Дадатковая літаратура

1. Адамушка, У. Палiтычныя рэпрэсii 20-50-х гадоў на Беларусi / У. Адамушка. – Мн.,1994.

2. Археалогiя Беларусi: У 4-х т. – Мн., 1999.

3. Археалогiя i нумiзматыка Беларусi. Энцыклапедыя. – Мн., 1993.

4. Загарульскi, Э. Заходняя Русь: IX–XIII ст.ст. / Э. Загарульскі. – Мн., 1998.

5. Iгнатоўскi, У.М. Кароткi нарыс гiсторыi Беларусi / У.М. Ігнатоўскі. – Мн., 1992.

6. Канфесii на Беларусi (канец XVIII-XX ст.) / Пад рэд. У.I. Навiцкага. – Мн., 1998.

7. Пилипенко, М. Возникновение Белоруссии: Новая концепция / М. Пилипенко. – Мн., 1991.

8. Пичета, В.И. Белоруссия и Литва (XV-XVI вв.) / В.И. Пичета. – М., 1961.

9. Сагановiч, Г. Нарыс гісторыі Беларусі са старажытных часоў да канца ХVІІІ стагоддзя / Г. Сагановіч. – Мн., 2001.

Асноўныя паняцці па тэме

Першабытны лад – сацыяльна-эканамічны лад, які папярэднічаў дзяржаўна арганізаванаму грамадству. Характарызаваўся родаплемянной арганізацыяй і панаваннем родавай абшчыны. Развіваўся разам са станаўленнем чалавека, удасканаленнем метадаў выкарыстання гатовых дароў прыроды, а потым і развіццём прадукцыйных сіл.

Этнас – гістарычна сфарміраваная супольнасць людзей з агульнай культурай, мовай і самасвядомасцю.

Народнасць – супольнасць людзей, якая гісторычна складвалася з племянных саюзаў. Беларуская народнасць – гістарычна склаўшаяся на тэрыторыі сучаснай Беларусі і суседніх паўночных і ўсходніх землях устойлівай супольнасць людзей, якая характарызуецца асаблівасцямі мовы, побыту, культуры, рыс псіхікі і самасвядомасці.

Менталітэт – склад розуму народа, яго лад мыслення, нацыянальны характар, псіхалогія.

Этнічная самасвядомасць – усведамленне людзьмі прыналежнасці да свайго народа, яго адметнасці.

Нацыя – сацыяльна-эканамічная ідухоўная супольнасць людзей з пэўнай псіхалогіяй і самасвядомасцю, якая мае агульную мову, адметную культуру, побыт і тэрыторыю сталага пражывання.

Асіміляцыя – зліццё аднаго народа з другім, прычым адзін з іх страчвае сваю мову, культуру, нацыянальную самасвядомасць.

Нацыяналізм – палітыка і практыка, ідэалогія і псіхалогія ў нацыянальным пытанні, заснаваныя на прызнанні нацый і іх узаемаадносін асабліва важным фактарам грамадскага развіцця, прыярытэтнага і прывілеяванага месца, ролі і інтэрэсаў пэўнага народа ў сацыяльна-палітычным, эканамічным і культурным жыцці ўсяго чалавецтва. Але існуюць і крайнія формы выяўлення нацыянальных інтарэсаў, якія могуць перарасці у сваю процілегласць – у пачуццё нацыянальнай выключнасці, перавагі над іншымі нацыямі (глядзець шавінізм).

Нацыянальныя (этнічныя) меншасці – нацыянальныя супольнасці ў поліэтнічных дзяржавах, якія складаюць адносную меньшасць насельніцтва ў параўнанні з асноўнай нацыянальнасцю краіны.

Рэпрэсія – карацельная мера, пакаранне.

Рэфармацыя – шырокі рэлігійны і сацыяльна-палітычны рух за карэннае абнаўленне каталіцкай царквы, які разгарнуўся ў ХVІ ст. у большасці еўрапейскіх краін. На Беларусі Рэфармацыя была выклікана зменамі ў эканамічным, сацыяльна-палітычным і ідэйным жыцці ВКЛ у тым ліку ростам гарадоў, культурным уздымам, фарміраваннем беларускай народнасці і нацыянальнай самасвядомасці.

Канфесія – прыналежнасць да якой-небудь рэлігіі, царквы.

Шавінізм – пропаведзь нацыянальнай перевагі і нацыянальнай выключнасці, проціпастаўленне інтарэсаў адной нацыі інтарэсам іншых нацый. Па сутнасті шавінізм збліжаецца з расізмам і суправаджаецца распальванне нацыянальнай варожасці і ненавісці, вядзе да вострых унутраных або міжнародных канфліктаў.

Нацыянальнае адраджэнне – заканамернасць у гістарычным развіцці асобных народаў, якая выяўляецца ў паскораным руху да больш высокага ўзроўню грамадскага быця, культуры і нацыянальнай свядомасці пасля застою альбо ўпадку (яго неабходна адрозніваць ад эпохі Адраджэння, альбо Рэнесансу).