Ádebiyat 9-kl

Jámiyla jeńgemdi men bar ıqlasım menen jaqsı kóretúgın edim.Bir jaǵı jeńgem bolsa, ekinshi jaǵınan qaraǵanda ol mennen azıraq úlkenligi bolmasa qurdasım sıyaqlı edi. Ol da meni «kishkene bala» dep inisindey erkeletedi.

Sóytip, eki úydiń barlıq mashqalası apam menen qarındasımnıń moynında. Qarındasım ol waqıtları tulımshaǵı salbırap oynap júrgen kishkene qız edi. Sol waqları, sadaǵası keteyinniń apama járdemleskenin, mineziniń jatıqlıǵın men ómir boyı umıtpaspan. Eki úydiń qozı-ılaǵın baqqan da, tezek terip otın ákeletuǵın da, balalarınan xabar atar-joq, apamnıń qayǵı-muńın jeńilletetuǵın da sol edi. Eki úyimizdiń awızbirshiligin de, bereketin saqlap, kátqudası bolıp atanıp ketken, jasında úlken atalarımızdıń tárbiyasınıń shet-shebirin kórip qalǵan apam olardıń árwaǵın sıylap, senikimeniki demesten eki úyge ádil basshılıq etkenlikten, awıldaǵı burınǵı qanlı-kóylek bolıp ósken báybishelerdiń biri bolıp atalatuǵın edi. Bizge tiyisli qanday da bir is bolmasın, bárin de apam sheshedi. Ákemdi «úydiń iyesi eken» dep heshkim de elegen emes.

«Áy, sen ustaǵa barmay-aq qoy, onıń óz áspablarınan basqa hesh nárse menen de isi joq. Olardıń eki úyin teńdey biylegen báybishesi bar, soǵan barıń» deytuǵın edi awıllasları.

Durısın aytqanda mende jaslıǵıma qaramastan, anaw-mınaw jumıslarǵa kirisip ketetuǵın edim. Óytkeni, úlken ájaǵalarım áskerge ketip,

«eki úydiń bel baylar jigiti» dep erkeletkenine men álle qanday bolıp, ózimdi eresek sezetuǵın edim. Bul apama unaytuǵın edi. Sebebi, ol meni «pısıq bolsın, tirishe bolıp óssin, ákesine usap aǵash shapqannan basqanı bilmey júrmesin, turmıstıń ashshıdushshısına kónsin», dep oylaytuǵın edi.

Men arbanı sharbaqtıń kóleńkesine tuwarǵanımda, qoranıń ishinde biziń baslıq Orazmet, baldaǵın qanjıǵasına baylap alıp, apam menen qanday da bir nársege kegirdeklesip aytısıp atır eken. Jaqınlap kelgenimde apamnıń dawısı anıq esitildi:

— Sizlerdiń ondaylarıńa barmaydı, ol! Qudaydan qorıqsańızlar ǵoy! Nashar adam qashan arba aydap edi. Qoy, aynanayın, kelinimdi arbaǵa jolata górme. Onısız da jalǵızlıqtıń azabın shegip, eki úydiń sharwasınan basımdı kóterip ala almay júrmen. Qala berse belime shanshıw tiyip, bir hápteden berli mayırılıp anaw júwerilerdiń de túbin dombıqlay almay atırman! — dep, sala qulash etip oraǵan jawlıǵınıń salbıraǵan ushın apam ádetinshe qayta-qayta omırawlıǵına qıstıra berdi.

Al, Orazmet bolsa arqası qurısqanday shalqaya berip:

271

—Sizler túsinesizler me, bayaǵıday meniń tórt múshem saw bolıp, qolımnan is kelse, ózim-aq qaplardı arbaǵa ılaqtırıp jiberip, zawlatıp aydap júre bermeymen be? Ilaj joq. Jas kelinsheklerge arba aydatayıq dep atırǵanda, mınaw siz kelisim bergen kelinniń jolın tosıp, betin qaqpalaysız. Búytetuǵın bolsańız joba orınlanbaydı. «Urıstaǵı soldatlarǵa jiberetuǵın dándi toqtatıp atırsızlar» dep, mına jaqtan úlkenler stoldı ursa, al sizler qara baslarıńnıń ǵamın oylaysızlar. Jaǵdaydı túsinseńizlerbolmay ma!

Ha anaday jerde qamshını súyretip kiyatırǵan meni kórgen baslıq, álleqanday bir oy tapqanday quwanıp ketti.

—Eger kelinińizge tentek arbakeshler anaw-mınaw dep aytıp júrer dep qáwipsinseńız, qasında mınaw qáynisi bar ǵoy, solay emes pe? — dedi ol meni kórsetip. —Bul inishek jeńgesine birewdi jaqın jolatpaq túwe, kóziniń qıyıgın da saldırmaydı. Onıń ushın qáterjam bolıńız. Seyit házir azamat boldı. Biziń janımızdı saqlap turǵan da usı balalar, sadaǵası keteyinler....

—Áy, tentiregen gezendem.... Shashıń ósip, azıp ketipseń ǵoy, sen. Anaw ákesi qurǵırdıń balanıń shashın alıp beriwge de qolı tiymeydi. Áke emish....

—Olay bolsa, búgin shashın aldırıp, kempir-ǵarrınıń qoynında jatıp ketsin, — dep Orazmet apamdı qurǵaq quwatlap qoydı.

—Seyit inim, búgin úyińde qonıp, atlarıńa qara, demin alsın. Al, erteń Jámiylaǵa arba beremiz. Jeńgeńdi toparıńa qosıp al, óziń bas bol. Báybishe qorıqpay-aq, qoyıńız. Seyit turǵanda onıń ústine, anaw jańadan tabılǵan Dániyardı qosıp bereyin.: ózińiz bilesiz ǵoy onıń adamǵa zıyanı joq, biyshara... Úsh arba óz aldına bir awıl bolıp, stanciyaǵa qatnay bersin. Basqalardı bulardıń janına qospay-aq, qoyayın. Al, Seyit, sen ne deyseń, buǵan? Apań bolsa Jámiylaǵa arba aydatayıq desek kónbeydi, sózimizdi óre bastırǵısı kelmeydi, inim-aw, óziń-aq,ayta qoysa.

Bir jaǵınan baslıq meniń maqtawımdı jetklerip, ekinshi jaǵınan ol mennen aqıl sorap atırǵanǵa, onıń ústine jeńgem janımda arba aydap júrse, qanday tamasha bolar edi degen qıyal menen apama:

Arbanı aydasın, onı qasqır jeyme?— dedim úlken arbakeshlerdey shırt etkizip bir túkirip, qamshımdı súyretip, jay ǵana adım taslap jónime júre berdim.

—Kórdiń be bunı! Qasqırdı kórsetemen saǵan. Qoy qaraǵım, sen neni bileseń! — dedi apam maǵan ashıwlanıp.

272

—Há, nege bilmeydi. Eki úydiń dırday jigiti emes pe?— dedi Orazmet. Jana aytqanǵa iyip kiyatırǵanda qaytadan aynıp keteme dep qorıqqan Orazmettiń awzına bunnan basqa sóz de túspegen edi.

—Há, qudayım, usı tırnaqtay nársemizge júrim bere gór Azamat

bolǵan órtań qolday jigitlerimizdiń qayaqta ekeni belgisiz. Góne jurtta qalǵanday sobırayıp jalǵız qaldıq ǵoy....

Bunnan basqa aytqan apamnıń sózin esitkenim joq. Tamnıń múyeshin qamshı menen bir tartıp, tulımshaǵı salbıraǵan kishkene qolı menen tezek jayıp júrgen, maǵan quwanısh penen kúle shıraylanıp qaraǵan qarındasıma da onshama názer awdarmastan, qolımdı juwıp,eki qoltıǵıma súrttim de tez úyge kirip, há degenshe úlken bir kese ayrandı simirip aldım. Al, ekinshisin terezeniń aldına aparıp, nan tuwrap jedim. Esiktiń aldında apam menen Orazmet ele sóylesip tur. Biraq, bul saparı olar jay paqır-puqarashılıq aytısıp turǵan tárizli edi. Apam bolsa olpı-solpı tigilgen kóyleginiń jeńi menen kózin súrtip kewlin awlap atırǵan Orazmetke basın iyzep, buldıraǵan kózin xabarsız ketken balaları kórinetuǵınday-aq alıslarǵa juwırtadı. Bul turǵanına qaraǵanda apam Jamiylanıń arba aydawına kelisim bergen sıyaqlı. Al, Orazmet bolsa apama ıriyza bolǵanday jorǵa baytalınıń sawırsına qamshısı menen bir tartıp jiberdi de qoradan shıgıp ketti. Ol waqıtları bul istiń ne menen ayaqlanatuǵını, apamnıń da, meniń de oyım dajoq edi.

Soraw hám tapsırmalar

1.Sh.Aytmatovtıń atqarǵan xızmetleri haqqında nelerdi bilesiz?

2.Jazıwshınıń qanday prozalıq shıǵarmaları bar hám qaraqalpaq tiline qaysıshıǵarmaları awdarılǵan?

3.«Jámiyla» povestinde Seyittiń tilinen qaysı dáwir waqıyası sóz etilgen?

4.Seyit ózi salǵan súwrette neni sáwlelendirmekshi bolǵan?

5.Seyittiń anası hám Orazmet aǵa arasında qanday waqıya sóz boladı?

6.Jamiyla ne ushın Seyit hám Dániyar menen arba aydawǵa májbúr boldı?

7.Povest haqqında qanday bahalı pikirler bildirilgen?

8.Jazıwshınıń qaysı shıgarmaların oqıdıńız? Aytıp beriń.

ERKIN VAHIDOV (1936— 2016)

Ómiri hám dóretiwshiligi. Erkin Vahidov 1936jılı Ferǵana wálayatınıń Altıarıq aymaǵında oqıtıwshılar shańaraǵında tuwılǵan. 1960jılı Tashkent mámleketlik universitetiniń filologiya fakultetin pitkergennen soń, «Jas gvardiya» hám Ǵafur Ǵulam atındaǵı ádebiyat hám mádeniyat baspalarında isleydi. Birneshe jıl «Yoshlik» jurnalında bas redaktor wazıypasın atqardı. Shayır 1983-jılı «Shıǵıs jaǵısı» toplamı ushın Hamza atındaǵı Ózbekstan mámleketlik sıylıǵın alıwǵa miyasar boldı. Ol «Húrmet belgisi» ordeni menen sıylıqlandı. «Ózbekstan xalıq shayırı» hám

«Ózbekstan Qaharmanı» degen húrmetli ataqlardıń iyesi. Sonıń menen birge, birneshe mártebe Ózbekstan xalıq deputatı bolıp saylandı.

E. Vahidov ózbek ádebiyatına ótken ásirdiń 60-jılları kirip keldi. Sonnan beri

ádebiyattıń hár túrli janrlarında úzliksiz qálem terbetip kiyatır. Hafız Sheraziy, Bedil, Fridrix Shiller, I. Gyote, A. Pushkin,

S. Esenin, A. Blok, M. Svetlov, A. Tvardovskiy, Silva Kaputikyan, A. Malishka, Rasul Gamzatov sıyaqlı talant iyeleriniń shıǵarmaların ózbek tiline awdardı. Ásirese, Gyoteniń «Faust», Eseninniń «Parsı namaları» shıǵarmaların sheberlik penen awdaradı. Óz gezeginde bul shıǵarmalar avtorǵa hár tárepleme unamlı tásir jasaydı. Ol saxna ushın da birneshe shıǵarmalar jazdı. Solardan «Altın diywal» (1970) komediyası tamashagóyler tárepinen qızǵın kútip alındı.

Erkin Vahidovtıń qosıqtıń sanına qarap emes, sapası menen kórkemligine úlken dıqqat awdarǵanlıǵı, shayırdıń «Tań nápesi» (1961),

«Aqıl hám júrek» (1963), «Meniń juldızım» (1964) sıyaqlı dáslepki toplamlarına kirgen qosıqları ayqın sıpatlap beredi. Olarda jámiyetliksiyasiy máselelerden góre adamlardıń insanıylıq tuyǵıların hám azamatlıq minnetlerin, pák muhabbattı, jaslıqtı, shın doslıqtı qádirlew, iyman, insap, miynet, páklik, ádillik hám sadıqlıq temaların jırlaw ayqın kózge taslanadı. Mısalı, shayır «Gózzallıq» qosıǵında insan hám tábiyat, miynet temasın óz ara biriktirip súwretleydi.

274

Shayır dóretiwshiliginde jámiyetti qayta qurıw temasına da jeterlishe orın beriledi. «Bizden keyingi áwlad qayta qurılsın» degen qosıǵınıń ideya-tematikasında búgingi áwladtıń hárbir qádemin puxta oylap basıwı, hadal islep, tınısh jasawı kerekligin tereń uqtırmaqshı boladı. Qosıqta ótkendegi áwlad jibergen qátelerdi erteńgi áwlad heshqashan da qaytalamawı kerekligi oǵada tásirli súwretlenedi.

Shayırdıń átirapında bolıp atırǵan qızıqlı hádiyselerdi jeńil yumor menen súwretlegen «Tanıs aqıl latipaları» dúrkinine kirgen «Matmusanıń aqılı», «Matmusanıń qalpaǵı», «Matmusanıń i1geni», «Matmusanıń pátpelegi», «Qızıǵıwshı Matmusa», «Matmusanıń tandırı», «Matmusanıń úyleniwi» sıqlı házil-dálkek qosıqları oqıwshılarda úlken qızıǵıwshılıq payda etti.

Erkin Vahidovtiń poeziyasında búgingi dáwirdiń ráńbáreń temaları sillabikalıq (buwın ólshemine) hám aruz ólshemine qurılǵan lirikalıq qosıqlarında tereń lapız benen jırlanadı. Shayırdıń «Jaslıq dúrkini» (1969) qosıqlar toplamına kirgen «Lala seyili», «Jaslıǵım kel», «Hámme shadlıq saǵan bolsın», «Shiyrin», «Dos penen abat úyiń» sıyaqlı qosıqları tek ǵana janrlıq forması menen emes, al mazmunı menen de ózgeshelenip turadı.

E. Vahidovtıń qálemi jıldan-jılǵa jańa mazmun, jańa temalar menen bayıp barǵanlıǵın

70—80-jılları dóretilgen «Saza» (1965), «Házirgi jaslar» (1974), «Tiri planetalar» (1978), «Shıǵıs jaǵısı» (1981), «Muhabbatnama»,

«Sadaqatnama» (1986) toplamlarına kirgen qosıqlarınıń mısalınan kóriwimizge boladı.

Shayır jámiyetlik ózgerislerdi, Ózbekstandı hám ózbek xalqı turmısınıń hár túrli tarawların tereńnen qamtıp súwretlewge úlken kewil bóledi. Shayır 2000-jılı saylandı shıǵarmaların tórt kitapqa biriktirip, arnawlı kitap etip shıǵaradı. Shayırdıń óspirimlik hám jaslıq jılları jazǵan shıǵarmaları «Muhabbat sawdası» kitabında, orta jasta dóretken qosıqları «Qosıq dúnyası» kitabında, eliw jastan keyingi shıǵarmaları

«Ómir dáryası» toplamında, hár túrli jılları jazılǵan qosıqları menen aforizmlik (hikmetleri) shıǵarmaları «Kewil sazası» kitaplarında basılıp shıqtı.

E. Vahidov hár túrli tematikaǵa arnalǵan lirikalıq qosıqlar menen birge «Biyik turmıs tańı» (1960), «Arzıw shámeni», «Saza» (1964),

«Palatkada jazılǵan dástan» (1966), «Quyash mákanı» (1970), «Bahmal» (1970),

«Ruwxlar qozǵalańı» (1979) sıyaqlı birneshe dástanların dóretti.

275

Shayırdıń «Saza» dástanı urısqa qarsı paraxatshılıq, tınıshlıq tema-sın sóz etedi. Onda házirgi jaslardıń kewlinen ótip atırǵan psixologiyalıq keshirmeler sheberlik penen súwretlenedi. Olar ótkendegi ekinshidúnyajúzilik urısta biymezgil qaza bolǵan márt hám jawınger atalarımızdıń ornın basıwdı, el-xalıqqa ılayıq perzent bolıp jetilisiwdi ózleriniń azamatlıq parızı dep biledi.

Poemada ákesi urısta qaza bolǵan jigirma jasar lirikalıq qaharman ákesindey elxalqına, Watanına hadal xızmet etiwge hám sadıq bolıwǵa bel baylaydı. Óz gezeginde óziniń qatar-qurbı zamanlaslarına da usı ideyanı sińdiriwge háreket etedi.

Usılayınsha shayırdıń «Saza» poemasınıń tili jeńil hám bay bolıp oqıwshıǵa tásirli jetkeriledi.

E. Vahidovtıń dástanlarınıń arasında «Ruwxlar qozǵalańı» ayrıqsha orın tutadı. Onda azatlıq hám erkinlik tárepdarı bolǵan aǵartıwshı hind shayırı Narzul Islamnıń ómirdegi óz ornı, azamatlıq wazıypası, el-xalıq táǵdiri ushın janı pidá adam bolǵanı, onıń qıyın hám shım-shıtırıq táǵdiri tiykarında ashıp beriledi. Shayır sonıń menen birge, dástannıń syujetine erkinlik hám teńlik, pidayılıq hám máńgilik, haqıyqatlıq hám tuwrılıq, sadıqlıq hám qıyanet haqqındaǵı ápsanalardı hám ráwiyatlardı arnawlı kirgizedi.

Dástan syujeti hind turmısına tiyisli ótken ásir waqıyasın sóz etsede, hárbir adamda

óz eline bolǵan mehir-muhabbattı, sadıqlıqtı oyatıwda úlken áhmiyetke iye. Shayır xalıq kewline qozǵaw salǵan mártlikti hám erkinlikti tebrenip jırlaydi.

E. Vahidov bul dástanlarınan basqa da «Quyash mákanı», «Tashkent hawazı», «Arzıw shámshesi» h.t.b. keń kólemli epikalıq shıǵarmaların dóretti.

E. Vahidov dramaturg sıpatında da jurtshılıqqa keńnen tanıs boldı. Onıń «Altın diywal» (1970) komediyası Hamza atındaǵı Ózbekstan mámleketlik drama teatrında qoyıldı hám tamashagóyler tárepinen jıllı kútip alındı. Dramaturg bul komediyasında napák jollar menen maldúnya arttırıwǵa umtılǵan ayırım kimselerdi áshkara etedi. Bul arqalı avtor hadal miynet etip, hadal jasawdı alǵa súredi. Shıǵarmada tiykarǵı qaharman Mumin obrazı jaqsı ashılǵan hám komik xarakterge iye.

Shayırdıń dóretiwshiliginde qosıq penen jazılǵan «Stambul tragediyası» (1985) draması belgili orın tutadı. Drama qayta qurıw ideyası menen tereń suwǵarılǵan.

276

Drama tiykarınan úsh obraz (baslıq Jalal, onıń hayalı Saodat hám Jalaldıń inisi Iskender) háreket etedi.

Saodat jas waqtında jaslıq etip úlken qátege jol qoyadı. Iskenderdiń pák qálbine ıshqı otın jaǵıp, sońınan táǵdir sawdası menen onıń ájaǵası Jalalǵa turmısqa shıǵadı. Usı sebepli, aǵa-ini arasına kewilsizlik túsip, ózi bilmegen halda hár qıylı kewilsiz waqıyalardıń sebepshisine aylanadı. Súygenine erise almaǵan Iskender bolsa oǵada azap shegedi hám ashıw menen óz arzası menen urısqa ketedi. Awır urıslardıń birinde tosattan jaw qolına bende boladı. Qolayın tawıp bendelikten qashıp kóp qıyınshılıqlarǵa dus keledi. Kóp jıllar dawamında ana Watan topıraǵına zar bolıp, shet ellerde qańǵırıp júredi. Tuwılǵan jerinde bolsa bul waqıyalardan xabarsız adamlar Iskenderdi frontta qaharmanlarsha qaza bolǵan jawınger sıpatında estelik ornatıp, ismin yad etip kókke kóteredi. Hátteki, onıń jigit aǵası Jalaldı da qaharmannıń aǵası dep húrmetetedi.

Lekin, Iskenderdiń ómiri ayanıshlı ótedi. Ol qayǵı ústine qayǵıǵa, qanshadan-

Jalal hám jeńgesi Saodat penen tosattan ushı rasıp qaladı. Bul ushırasıw dramanıń kulminaciyalıq shegi bolıp, turmıstıń ashshı haqıyqatlıǵı menen jumbaqlı táreplerin ashıp taslaydı.

Shet elde tuwısqan aǵasın kórgen Iskender dárriw-aq, «Ana jurttıń bir qısım topıraǵın

ákeldiń be?» — dep soraydı. Jalal bolsa «Usı topıraqta ósken maysa (kók shóp) bar» — dep oǵan shópti beredi. Iskender bolsa bir dana maysanı awzına salıp, uzaq tamsanadı hám «shúkir, shúkir ana jurttıń hawasına toyǵanday boldım» dep entigip sóyleydi hám

«Qáne endi, nesip etip ana jurttıń qushaǵında ólsem, bul dúnyadan ármansız keter edim. Ananıń qushaǵında uyqılaǵan bala yańlı, topıraǵıńda erkelep jatqan bolar edim» — dep nalınadı.

Usılayınsha, dramaturg Iskender obrazın dóretiw arqalı óz Watanınan ayra túsip, watan, el-xalıq ıshqında janıp jasap atırǵan adamnıń qayǵılı ómirin súwretlew menen birge ana Watan, tuwǵan jer tuyǵısınıń qanshelli muqáddes, qanshelli qádirli ekenligin tereń uqtıradı.

Dramada Jalal obrazına da keń orın beriledi. Ol da tubalaw dáwirinde qosıp jazıwlarǵa hám kóz boyawshılıqqa jol qoyadı, sońınan

277

bul islerine qattı pushayman boladı. Bul waqıyalardıń bári de Jalaldıń ishki monologları menen janlı dialoglarında tereń ashıladı.

Solay etip, qosıq penen jazılǵan bul drama házirgi ózbek ádebiyatında tili jeńil, uyqasqa bay, mazmunı jańa, ideyası tereń shıǵarmalardıń qatarınan orın aldı.

SÓNGEN JULDÍZLAR

Áyyem zamanlardan, Million jıl júrip, Búgin terezeme Qonǵan juldızlar!

Mıń jıllar ilgeri Taratqan nurın, Mıń jıllar ilgeri,Sóngen juldızlar.

Kim aytar sizlerdi, Ómiri pitken dep? Mine kók aspanda, Parlap turıpsız. Nurlarıńız benen Kózlerdi tartıp, Ele keń jáhándıBarlap turıpsız.

Tereń oyǵa shúmip, Túnlerde jalǵız Shashqan sáwleńizgeUzaq qararman.

Neshe ásirlerge Ómiri sozılǵan Ullı ustazlardı,

Yadqa alarman.

QOSÍQ HÁM SHAXMAT

Shatırash qaǵazdaǵı tórt jol qosıqtay,

Shaxmattıń tasları sap tartqan qatar.

278

Pildi berkiniske qoyıp asıqpay, Jan alǵısh Ferzanı alǵa qaratar.

Shaxmattı qosıqqa usatıp turman, Qarsılıq etpeńiz, bilgish oqıwshım, Qosıq ta shaxmattay ázelde bolǵan,Shaxmatta joqpa ya qosıqlıq hújim!

Gózzallıq, náziklik, gúres hám óner, Shaxmatqa sonday tán qosıqqa usaǵan,Mıń jıllıq ómirinde qaytpastan olar, Bárha patshalarǵa hújim jasaǵan.

Qosıq ermek emes, shaxmat oyını da,

Aqıllar gúresi, oy atlanısı.

Bunda hár atlanǵan adım aldına,Jańa bolsın hám de aqıl tabısı.

Egerde tórt qatar qosıǵım pitip, Xalqım ármanların tapsa sózimnen, Shaxmattı eń dáslep oylap shıǵarǵanHind kibi baxıtlı bolar edim men.

ADAM HÁM WAQÍT

Saat qılıp

Hám baw ótkerip,

Baylap aldıq waqıttı qolǵa. Biraq waqıt boysınbadı hesh,Júrmedi biz tilegen joldan.

Bizler onı tapjılmas qılıp,

Shegeledik diywallarǵa da, Biraq waqıt bizden julqınıp,Shaba berdi jıldam aldına. Toqtatıwǵa urındıq qansha,

Tas qıstırdıq, biraq bolmadı.Tań sáhárde shırıldaǵanda, Dastıq bastıq biraq bolmadı.

279

Altın bawı taǵı qattıraq Qısıp aldı bilegimizden. Qulaqların tawladıq, biraqJańǵırdı ol júregimizde.

Oyǵa talıp, uyıqqanlardı, «Shıq, shıq» etip seripti oyınan.

Basın búrkep buyıqqanlardı,

Julıp aldı tósek qoynınan.

Waqıttı ettik maydalap saat,

Usaqladıq sekundqa deyin.

Shawa berdi biraqta zamat,

Qala berdik «Wax» dep biz keyin.

Aqır sońı waqıttı quwıp, Qamshı bastıq ǵayrat atına.Ol sonshama jortıp, juwırıp,Jete almadı insan zatına.

Izimizde súyrelmesin dep,

Bizler menen shıqsın dep jolǵa,Saat qılıp,

Hám baw ótkerip,

Baylap aldıq waqıttı qolǵa.

Soraw hám tapsırmalar

1.E. Vahidovtıń ómiri hám dóretiwshiligi boyınsha nelerdi bilesiz?

2.Qanday poeziyalıq toplamları basılıp shıqtı?

3.Shayırdıń lirikalıq qosıqlarınıń ideya-tematikasında qanday máseleler sáwlelengen?

4.Shayırdıń qanday dástanları basılıp shıqtı?

5.E. Vahidovtıń qanday saxnalıq shıǵarmaların bilesiz? Mazmunın qısqasha aytıp beriń.

6.Shayır juldızlar tuwralı ishki keshirmelerin beriw arqalı qanday filosofiyalıqjuwmaq jasaydı?

7.Shayır juldızlardı súwretlew arqalı neni aytpaqshı?

8.Shayır qosıq penen shaxmattıń baylanısı tuwralı qanday pikirlerin bildirgen?

9.«Adam hám waqıt» qosıǵınıń ideyalıq mazmunı neni sóz etedi?

280