету болып  табылады, оның принциптік  сұлбасы 4.3 суретте  көрсетілген.     

4.3 Сурет- Релелік жеделдету  сұлбасы

Кернеудің мәні  едәуір  төмендегенде минималды  кернеу  релесіKV түйіспелерін тұйықтайды және  еселеу  контакторын  КМ  іске  қосады, ол  қосылып, қоздырғыш   тізбегіндегі шунттаушы реостаттың   кедергісін RRтұйықтайды.

Қалыпты тәртіпте  жүктеме  өзгергенде кернеуді  автоматты   реттеу  үшін  кернеу  түзеткіші  бар компаундтау құрылғысы  қолданылады, сұлбасы 4.4 суретінде  келтірілген. «Компаундтау» термині машинаның  статор тоғына тәуелді  қоздыру  тоғын  автоматты реттеуді білдіреді. Тоқ  трансформаторларының  екіншілік  орамдары ТА аралық  трансформаторға  Т және  компаундтау  тоғын  LGEқоздыру  орамына берместен  бұрын  түзеткішке VD₁ қосылған. Олармен біруақытта  статор  кернеуі  бойынша  реттеу  іске  асырылады.  

4.4 Сурет – Сәйкестік (пропорционал-ды) әрекетті генератордың ҚАР сұлбасы