- •1.Жоспары:
- •1. Саптар және оларды басқару
- •1.Саптар және оларды басқару
- •2.Оқыту әдістемесі
- •1.Жоспары:
- •2.Оқыту әдістемесі.
- •3.Қысқаша мәтіні: Сап - әскери қызметшілердің, бөлімшелер мен бөлімдердің жаяу тәртіпте және машиналарда олардың бірлесіп іс-қимыл жасауы үшін Жарғымен белгіленген орналасуы.
- •1.Студенттердің командалық әдістемесін көтеру, шыңдау.
- •1.Жоспары:
- •1.Сап және Сап элементтері.
- •2.Оқыту әдістемесі.
- •2.3 Саптық тұрысты қабылдау.Қарусыз қозғалыстар жасау жасау.
- •Бөлiмшенiң саптық тұрысты үйренуi үшiн сап түзуi
- •1.Жоспары:
- •3 Оқыту әдістемесі
- •Бұрылыс кезiндегi аяқтардың күйi (солға, оңға).
- •1. Қозғалыс кезіндегі міндеттер.
- •Қозғалыста айналу бұрылысын көрсету.
- •2. Пәрмен беру, командалық әдістемені меңгеру
- •2.Оқыту әдістемесі.
- •1.Жоспары:
- •1.Қарумен саптық тұрыс тәсілдерді қарумен орында тұрып орындау.
- •4.Бақылау сұрақтары:
- •5.Аудиториялық тапсырманы орындау тәртібі:
- •6. Студенттердің аудиторияда тапсыратын тақырыбы:
- •8.Сабақ тақырыптарына сәйкес әдебиеттер және Web сайттар тізімі:
- •1.Жоспары:
- •1. Бастықка келу және одан кету.
- •2.Әскери сәлемдесуді бір орында тұрып орындау.
- •3. Әскери сәлемдесуді қозғалыста орындау.
- •1.Жоспары:
- •1.Әскери сәлемдесуді қарумен бір орында тұрып орындау.
- •2.Әскери сәлемдесуді қарумен қозғалыста орындау тәсіледері.
- •4.Бақылау сұрақтары:
- •5.Аудиториялық тапсырманы орындау тәртібі:
- •6. Студенттердің аудиторияда тапсыратын тақырыбы:
- •8.Сабақ тақырыптарына сәйкес әдебиеттер және Web сайттар тізімі:
- •1.Жоспары:
- •1.Саптан шығу және қайта сапқа түру.
- •2.Бастыққа келу және одан кету.
- •1.Жоспары:
- •2.Бастыққа келу және одан кету.
- •2.Саптан шығу және қайта сапқа түру.
- •1.Жоспары:
- •1.Бөлімшенің жаяу реттегі саптары.
- •2.Сапты басқаруға арналған белгілер. Сапты және машинаны басқаруға арналған белгілердің кестесі
- •1.Жоспары:
- •1. Бөлімшенің саптары.
- •2.Взводтың саптары.
- •Б iр қатарлы саптағы взвод.
- •Взводтың бөлімше сонымен екі қатарлы жайылма сабы
- •1.Жоспары:
- •1.Жайылма сап.
- •2.Взводттың жайылма және жорық сабы.
- •1.Жоспары:
- •1.Жорық сабы.
- •2.Взводтын жайылма және жорық сабына тұруының және қозғалыс жасауы тәсілдері
- •1.Жоспары:
- •1.Взводттың автокөліктегі (машинадағы)саптардың орналасауы қауіпсіздігі. Жалыпы ережелері.
- •Жеке құрамды автомобиль қорабына орналастыру.
- •Автокөліктерді(Машина) басқаруға арналған белгілердің кестесі.
- •5.Оқыту әдістемесі
- •1.Жоспары:
- •2.Оқыту әдістемесі
- •2.Взводттың қатарлы саптары,лектік,жайылма, жорықтық саптары.Оқыту әдістемесі
- •Бөлімше санымен взводтың жорық сабы (адам, саны),
- •5.Оқыту әдістемесі
- •2.Оқыту әдістемесі
- •1.Жоспары:
- •1.Қарсылас кенеттен шабуыл жасаған кездегі жеке құрамның іс-қимылы.
- •5.Оқыту әдістемесі
- •2.Оқыту әдістемесі
- •1.Сарбаздың"Тұр " тәсілін орындау.Оқыту әдістемесі
- •«Жат» (ұрысқа) тәсiлiнiң орындауын көрсету.
- •Жату күйiнен «Тұр» тәсiлiнiң орындауын көрсету.
- •6.Оқыту әдістемесі
- •2.Оқыту әдістемесі
- •1.Жоспары:
- •1.Жүгіру тәсілін орындау.
- •2.Енбектеу тәсілдерін орындау
- •4.Оқыту әдістемесі
- •5.Аудиториялық тапсырманы орындау тәртібі:
- •6.Студенттердің аудиторияда тапсыратын тақырыбы:
- •8.Сабақ тақырыптарына сәйкес әдебиеттер және Web сайттар тізімі:
- •1.Жоспары:
- •1.Жауынгерлік тудың саптағы жағдайы,жауынгерлік туды шығару
- •5.Аудиториялық тапсырманы орындау тәртібі:
- •6.Студенттердің аудиторияда тапсыратын тақырыбы:
- •8.Сабақ тақырыптарына сәйкес әдебиеттер және Web сайттар тізімі:
- •1.Жоспары:
- •1.Саптық байқаулар.
- •5.Аудиториялық тапсырманы орындау тәртібі:
- •6.Студенттердің аудиторияда тапсыратын тақырыбы:
- •8.Сабақ тақырыптарына сәйкес әдебиеттер және Web сайттар тізімі:
- •1.Жоспары
- •1.Ротаның байқауы.Батальонның байқауы.
- •2.Бригаданың (полктін) байқауы.
- •3.Машиналардағы саптық байқау
- •6.Студенттердің аудиторияда тапсыратын тақырыбы:
- •8.Сабақ тақырыптарына сәйкес әдебиеттер және Web сайттар тізімі:
- •1.Жоспары
- •1.Бригаданың (полктін) байқауы.
- •2.Машиналардағы саптық байқау
- •5.Аудиториялық тапсырманы орындау тәртібі:
- •5.Аудиториялық тапсырманы орындау тәртібі:
- •6.Студенттердің аудиторияда тапсыратын тақырыбы:
- •8.Сабақ тақырыптарына сәйкес әдебиеттер және Web сайттар тізімі:
- •1.Жоспары
- •1.Жалпы ережелер.Жауынгерлік тудын саптағы жағдайы.
- •5.Аудиториялық тапсырманы орындау тәртібі: Әскери бөлімнің жауынгерлік туының жалпы ережелері
- •6.Студенттердің аудиторияда тапсыратын тақырыбы:
- •8.Сабақ тақырыптарына сәйкес әдебиеттер және Web сайттар тізімі:
- •1.Жоспары:
- •1.Туды алып келу және оны әкету тәртібі
- •5.Аудиториялық тапсырманы орындау тәртібі:
- •6.Студенттердің аудиторияда тапсыратын тақырыбы:
- •8.Сабақ тақырыптарына сәйкес әдебиеттер және Web сайттар тізімі:
- •1.Жоспары:
- •1.Салтанатты шерумен жүріп өту.Әуенмен жүріп өту.
- •1.Жоспары:
- •1.Жорық сабы.
- •1.Жоспары:
- •1,2,3.Взводтын,Ротаның. Бригаданың (полктін) жорықтық сапта жүруі.
- •Үш лек бойынша взводтың жорық сабы. Бөлімше санымен взводтың жорық сабы (адам, саны),
- •1.Жоспары:
- •1.Жалпы ережелер қрқк-нің саптық жарғысын сәйкес саптық дайындықтар жүргізу.
- •1.Жоспары:
- •2.Оқыту әдістемесі.
- •1.Қрқк-нің саптық жарғысын сәйкес саптық дайындықтар жүргізу
- •2.Оқыту әдістемесі
- •1.Жоспары:
- •2.Оқыту әдістемесі.
- •1.Қрқк-нің саптық жарғысын сәйкес саптық дайындықтар жүргізу
- •2.Оқыту әдістемесі
1.Жүгіру тәсілін орындау.
Жүгіріп өту үшін, мысалы: «Қатардағы жауынгер Солоненко, жыра бағытына жүгіріп өт — АЛҒА» командасы бойьгнша жүргізіледі.
Алдын ала берілетін команда бойынша демалу үшін таса орындарға токтауға қарай қозғалу жольш белгілеп алу, ал орындалатьга команда бойынша осы Жарғьшын 170-тармағында көрсетілгендей жылдам тұрып, сол (он) аяғын жерге коймастан, он (сол) аяқты түзеумен (серпумен) бір уақытта оны алға қарай шығару және мүмкіндігінше жүгіріп өту керек.
Демалу үшін тоқтаулар арасындағы жүгіріп өту ұзындығы жергілікті жерге және қарсыластың ок атуына байланысты және орташа алғанда 20-40 адым болуы тиіс.
Демалу үшін токтаған жерде осы Жарғының 169-тармағында көрсетілгендей жүгіріп келіп жату керек, біршама шетке қарай енбектеп өту керек (бекіністі ауыстырудың өзге де әдісі қолданылуы мүмкін), ал командада көрсетілген орынға жеткеннен кейін, одан басқа ок атуды жүргізуге дайындалу керек.
Еңбектеп өту жер бауырлап, жартылай төрт тағандап және бүйірімен өту үшін, мысалы: «Қатардағы жауынгер Солоненко, бруствер артына еңбектеп өт - АЛҒА» командасы бойынша жүргізіледі. Алдьш ала берілетін команда бойынша қозғалу жолын және демалу үшін тасаланған токтау орындарын белгілеп алу керек, ал орындалатын команда бойынша көрсетілген әдістердің бірімен еңбектеп өту керек.
Жер бауырлап енбектеп өту үшін жерге жабыса жату керек, оң қолмен қаруды жоғарғы антабқасынан қарубаудан алу және оны оң қолдың білегіне кою керек. Он (сол) аяқты тарту және бір уақытта сол (он) колды мүмкіндігінше созу керек; бүгілген аяқпен серпіле отырып, денемен алға қарай жылжу керек, екінші аяқты тарту, екінші колды созу керек және қозғалысты сол тәртіппен жалғастыру керек. Еңбектеп өту кезінде басты жоғары көтермеу керек.
Жартылай төрт тағандап еңбектеп өту үшін тізерлеу және білекке немесе колдардын басына тірелу керек. Бүгілген оң (еол) аяқты кеуде астына тарту керек, онымен бір уақытта сол (он) колды алға қарай созу керек. Денені он (сол) аяқ толық созылғанша алға қарай жылжыту керек, онымен бір уақытта екінші бүгілген аяқты өзіне қарай тарта және екінші колды соза отырып, қозғалысты сол тәртіппен жалғастыру керек.
Қаруды: білекке тірелген кезде - жер бауырлап енбектеп өту кезіндегі сияқты; колдардың басына тірелген кезде - оң қолмен ұстау керек. Бүйірмен еңбектеп өту үшін сол бүйірге жату керек; тізесі бүгілген сол аяқты алға қарай соза отырып, сол қолдың білегіне тірелу, он аяқты мүмкіндігінше өзіне қарай тартьш өкшесімен жерге тірелу керек; он аяқты жаза отырьш, сол аяқтың күйін өзгертпей денені алға қарай жылжыту керек, одан кейін қозғалысты осындай тәртіппен жалғастыру керек.
2.Енбектеу тәсілдерін орындау
Сабақты бастар кезінде әскери оқытушы студенттерге, ұрыс барысында еңбектеудің әр-түрлі әдістері кең қолданылатынын түсіндіреді. Жергілікті жердің сипатына байланысты еңбектеу жорғалап, жартылай төртағандап және бүйірлеп орындалуы мүмкін. Ұрыста әр жауынгер еңбектеу әдісін өзі жеке таңдайды.
Еңбектеуді оқыту әдістемесі басқа да тәсілдер мен іс-қимылдарды оқыту секілді: алғашқыда оқытушы немесе бөлімше командирі еңбектеу әдісін үйлесімді түрде жылдам деңгейде, содан соң баяу деңгейде түсіндіре отырып көрсетеді. Көрсетіп, түсіндіргеннен соң бөлімше командирі бастапқыда бір немесе екі студентті оқытады, кейін бөлімшеге кіріседі.
Жорғалап еңбектеуді үйрету үш есепке жүргізіледі. «Жаса – БІР» есебіне сәйкес жерге нығыз жатқан жөн, сондай-ақ оң қолмен қаруды белдіктің жоғарғы айылбасынан алып жерге оң қолдың иық алдына қою тиіс. Келесі «Жаса – ЕКІ» есебі бойынша оң (сол) аяқты көтерумен қатар, бір мезгілде сол (оң) қолды мүмкіндігінше құлаштай созу міндет. «Жаса – ҮШ» есебіне орай, бүгілген аяқпен серпіле отырып денені алға қарай қозғау шарт, екінші аяқты тартып, басқа қолды құшақтау да керек және қозғалысты сол тәртіппен жалғастыру дұрыс болады. Тәсілді орындаған кезде студент әрқашан жауды бақылауға алуы тиіс және басты жоғарғы көтеруге болмайтынын есте ұстау қажет.
Жартылай төрттағандап еңбектеу үшін, әдеттегідей үш есепке жүргізуге болады. «Жаса – БІР» тіземен тұрып, иық алдымен немесе екі қолдың білегімен тірелі керек, сондай-ақ оң қолмен қарудың жоғарғы айылбасынан ұстап тұру қажет. Келесі «Жаса – ЕКІ» есебіне орай бүгілген сол (оң) қолды кеуде астына көтеру арқылы бір мезгілде сол (оң) қолды алға шығару абзал. Келесі «Жаса – ҮШ» есебіне орай денені оң (сол) аяқ түзелгенше алға қозғап, бүгілген басқа аяқты бір мезгілде өзіне қарай тарта отырып және басқа қолды соза отырып қозғалысты сол тәртіппен жалғастыру қажет.
Бүйірлеп еңбектеу үшін алғашқы «Жаса – БІР» есебіне орай, сол бүйірге жатып, оң қолмен сағағынан және ұңғы қорабынан ұстау керек.
Келесі «Жаса – ЕКІ» есебінде тізені бүккен күйде сол аяқты алға қарай созу керек, сонымен қатар сол қолдың иық алдына тірелу міндет. «Жаса – ҮШ» есебі бойынша оң аяқты бүге отырып, сол аяқтың орналасуын өзгертпей денені алға жіберу арқылы қозғалысты тәртіппен жалғастырған жөн.
Еңбектеу әдiстерiн көрсету: а) жорғалап; б) төрттағандап; в) бүйiрлеп
Еңбектеу әдістерін оқыту барысында қажетті пәрмендер беріледі, мысалы: «Қатардағы Әйтенов – ЖАТ», ал кейін «Қатардағы Әйтеновке, пәлен жерге – АЛҒА». Оқыту және жаттығу кезінде бөлімшенің барлық студенттер бір мезетте қажетті ара–қашықтық сақтайды. Кейін бөлімше командирі мынадай пәрмен береді, мысалы: «Бөлімше - ЖАТ», «Пәлен жерге дейін, жорғалап, топ бойынша: бірінші топ – қатардағылар (пәленше), екінші топ – қатардағылар (пәленше): бірінші топ – АЛҒА» және т.б.
Жүгіру және еңбектеу әдістерімен жаттықтыруды қолайлы жерде өткізген жөн. Таңдалған жерді бөліктерге бөлген дұрыс, мысалы: жүгіру қозғалысы үшін – 50-100 м, жорғалап еңбектеу үшін – 25 м. төрттағандап еңбектеу үшін – 25 м және бүйірлеп – 25 м.
Жүгіру «Өмірбеков пәлен жерге дейін – АЛҒА» пәрмені бойынша жүргізіледі.
Алдын-ала орындалатын пәрмен бойынша жүгіріс жолдарын және демалыс жасауға арналған бекініс орындарын белгілеп алу керек, ал орындалатын пәрмен бойынша жылдам атып тұру керек.
Демалыс жасауға арналған аялдамалардың арасындағы жүгіріп өтудің ұзындығы жергілікті жерге және қарсыластың оқ атуына байланысты және орташа есеппен 20-40 адым болу керек.
Демалыс жасауға арналған аялдама жерінде жүгіріп келіп, жату қажет, біршама шетке қарай еңбектеп, пәрменде көрсетілген жерге жету арқылы оқ ату үшін дайындалу шарт.
Жүгіру күндегі қарудың ұсталуы күйі өзінің қалауы бойынша болады.
Жаттығуды біреуден, екеуден, топ бойынша жүргізуге, ал аяқтауды бүкіл бөлімше құрамында орындаған жөн.
Бақылау сұрақтары
1.Еңбектеп өту жер бауырлап,
2.Жартылай төрт тағандап еңбектеп өту
3.Тұр тәсілін орындау.
