1. Стратегиялық жоспардың мәні мен құрамы

Кәсіпорындардың өсуіне, оның өлшемінің артуы мен өндіріс көлемі, нарықтағы үлесі, мамандар саны, өнімдерді сату шамасы, табыс және тағы басқа көрсеткіштері бойынша қызметтерінің кеңеюі жатады.

Даму – бұл индивидтің өз қалауларымен басқа тұлғалардың қажеттілігін қанағаттандыруға өз мүмкіндіктері мен талаптарының арту үдерісі. Бұл материалды құндылықтарды иемдену емес, адамдардың мүмкіндіктері мен әлеуетінің ұлғаюы. Даму өмір сүру деңгейіне қарағанда, өмір сүру сапасымен тығыз байланысты.

Сонымен, стратегиялық жоспарлау кәсіпорынның алдағы ұзақ мерзім кезеңіндегі даму деңгейі мен экономикалық өсуін қамтамасыз етеді. Кәсіпорындағы стратегиялық жоспарлау үдерісі келесі өзара байланысты қызметтерді жүзеге асырады:

1. Ұзақ мерзімді стратегияны, кәсіпорын дамуының мақсаттары мен міндеттерін анықтау.

2. Кәсіпорында стратегиялық шаруашылық бөлімшелерді құру.

3. Нарықты маркетингтік зерттеу жүргізудің негізгі мақсаттарын негіздеу және нақтылау;

4. Фирманың экономикалық өсімінің бағыттарын таңдау және жағдайлық талдау.

5. Негізгі маркетинг стратегиясын әзірлеу және өнім өндірісін жоспарын құру.

6. Тактиканы таңдау және қойылған міндеттерге жетудің құралдары мен әдістерін нақтылау.

7. Негізгі нәтижелерді бақылау және бағалау, таңдалған стратегияға түзету енгізу және оларды жүзеге асыру әдістерін өзгерту.

Ұйымның даму стратегиясын зерттелмеген нарықтық жағдайларды есепке ала отырып, сыртқы орта мен оның қызметінің мүмкін ішкі перспективаларын зерттеу нәтижелерінде анықталады.

Стратегиялық жоспардың ерекшеліктері.

Стратегиялық жоспарлаудың шетелдік тәжірибесінде оның келесі ерекшеліктерін бөліп қарастыруға болады:

1. Жоспар әдетте келешекте әрекет етудің бір ғана стратегиясын құрайды.

2. Жоспарда фирманың әлсіз және күшті жақтары бағаланады.

3. Жоспарда болжамдар мен алдын ала ұйғарымдар, тұжырымдар көрсетіледі.

4. Бірқатар жоспарларда тәуекел бағаланбайды, бірақ әртүрлі мүмкін болатын іс әрекет нұсқаларын қарастырғанда ескеріледі.

5. Барлық жоспарлар фирманың қаржылық қызметтерінің негізгі көрсеткіштерінің бейнелейтін, күтілетін мақсаттар негізінде құрылады.

6. Ұзақ мерзімді жоспарда қажетті инвестицияның көлемі, күтілетін табыстар мен шығыстар, ұзақ мерзімде төленетін дивидендтер туралы мәліметтер бейнеленеді.

7. Жоспарда мүмкін болатын фирмалардың бірігуі нәтижесіндегі әртараптандыру бағасы беріледі.

2. Стратегия элементтері мен түрлері

Баға – белгілеу стратегиясы баға белгілеу мақсатын жүзеге асыру көлемімен құралдар мен әдістер жиынтығы.

Құрал әдістер жиынтығы – тауарлардың жағдайындағы өзгеру динамикасын жөңдеуге мүмкіндік береді.

Баға белгілеу стратегиясының түрлері:

-дифференциалды (бөлшек) баға белгілеу

-бәсекелік баға белгілеу

-ассортименттік баға белгілеу

Баға белгілеу стратегиясының мақсаты:

1. нарық жағдайын түрлендіру

2. сұранысқа бағалау өзгерісінің әсерін төмендету

3. мүмкін бәсекелестерді шектеу

Жаңа тауарға баға белгілеу стратегиясы:

1. нарыққа ену стратегиясы

2. «қаймағын алу» стратегиясы

Баға белгілеу стратегиясы – тактикалық жоспарлауда стратегиялық жоспарлау мақсаттарына сәйкес тактика деп қарастырылады.

Кәсіпорынның стратегиялық мәселелерін төмендеу бір құралы ретінде

Сұраныс, баға белгілеу стратегиясының түрлері:

1. Маркетингтік стратегиясы – тауарын стр, баға, өнімінің нарыққа қозғалысы стратегиясы;

2. Қаржы стратегиясы – кәсіпорынның дамуының корпоративті стратегиясын жүзеге асыру үшін қаржылық ресурстарды қалыптастыру және оларды пайдалану бағыттарын анықтау.

Қаржы стратегиясы – кәсіпкерлік құрылым (кәсіпорынның активті өсуінде көрінеді)

- жинақтау және тұтыну стратегиясы;

- қарыз стратегия (несие сомасы, несие беру көздері, қайтару мерзімі)

- функцион. стратегия және ірі бағдарламаларды қаржыландыру стратегиясы;

Инновациялық стратегия – шығарылған өнімнің бәсекелік қабілеттілігін көтеруге мүмкіндік беретін кәсіпорынның инновациялық саясаты (қорғану, төтеп беру)

Қорғану стратегиясы – шығарылған өнімнің өмір сүру циклін тұрақты ұстап тұру, өзінің орнын нарықта сақтап құру позициясы.

Төтеп беру стратегиясы - өсім стратегиясын жүзеге асыру бойынша жаңа технологиялық шешімдерді құруға бағытталған.

Өндіріс стратегиясы - өнімді шығару көлемінде кәсіпорының қызметінің негізгі бағытын қамтамасыз етеді. Оның 3 негізгі альтернативті стратегиясы бар.

- сұранысты толық қанағаттандыру

- орташа сұраныс деңгейі бойынша өнім өндіру

- төмен сұраныс деңгейі бойынша өнім өндіру

Мамандарды басқару стратегиясы – еңбектің тартымдылығын шешу, мотивация персоналды аттестациялау, жұмыс бастылық деңгейін тұрақты ұстап тұру, тиімді жұмыс орындарын құру.

Ақпараттандыру стратегиясы – басқарудың жаңа тиімді әдістерін еңгізу (реинжиниринг)

Стратегиялық талдау әдістері:

SWOT (кәсіпорынның ішкі және сыртқы ортасын талдау)

S- күшті жақтары, W- әлсіз жақтары , O- мүмкіндіктері, T- кедергілер.

PEST (кәсіпорынның сыртқы орта факторына талдау жасау)

P- саясат, E- экономика, S- социум, T- технология.

SNW (S- күшті жақ, N- нейтралды жақ, W- әлсіз жақ)