7.3. Электрсүзгіде шаңды жинау
Электрсүзгілерді қолданудың қолайлы ауданы болып заманауи арегаттардан үлкен қуаттылығымен алшақтайтын газдың үлкен көлемдерін тазарту табылады, мысалы газ бойынша 1 000 000 м3/сағ-тан жоғары өнімділігімен электрсүзгілер жобаланғандар үшін агрегаттардың қуатты қазандарынан. Электрсүзгілерді газ бойынша бар болғаны бірнеше мың м3/сағ өнімділікті қондырғыларда да қолдану экономикалық негізделген. Электрсүзгілер кейбір жағдайларда басқа техникалық құралдар болмағанда газдың аз көлемдерін де тазарту үшін қолданылады.
Электрфильтрлердің кемшіліктерін берілген технологиялық режимнен ауытқуларына, сонымен қатар ішкі жабдықтардың ұсақ механикалық ауытқуларына, монтаж жұмыстарды жеткіліксіз мұқият жүргізудің немесе қанау кезінде дұрыс техникалық қызмет көрсетудің нәтижесі болып табылуы мүмкін, газдардың электр тазарту үрдісінің жоғары сезімталдығы қамтуы тиіс.
Электрсүзгілердің бұл ерекшелігі болып оларды қолданған кезде саналуы керек, себебі егер электрсүзгі ондайларға ол жобаланбаған, нашар орнатылған немесе құрылған ережелердің бұзылуларымен пайдаланылатын технологиялық шарттарға қолданылса, онда оның тиімділігі күтілгеннен күрт төмендеуі мүмкін және, осылайша, айтарлықтай қаражат орнату инвестициясы қажетті нәтиже бермейді.
№ 21 «ЧЭМК» пешін мысал ретінде алып, циклонды сүзгілерде газ-ауалы қоспаның (ыстық сумен жабдықтау - ЫСЖ) алдын-ала өңдеуінен кейін электрсүзгінің жұмысын қарастырамыз. Газдардың электрлік шаңсыздандыру үрдісі электрсүзгіде (56 - сурет) келесідей жүреді. Құрамында өлшенген бөлшектер бар газ электродтармен құрылған (пластина және сым) тұрақты бағыттағы және жоғары кернеулі біртексіз электр өрісін өтеді. Тәжденетін электродтың бетінде далалық қарқындылығы ең үлкен мәнге ие, және белгілі бір құн бойынша электродтарға қолданылатын кернеуінен разряд қалыптасады. Өрістің біртексіздігінен бұл разряд барлық электродаралық кеңістікке таралмайды, керісінше тұрақталады және қысқа уақытты ұшқын разряд орнына тұрақты тәжді разряд алынады.
56 – сурет. Электрсүзгінің жұмысының схемасы: а – бөлшектердің электрлік тұндыру үрдісі; б – құбырлы электродпен электрсүзгі; в – табақшалы электродтармен электрсүзгі. 1 – тәжденетін электрод; 2 – жауын-шашын электрод; 3 – электрқоректену агрегаты; 4 – электрон; 5 – газдың молекуласы; 6 – тұндырушы бөлшек
Тәж аймағында газдың соққы иондалуы болады және иондар мен электрондардың көп саны қалыптасады. Электрлік өрістің іс-қимылы әсерінен қозғала отырып, сонымен қатар газдық молекулалардың ретсіз ыстық қозғалысында қатысып, олар газдағы өлшенген шаң бөлшектерімен соқтығысады, осы бөлшектермен сорылады және оларға өз зарядын хабарлайды. Бұдан кейін шаңдар электродтарға ұмтылады және оларға газ ағынынан осылайша шығып тұнады. Шаңның көп бөлігі жауын-шашын электродтарына қарай қозғалады және олардың бетінде тұнады, кішкене бөлігі тәжденетін электродтарда тұнады. Жауын-шашын электродтарында тұнған шаңдарды жою үшін оларды балға соққысымен сілкілейді, тәжденетін электродтарды электрдірілмен сілкілейді.
57 – сурет. Көлденең электрсүзгідегі форсункалы үздіксіз жуудың схемасы: 1 – жауын-шашын электроды; 2 – тәжденетін электрод; 3 – жуылатын сұйықтықтың шаңдандыру форсункалары
Тәжденетін электродтар параллель нихромды сымдардың қатарынан тұрады, жауын-шашындылары – пластина түзейтін шыбықтардан. Шайқауды басқару сәйкес келетін электржабдықтан автоматты.
Бункерлерден шаңды жою шығатын кезде сырғымалы ысырма орнатылған тізбекті конвейермен мерзімді жүзеге асады.
Электрсүзгілерді форсункалы үздіксіз жуу бар (57 - сурет).