7.3 Сату жоспарын құру

Қазіргі заманғы өндірісті жоспарлау барысында жоспарлы кезеңдегі барлық қызметтерді толық қанағаттандыру қажеттілігі маңызды болып табылады.

Сату жоспарын құрудың қорытынды сатысында тауардың жалпы қозғалу бағдарламасы қойма мен көлік ағындарының қозғалыс сызбанұсқасы тиімді құрылады, тауарларды өткізуді дайындау графиктері - күнтізбелік жоспарлары жасалады.

Өнімді сатуды дұрыс жоспарлау әрбір кәсіпорында келесі өндірістік- шаруашылық және қаржылық-экономикалық міндеттерді кешенді шешуді қамтамасыз етеді:

• мерзіміне байланысты өндірістік тапсырыстарды уақытылы орындау;

• қолда бар материалдарды, еңбек ресурстарын тиімді пайдалану;

• материалды қорларды азайту және оның айналымдылығын тездету;

• әртүрлі көлік құралдарымен ұтымды тасымалдау;

• жұмыстың орындалу және тұтынушыға қызмет көрсету сапасын арттыру.

Тауар қозғалысын жоспарлау дегеніміз – тасымалдау, сақтау және мәмілелер жасайтын өндірушілерден тұтынушыларға меншіктің тауар немесе қызмет көрсетуге өтуі мен оның қозғалысына қатысты жоспарлы- басқарушылық шешімдерді жүйелі түрде қабылдау. Тауар немесе дайын өнімді өткізудің 2 негізгі каналы бар:

1. Тікелей байланыстар. Бұл алдын ала белгіленген нарықта жұмыс істейді, алдын ала жүргізілген келісім-шарттар негізінде және тұтынушылардың тапсырыстары бойынша өнім шығарылады.

2. Еркін нарық. Мұнда сатып алушылардың алдын ала анықталған талаптары, мұқтаждықтары негізінде емес, еркін нарықта жүргізіледі.

Өндіріс жоспары мен сату жоспары өзара тығыз байланысты болады.

Өз бетінше орындауға арналған тапсырмалар:

1. Жыл бойы кәсіпорын бағасы 1200 теңге тұратын 450 құрал және 2100 теңгеден 500 құрал шығарды. Жыл басындағы және жыл соңындағы аяқталмаған өндіріс қалдығы сәйкесінше – 320 мың теңге және 290 мың теңге. Өнімнің жалпы көлемін анықтау қажет.

2. Кестедегі мәліметтерді пайдалана отырып, өткізілген өнім көлемін анықтау қажет.

1-кесте - Өткізілген өнім көлемін анықтау үшін арналған мәліметтер.

Көрсеткіштер	Саны, дана	Бағасы, мың теңге	Мөлшері, мың теңге
1. Дайын өнім А Б В Г	600 300 750 400	15000 10000 12500 4500	9000 30000 9375 1800
2.Кәсіпорынның өзінің күрделі құрылысы үшін қажетті қызмет көрсетулер			205
3.Өткізілмеген дайын өнім қалдықтары - жыл басында - жыл соңында			850 1200
4.Жөнелтілген, бірақ ақшасы төленбеген дайын өнім			350

3. Есепті кезеңде кәсіпорын 3000 мың теңге көлемінде өнім дайындады, оның бір бөлігі-850 мың теңге ішкі тұтынымға жұмсалды. Бір жылдағы аяқталмаған өндіріс 105 мың теңгеге төмендеді.

Кәсіпорында басқа ұйымдарға 200 мың теңге көлемінде өнеркәсіптік сипатта қосымша қызметтер көрсетілді және 380000 теңгеге басқа ұйымдарға жартылай фабрикаттар өткізілді. Өткізілген өнім көлемін және егер өткен жылы өткізілген өнім көлемі 2500 мың теңгені құраса, оның есепті кезеңдегі өсімін анықтау керек.