Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Сапты дайынды ОК практикалы дістемелік нсау.doc
Скачиваний:
17
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
12 Мб
Скачать
☆

1.Жүгіру тәсілін орындау.

Жүгіріп өту үшін, мысалы: «Қатардағы жауынгер Солоненко, жыра бағытына жүгіріп өт — АЛҒА» командасы бойьгнша жүргізіледі.

Алдын ала берілетін команда бойынша демалу үшін таса орындарға токтауға қарай қозғалу жольш белгілеп алу, ал орындалатьга команда бойынша осы Жарғьшын 170-тармағында көрсетілгендей жылдам тұрып, сол (он) аяғын жерге коймастан, он (сол) аяқты түзеумен (серпумен) бір уақытта оны алға қарай шығару және мүмкіндігінше жүгіріп өту керек.

Демалу үшін тоқтаулар арасындағы жүгіріп өту ұзындығы жергілікті жерге және қарсыластың ок атуына байланысты және орташа алғанда 20-40 адым болуы тиіс.

Демалу үшін токтаған жерде осы Жарғының 169-тармағында көрсетілгендей жүгіріп келіп жату керек, біршама шетке қарай енбектеп өту керек (бекіністі ауыстырудың өзге де әдісі қолданылуы мүмкін), ал командада көрсетілген орынға жеткеннен кейін, одан басқа ок атуды жүргізуге дайындалу керек.

Еңбектеп өту жер бауырлап, жартылай төрт тағандап және бүйірімен өту үшін, мысалы: «Қатардағы жауынгер Солоненко, бруствер артына еңбектеп өт - АЛҒА» командасы бойынша жүргізіледі. Алдьш ала берілетін команда бойынша қозғалу жолын және демалу үшін тасаланған токтау орындарын белгілеп алу керек, ал орындалатын команда бойынша көрсетілген әдістердің бірімен еңбектеп өту керек.

Жер бауырлап енбектеп өту үшін жерге жабыса жату керек, оң қолмен қаруды жоғарғы антабқасынан қарубаудан алу және оны оң қолдың білегіне кою керек. Он (сол) аяқты тарту және бір уақытта сол (он) колды мүмкіндігінше созу керек; бүгілген аяқпен серпіле отырып, денемен алға қарай жылжу керек, екінші аяқты тарту, екінші колды созу керек және қозғалысты сол тәртіппен жалғастыру керек. Еңбектеп өту кезінде басты жоғары көтермеу керек.

Жартылай төрт тағандап еңбектеп өту үшін тізерлеу және білекке немесе колдардын басына тірелу керек. Бүгілген оң (еол) аяқты кеуде астына тарту керек, онымен бір уақытта сол (он) колды алға қарай созу керек. Денені он (сол) аяқ толық созылғанша алға қарай жылжыту керек, онымен бір уақытта екінші бүгілген аяқты өзіне қарай тарта және екінші колды соза отырып, қозғалысты сол тәртіппен жалғастыру керек.

Қаруды: білекке тірелген кезде - жер бауырлап енбектеп өту кезіндегі сияқты; колдардың басына тірелген кезде - оң қолмен ұстау керек. Бүйірмен еңбектеп өту үшін сол бүйірге жату керек; тізесі бүгілген сол аяқты алға қарай соза отырып, сол қолдың білегіне тірелу, он аяқты мүмкіндігінше өзіне қарай тартьш өкшесімен жерге тірелу керек; он аяқты жаза отырьш, сол аяқтың күйін өзгертпей денені алға қарай жылжыту керек, одан кейін қозғалысты осындай тәртіппен жалғастыру керек.

2.Енбектеу тәсілдерін орындау

Сабақты бастар кезінде әскери оқытушы студенттерге, ұрыс барысында еңбектеудің әр-түрлі әдістері кең қолданылатынын түсіндіреді. Жергілікті жердің сипатына байланысты еңбектеу жорғалап, жартылай төртағандап және бүйірлеп орындалуы мүмкін. Ұрыста әр жауынгер еңбектеу әдісін өзі жеке таңдайды.

Еңбектеуді оқыту әдістемесі басқа да тәсілдер мен іс-қимылдарды оқыту секілді: алғашқыда оқытушы немесе бөлімше командирі еңбектеу әдісін үйлесімді түрде жылдам деңгейде, содан соң баяу деңгейде түсіндіре отырып көрсетеді. Көрсетіп, түсіндіргеннен соң бөлімше командирі бастапқыда бір немесе екі студентті оқытады, кейін бөлімшеге кіріседі.

Жорғалап еңбектеуді үйрету үш есепке жүргізіледі. «Жаса – БІР» есебіне сәйкес жерге нығыз жатқан жөн, сондай-ақ оң қолмен қаруды белдіктің жоғарғы айылбасынан алып жерге оң қолдың иық алдына қою тиіс. Келесі «Жаса – ЕКІ» есебі бойынша оң (сол) аяқты көтерумен қатар, бір мезгілде сол (оң) қолды мүмкіндігінше құлаштай созу міндет. «Жаса – ҮШ» есебіне орай, бүгілген аяқпен серпіле отырып денені алға қарай қозғау шарт, екінші аяқты тартып, басқа қолды құшақтау да керек және қозғалысты сол тәртіппен жалғастыру дұрыс болады. Тәсілді орындаған кезде студент әрқашан жауды бақылауға алуы тиіс және басты жоғарғы көтеруге болмайтынын есте ұстау қажет.

Жартылай төрттағандап еңбектеу үшін, әдеттегідей үш есепке жүргізуге болады. «Жаса – БІР» тіземен тұрып, иық алдымен немесе екі қолдың білегімен тірелі керек, сондай-ақ оң қолмен қарудың жоғарғы айылбасынан ұстап тұру қажет. Келесі «Жаса – ЕКІ» есебіне орай бүгілген сол (оң) қолды кеуде астына көтеру арқылы бір мезгілде сол (оң) қолды алға шығару абзал. Келесі «Жаса – ҮШ» есебіне орай денені оң (сол) аяқ түзелгенше алға қозғап, бүгілген басқа аяқты бір мезгілде өзіне қарай тарта отырып және басқа қолды соза отырып қозғалысты сол тәртіппен жалғастыру қажет.

Бүйірлеп еңбектеу үшін алғашқы «Жаса – БІР» есебіне орай, сол бүйірге жатып, оң қолмен сағағынан және ұңғы қорабынан ұстау керек.

Келесі «Жаса – ЕКІ» есебінде тізені бүккен күйде сол аяқты алға қарай созу керек, сонымен қатар сол қолдың иық алдына тірелу міндет. «Жаса – ҮШ» есебі бойынша оң аяқты бүге отырып, сол аяқтың орналасуын өзгертпей денені алға жіберу арқылы қозғалысты тәртіппен жалғастырған жөн.

Еңбектеу әдiстерiн көрсету: а) жорғалап; б) төрттағандап; в) бүйiрлеп

Еңбектеу әдістерін оқыту барысында қажетті пәрмендер беріледі, мысалы: «Қатардағы Әйтенов – ЖАТ», ал кейін «Қатардағы Әйтеновке, пәлен жерге – АЛҒА». Оқыту және жаттығу кезінде бөлімшенің барлық студенттер бір мезетте қажетті ара–қашықтық сақтайды. Кейін бөлімше командирі мынадай пәрмен береді, мысалы: «Бөлімше - ЖАТ», «Пәлен жерге дейін, жорғалап, топ бойынша: бірінші топ – қатардағылар (пәленше), екінші топ – қатардағылар (пәленше): бірінші топ – АЛҒА» және т.б.

Жүгіру және еңбектеу әдістерімен жаттықтыруды қолайлы жерде өткізген жөн. Таңдалған жерді бөліктерге бөлген дұрыс, мысалы: жүгіру қозғалысы үшін – 50-100 м, жорғалап еңбектеу үшін – 25 м. төрттағандап еңбектеу үшін – 25 м және бүйірлеп – 25 м.

Жүгіру «Өмірбеков пәлен жерге дейін – АЛҒА» пәрмені бойынша жүргізіледі.

Алдын-ала орындалатын пәрмен бойынша жүгіріс жолдарын және демалыс жасауға арналған бекініс орындарын белгілеп алу керек, ал орындалатын пәрмен бойынша жылдам атып тұру керек.

Демалыс жасауға арналған аялдамалардың арасындағы жүгіріп өтудің ұзындығы жергілікті жерге және қарсыластың оқ атуына байланысты және орташа есеппен 20-40 адым болу керек.

Демалыс жасауға арналған аялдама жерінде жүгіріп келіп, жату қажет, біршама шетке қарай еңбектеп, пәрменде көрсетілген жерге жету арқылы оқ ату үшін дайындалу шарт.

Жүгіру күндегі қарудың ұсталуы күйі өзінің қалауы бойынша болады.

Жаттығуды біреуден, екеуден, топ бойынша жүргізуге, ал аяқтауды бүкіл бөлімше құрамында орындаған жөн.

Бақылау сұрақтары

1.Еңбектеп өту жер бауырлап,

2.Жартылай төрт тағандап еңбектеп өту

3.Тұр тәсілін орындау.