Ұлттық банк

3 – сабақ. ҰЛТТЫҚ ВАЛЮТА

1 – тапсырма Мәтінмен танысыңыз, тақырып қойыңыз

Әрбір елдің тағдырында үлкен тарих, шежіре жатыр. Біздің еліміз үшін ХХ ғасырдың маңызы зор. Еліміз тәуелсіздік алды. Сол тәуелсіздіктің белгілеріне ие болдық. Біздің ұлттық бейнемізді, болмысымызды, тарихымызды көрсететін рәміздерміз бар. Елтаңба, Әнұран және Туымызбен бірге тағы бір белгі – ұлттық Теңгеміз бар. Ұлттық теңге 1993 жылы 15 қараша күні дүниеге келді. Теңгенің авторы болу бақыты дизайнерші Тимур Сулейменов, қылқалам шеберлері Хайролла Ғабжәлелов, Мендібай Әлин мен Ағымсалы Дүзелхановтің үлесіне тиді.

О лар Ұлыбританияның дымқыл ауасын жұтып, үлкен еңбектерінің нәтижесін елге жеткізді. Алғашқы теңге «Харрисон и сыновья» фирмасында бір жыл ішінде өңделіп, басылып шықты. Теңгенің алғашқы нұсқасы Англияда шықты. Бұл жұмыстар құпия жағдайда, комиссия басшылығымен жүргізілді. Әр теңгеде қазақ өміріндегі ең ірі тұлғалардың бірі және кезеңнің кескіндемесі бейнеленген. Теңгедегі 16-ға жуық құпия белгіні үкінің көзімен қарасаңыз да, байқай алмайсыз. Қазақстан теңгесі қазіргі ақша жасау технологиясының соңғы жетістіктеріне сүйеніп жасалған. Ұлттық теңгеміздің шеттері қазақтың ою-өрнектерімен безендірілген. Бірінші бетінде қазақ халқының әйгілі ұлы тұлғаларның бейнелері басылды. Екінші бетінде ою-өрнектер, табиғат көріністері бейнеленіп, елтаңбамыз салынған.

2 – тапсырма 1. Мәтіннен таныс емес сөздерді теріп жазыңыз, сөздіктен аудармасын іздеңіз.

2. Тірек сөздерді теріп жазыңыз

3. Мәтін бойынша сұрақтар дайындаңыз

3 – тапсырма Сөйлемдерді мәтін бойынша толықтырыңыз

Біздің ұлттық .... көрсететін рәміздерміз бар. Олар Ұлыбританияның ... үлкен еңбектерінің нәтижесін елге жеткізді. Теңгенің алғашқы нұсқасы ... шықты. Әр теңгеде қазақ өміріндегі ... және кезеңнің .... бейнеленген. Теңгедегі 16-ға жуық .... үкінің көзімен қарасаңыз да, байқай алмайсыз. Қазақстан теңгесі қазіргі ... соңғы жетістіктеріне сүйеніп жасалған. Ұлттық теңгеміздің шеттері .... безендірілген.

4 – тапсырма Сөйлемдерді «шын» немесе «жалған» деп белгілеңіз

1993 жылдың 12 қарашасы күні Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Қазақстан Республикасында ұлттық валюта енгізу туралы» Жарлыққа қол қойды.
Теңгенің жүз бір бөлігі болатын тиын әрдайым айналыста болды.
Ескі ақшаны қазақстандық теңгеге айырбастау 1993 жылы 15 қарашада сағат 8.00-де басталып, 20 қарашада сағат 20.00-де аяқталды.
Қазақстан Республикасының Банкнот фабрикасы жəне Теңге сарайы шетелде орналасқан.
Банкноталардың сырт жағына Қазақстанның мəдени мұрасын айқын көрсететін тарихи тұлғалардың суретін орналастыру шешілді.

5 – тапсырма Оқып шығып, есте сақтаңыз.

Вексель – бұл онда белгіленген соманы вексель айналы-сының заңы бойынша белгіленген мерзімде сөзсіз төлегендігі жөніндегі мерзімді ақша міндеттемесі.

Чек – ішкі айналыста банктерден қолма-қол ақша алуға, тауарлар мен көрсетілген қызметтерге есеп айырысуға, банктердегі шоттар бойынша аударым жасауды жүзеге асыруға пайдаланылады.

Акция - акционерлiк қоғаммен басқарудағы қатысу құқығын оның иесi және дивидендтердiң формасындағы пайданың бiр бөлiгiнiң алу құқық көрсететiн эмиссиялық бағалы қағаз.

Облигация - оның эмитентi бойынша капиталды бекiтiлген соманы ұстаушыға төлеуге мiндет артатын бағалы қағаз.

Фьючерс – тұрақты баға арқылы белгілі бір құжатпен сату-сатып алуды жүргізуді куәландыратын бағалы қағаз.

5-сабақ

Лексикалық тақырып: Халықаралық ынтымақтастық. Халықаралық ұйымдар.

Грамматикалық тақырып: Сан-мөлшер категориясы.

Лексикалық қор

Әлемдік экономика, дүниежүзілік шаруашылық, үздіксіз, байланыс, біртұтас, даму деңгейі, қоғамдық құрылым, ішкі саясат, сыртқы саясат, жан-жақты даму, еңбек бөлінісі, қажеттілік, ерекшелік.