58. Тарату құрылғыларының сұлбаларын топқа бөлу. 6-10 кВ-ты жэо-ның тарату құрылғысының сұлбасы.

ТҚ  сұлбалары келесідей жіктеледі: бір  қосылысқа  ажыратқыштар  санымен:  екі  қосылысқа  ажыратқыштар  санымен; қосылысқа  бір  ажыратқыш санымен;  бөлшекті (екі қосылысқа  үш  ажыратқыш,  төрт  қосылысқа  үш  ажыратқыш)   сұлбалар  және  т.б. 

Бір  жүйелі  жинақтаушы  шиналар  сұлбасы 

Неғұрлым  қарапайым сұлба 9.1 а   суретінде  көрсетілгендей  секцияланбаған  бір жүйелі жинақтаушы шиналар     сұлбасы  болып  табылады. Сұлба  қарапайым  және   көрнекі.  Әрбір  тізбекке осы  тізбекті  қалыпты  және  апатты  режімдерде  қосып  ажырататын бір  ажыратқыштан   келеді . Айырғыштармен  операциялар, тек қана  қосылыстарды  шығарғанда  жұмыс   қауіпсіздігін қамтамасыз  ету  үшін  қажет.

9.1 Сурет - Бір  жүйелі  жинақтаушы секцияланбаған (а) және  секцияланған(б)  шиналар  сұлбалары

Ажыратқышпен  секциялау бір  жүйелі  шиналар  сұлбасының  құндылығын  сақтайды, жинақтаушы шиналардағы   апат тек  бір ғана  тоқ  көздерін  және  тұтынушылардың  жартысын   сөндіреді. 

Бір  жүйелі  жинақтаушы шиналар  сұлбалары  кернеуі  6 – 10 кВ  қосалқы  станциясында және  стацияның  өзіндік  мұқтаждығында  кеңінен   

қолданылады, өзіндік  мұқтаждықта  бұл  сұлбалардың    құндылықтарын толық   пайдалануға  болады, әсіресе ол  КТҚ  қолдану  арқасында  іске  асырылады.

9.3 Екі жүйелі жинақтаушы шиналар сұлбалары

Әрбір элемент екі  шина айырғышының жол айырғы арқылы қосылады,  

бұл  жұмысты  бір  шиналар  жүйесінде  сияқты, екінші  шиналар  жүйесінде  9.3  суретінде  көрсеткендей  іске  асыруға  мүмкіндік  береді. Шинаның  жұмысшы  жүйесі  QB ажыратқышымен  секцияланған. Екінші  шиналар  жүйесі А2  резервті болып  табылады, қалыпты  жағдайда ол  кернеусіз  болады. Қос  шина  жүйесіде  шинақосқыш  ажыратқыштармен QA1 және QA2  қосылуы   мүмкін, олар  қалыпты  жағдайда   өшірілген  болады.

 

9.3  Сурет – Екі  жүйелі  жинақтаушы  шиналар  сұлбасы

ТҚ  жеңілдетілген  сұлбалары

Ажыратқыштар  саны  аз  немесе  мүлдем  жоқ  жеңілдетілген  сұлбалар

қосалқы  стацияларда  кеңінен  қолданыс  тапты.  Бұл алдымен  электрқондырғылар  элементтері басқа  блоктармен  көлденең  байланыссыз тізбектей  қосылған  блокты  сұлбалар.

Қосалқы  станцияда жоғарғы  кернеу  жағынан  трансформатор – желі  блогында  ажыратқыштар сияқты   айырғыштарды  QR және  қысқа тұйықтағыштарды QN  9.4 а,б   суретінде  көрсетілгендей  қолдануға  болады. Сұлбаның  негізгі  құндылығы   үнемділігі  болып  табылады, бұл 

құндылықтары осы  сұлбаны, транзитті   желіге  терең  дәнекерленіп  қосылатын   бір трансформа­торлы  қосалқы  станцияда   қолдануға мүмкіндік  береді.

 

 

а) ажыратқышты  трансформатор -желі  блогы; б)   айырғышты  трансформатор -желі  блогы; в) айырғыштармен  және  автоматы  емес  жалғамасы  бар   екі блок; г) ажыратқышты  көпір

9.4 Сурет– ТҚ-дың ЖК жағынан   жеңілдетілген сұлбасы

59. Қысқа тұйқталу тоғын есептегенде алмастыру сұлбасының параметрін анықтау.

Алмастыру  сұлбасындағы әрбір  кедергіге  белгіленген  номер  тағайындалады, ол  есеп  соңына  дейін  сақталады. Алмастыру  сұлбасы  құрылғаннан  соң  және  барлық  элементтердің  кедергісі анықталғаннан  кейін ол неғұрлым қарапайым  түрге келеді. Бұл  кезде  кедергілердің  параллелді  және  тізбектелген   қосылуы  ережесі және  ұшбұрышты  жұлдызшаға  айландыру   немесе  керісінше   қолданылады.

Алмастыру  сұлбасын  түрлендіру  процесінде, байланысты  тізбектер   деп  аталатын, бірнеше  тоқ  көздері  жалпы кедергіден  х₄ өткенде,   оларды  ажырату  есебі жиі  туындайды. Әрбір  қорек  көздерінен ҚТ  нүктесіне  ағатын  тоқты  анықтау  үшін 7.1г суретінде  көрсетілгендей сұлбаны  сәулелік  түрге  түрлендіру  керек.

 

                 7.1 Сурет -  Байланысты  тізбектерді  ажырату

 

Сұлбаның  нәтижелік  кедергісін  анықтайды

 

Х_рез = х_эк + х₄

 

мұнда  х_эк –  барлық  қорек  көздерінің сұлбадағы 1-ші  нүктеге  қатысты  эквиваленттік  кедергісі 

х_эк = х₁ // х₂ // х₃. 

Бұзылу орныныдағы тоқтың периодикалық құраушыларының салыстырмалы мәнін бірге тең  деп  алады  және таралу 

коэффициенттерін  табады , яғни әрбір  көздердің  ҚТ тоғында қатысты  үлесін  анықтайды.

Кирхгоф  заңының  негізінде келесі  өрнекті  жазуға  болады

I _п*I + I_п*II + I_п*III = I_п = 1,  және  де   

және т.с.с. 

Осында  тармақ  бойынша  таралу  коэффициенті  келесідей  болады;

 

,         және  т.б.

Коэффициенттерді  есептеу  дұрыстығын келесі  шарттар  бойынша  тексеруге  болады;

 

 С₁ + С₂ + С₃ = 1 және   ,       және  т.б.

 1 кВ төмен  қондырғылардың  алмастыру  сұлбасының параметрлерін атаулы  бірліктерде  қабылдау ыңғайлы және  олар  активті  кедергіні  ескеріп  есептеледі.