92) Аспалы конвейердегі каретканы шынжырмен бірлескендегі құрылымы мен жұмыс істеу үрдісін түсіндіріңіздер.

Аспалы конвейерлердің жетекші құрылғыларын бұрыштық жəне шынжыр табандыға бөледі. Екеуінің де жылдамдығы тұрақты жəне айнымалы болады. Бұрыштық жетекші құрылғыларды жолдың горизонталь бұрылысында орнатады. Бұрыштық жетек электрқозғалтқыштан 6 (9.13а -сурет), сына тəрізді таспалы берілістен 5, жылдамдық вариатордан 4 (тізбектің айнымалы жылдамдығын қамтамасыз ету үшін), муфталардан 3, редуктордан 2 жəне жетекші жұлдызшадан 1 тұрады. Шынжыр табанды жетекшіні (9.13ə-сурет) конвейердің астыңғы тармағына орнатады. Оның конвейердің тарту шынжырымен 9 іліп алуға кіретін жұдырықшалары 7 бар шынжыр табанды тұйықталған шынжыры 8 болады. Соңғысы үстіне орналасқан тармақтың салбырауын болдырмау үшін роликтік батареямен тіреп ұсталып тұрады.

9.13-сурет. Аспалы конвейерлердің жетектері: а – бұрыштық; ə – шынжыр табанды; 1 – жетекші жұлдызша; 2 – редуктор; 3 – муфта; 4 – жылдамдық вариаторы; 5 – сына тəрізді белдік берілісі; 6 – электрқозғалтқыш; 7 – жұдырықша; 8 – шынжыр табанды тізбек; 9 – тарту шынжыры

Қазіргі уақытта шынжыр табанды жетек негізгі элемент болып табылады, ал бұрыштық жетекшіні жолдың бұрылыстарында пайдаланады. Аспалы конвейерлер жүк кергіш құрылғымен жабдықталады (9.11 в-сурет), ал қысқа жəне аз қуатты конвейерлер – бұрандалы жəне пружиналық-бұрандалы құрылғыларды қолданады. Кергіш құрылғыларды шынжырдың ең аз керілетін жерінде орнатады. Аспалы жүк тасушы конвейерлердің жұмыстық өнімділігі 100…6000 дана/сағ; тасымалдау жылдамдығы 0,01…0,7 м/с; жол ұзындығы 5…500 м; тасымалданатын жүктің массасы 1…8000 кг құрайды.

93) Бұрылу құрылғыларының жұлдызшамен, блоктармен немесе роликтермен жабдықталған түрлерін түсіндіріңіздер.

Аспалы конвейерлер жолдарында бұрылыстар кездеседі және олардың конструкциясы жұлдызшалы, блокты және роликті болып келеді.

Іс жүзінде тиімді қолданыс тапқаны роликті бұрылу қондырғылары, ал жұлдызшалармен өте сирек, ал блоктармен аз қолданыс табуда. Барлық бұрылу құрылғылары горизонталь орналасқан рамада бекітіледі.

Роликті бұрылу құрылғысы 8,3- суретте көрсетілген. Шынжыр кареткасымен бұрылу құрылғысында,бұрылу радиусында белгілі адыммен орналасқан роликтерді жанап бұрылады, сол кезде роликтер жылжымайтын остер бойымен айналады. Стандарт бойынша роликті бұрылыстар, бұрылысы 30,45,60,90 және 180 градустағы секция түрінде бұрылады.

94) Аспалы конвейердегі орналасқан тарту құрылғысының түрлерін, қолдануын, құрылымын және жұмыс жасау үрдістерін түсіндіріңіздер.

Аспалы конвейерлердің сапалы жұмыс атқаруы үшін тарту құрылғылары орнатылады.

Тарту құрылғысы- шынжырды кареткалармен белгілі күшпен бірқалыпты тартып тұрады. Олардың тұрақты тарту күшін туғызатын құрылғылардың түрлері: серіппе, бұранда немесе арқанға ілінген жүк салмағымен іске асырылады.

Шынжырды тарту құрылғысының конструктивті жасалынуы, бұрылу құрылғысы сияқты роликті батареялары немесе блокты түрде жылжымалы етіп жасалынады.

Тарту құрылғысы екі бөліктен тұрады Қозғалмайтын швеллерден пісіріліп құрастырылған рама және оның ішінде орналасқан жылжымалы рама(2). Қозғалатын кіші рама (2) төртдөңгелегімен қозғалмайтын рама (1) бөлігімен қозғалу мүмкіндігі бар.

Олардың қызметі конвейер бойындағы тарту шынжырларының босаңсымауын(ілінген жүктердің салмағымен салбырауын) болдырмайды, белгілі күшпенен үнемі шынжырды тартып тұрады. Екінші тарту шынжырының жетектегі жүргізуші жұлдызшаның тістерімен жақсы ілінісуін қамтамасыз етеді. Олар бұрандалы, серіппелі немесе арнайы жүк салмағымен орындалады. Ұзын конвейерде тарту құрылғысы жүк салмағымен немесе лебедкамен орындалады.