27.Қаржылық-құқылық нормалар мен қатынастар.

Қаржылық құқықтық нормалар – мемлекеттің қаржылық қызметінің барысында туындайтын қоғамдық қатынастарға қатысушылардың жүріп түру қағидаларын белгілейтін сондай-ақ өздерінің мән-жайына байланысты материалдық және ұйымдастырушысы болып бөлінетін құқықтық нормалар жатады. Материалдық қаржылық – құқықтық нормалар материалдық объектісі ретінде акшалай қозғалысты білдіретін қаржылық қатынасты реттейді.Ал ұйымдастырушы қаржылық - құқықтық нормалар қаржылық қызметтің процедуралары мен нысандарын белгілейді және қаржылық құрылымдарын анықтайды.

Сонымен бірге, өздерінің реттеуші ықпалын тигізетін әралуан қаржылық қызмет аяларына қатысты қаржылық құқықтық нормалар бюджеттік – құқықтық нормалар, валюталық – құқықтық нормалар,қаржылық – банктік құқығының норалары, қаржылық – шаруашылық құқығының нормалары, салық – нормалар деп нақтыландыруға болады.

Осы қаржылық – құқықтық нормалар мына келесідей ерекше белгілермен сипатталады: 1.Олар мемлекеттік уәкілетті органдар тарапынан белгіленеді және мемлекеттік – өктем сипатта болады.2.Олар қаржылық қатынасқа қатысушылардың қайсы біріне субъективтік құқық беру , ал басқаларына заңи міндет жүктеу арқылы тек сол қатысушылардың жүріс – тұрысын реттейді.3.Олар тиісті заңи нысанды актілермен, яғни қаржылық заң актілерін шығару арқылы ғана белгіленеді.4.Бұлжытпай ,тиісінше орындалу мақсатында олар мемлекеттік мәжбүрлеу күшімен қаматмасыз етіледі.5.Олар мән – жайларының мұқият баяндалуымен, диспозицияларының толық құрылуымен және айрықша мазмұндаумен ерекшеленеді.6.Олар тиісті қатысушылардың мемлекет алдындағы қаржылық міндеттемелерін туындатады және мемлекеттің материалдық мүддесін қамтамасыз ету себін тигізеді.7.Олар мемлекеттің құқық жүйесіндегі басқа құқықтық нормаларға қарағанда құрамдарында есептеу нормаларының болуымен айрықшаланады.8.Олар басқа құқық салаларының құқықтық нормаларымен салыстырғанда өздерінің тікелей мақсат бағдарымен және жүйесінде көбінесе императивтік және құзыреттер белгілейтін нормалардың болуымен ерекшеленді.

Қаржылық – құқықтық қатынастар:бюджеттік ;қаржылық – банктік ; қаржылық – сақтандыру ; қаржылық – шаруашалық құқықтық қатынастар; материалдық қаржылық – құқықтық қатынастар; ұйымдастырушы қаржылық – құқықтық қатынастар;біржақты – өктем қаржылық – құқықтық қатынастар;шартты қаржылық құқықтық қатынастар;реттеуші қаржылық – құқықтық қатынастар;қорғаушы қаржылық – құқықтық қатынастар болып бөлінеді.

Қаржылық құқықтық қатынастарының субъектілеріне: мемлекеттік бір тұтас өзі; әкімшілік – ауматық құрылымдар;мемлкеттік уәкілетті органдар; жергілікті басқару органдары;заңды тұлғалар / мемлекеттік және мемлекеттік емес, коммерциялық және коммерциялық емес,резидент және резидент емес/ жеке тұлғалар /азаматтар, шетел азаматтары және азаматығы жоқ тұлғалар/ жатады.

Қаржылық құқықтық қатынастар: 1. Олар тек мемлекетің қаржылық қызметінің аясында, мемлекетің қаржылық катынастарды құқықтық реттеудің нәтижесінде туындап өркендейді. 2. Осы қатынастырдың міндетті әрі тұрақты суюъектілері қаржылық және басқа да өктем өкілеттіліктері бар мемлекеттік уікілетті органдар болып табылады. 3.Осы қатынастың объектісіне ақшалар мен ақшалай міндеттемелер жатады. 4. Олар негізінде ұлттық табысты бқлу барысында туындайтындықтан әрқашанда бөлу сипатында болады. 5.Бұл қатынастар мемлекеттік ақша жүйесін , оның қаржылық құрылымдарын қалыптастыруды, мемлекеттік ақшалай қорларын қалыптастыру процестерін бақылау жүргізуді білдіреді. 6.Олар мемлекеттік материалдық базасын өалыптастыру барысында туындайтын экономикалық сипатта болады.7.Олар мән – мағынасы бойынша экономикалық қаржылық қатынастар, ал нысаны бойынша қаржылық – құқықтық қатынастар ретінде көрініс табатын бірыңгай қоғамдық қатынастарды көрсетеді.