- •1 Негізгі ұғымдар
- •1.1 Жаңашылдық - фирмалардың бәсекелестік басымшылығының негізгі факторы ретінде
- •1.1 Сурет – Жаңашылдықтың, фирманың бәсекелестік басымдығы ретінде, басымдық негіздемесінің логикалық сызбасы
- •1.2 Инновация және инновациялық үрдіс
- •1.2 Сурет – Инновация ұғымы
- •1.3 Суреті Инновациялық үрдістің кезеңі
- •1.3 Инновациялық үрдістің түрлері
- •1.4 Инновациялық қызметтің субъектілері
- •1.5 Инновацияның классификациясы
- •1.4 Сурет – Инновациялық қызмет субъектілері
- •1.5.1 Ұйым қызметінің саласы ескерумен классификациясы
- •1.5 Сурет – Инновация классификациясы
- •1.5.2 Инновацияны пайдалану сипатына қарай классификациясы
- •1.5.3 Ұйымның иерархиялық деңгейі бойынша инновациялардың классификациясы
- •1.6 Сурет – Ұйымның үш деңгейі Бақылау сұрақтары
- •2 Инновация көздері. Ұйымның инновациялық потенциалы
- •2.1 Инновациялық идеялардың көздері
- •2.1 Сурет – Инновация көздері
- •2.2 Ұйымның инновациялық потенциалын бағалау
- •2.3 Инновацияны жүргізудің орындылығын бағалау
- •2.2 Сурет – Ұйымның инновациялық потенциалы мен инновацияны жүргізудің орындылығын бағалау
- •3 Инновацияның өмірлік циклы (инновациялық үрдіс фазалары)
- •Фундаменталды ғылым – Қолданбалы ғылым – Жасалым (Жобалау) – Өндіріс – Тұтыну (Қолданысқа беру)
- •3.1Сурет – Инновациялық үрдіс диаграммасы
- •3.2 Сурет – Инновацияның өмірлік циклының қисығы
- •4 Инновациялық қызметтің үш нарығы
- •4.1 Сурет – Инновациялық қызметтің үш нарығы
- •4.1 Зияткерлік өнім нарығы (инвенциялар мен жаңалықтар)
- •4.2 Нарық инновациясы
- •4.3 Капитал нарығы (инвестициялар)
- •4.4 Инновациялық қызметтегі мемлекеттік саясат
- •5 Инновациялық инфрақұрылым
- •5.1 Инкубаторлар
- •5.2 Технопарктер
- •5.3 Технополистер
- •5.4 Ақапараттық-технологиялық жүйелер
- •5.5 Инновациялық инфрақұрылым элементтерінің интеграциялануы
- •6 Жекеменшік жүйесіндегі зияткерлік жекеменшік
- •6.1 Авторлық құқық
- •6.2 Сабақтас құқықтар.
- •6.3 Өнертабыс, пайдалы үлгі, өнеркәсіптік үлгі құқығы
- •6.4 Ашылмаған ақпаратты заңсыз қолданудан қорғау құқығы
- •6.5 Азаматтық айналым қатысушыларын, тауарлар мен қызметтерді жекелеу құралдары
- •6.5.1 Фирмалық атау
- •6.5.2 Тауарлық белгі
- •6.5.3 Тауардың шығарылған жерінің атауы
- •7 Коммерциялық құпия
- •7.1 Коммерциялық құпия деген не және оны қорғау қандай заңнамалық актілермен реттеледі?
- •7.2 Коммерцялық құпияны қорғау нені білдіреді?
- •7.3 Коммерциялық құпияны бұзған үшін жауапкершілік
- •7.4 Кәсіпкерге коммерциялық құпияны қалай қорғауға болады?
- •8 «Know how» (ноу-хау) туралы негізгі ұғымдар
- •8.1 Заңсыз бәсекелестік және ноу-хау туралы келісімдер
- •9 Мемлекеттік құпиялар
- •9.1 Мемлекеттік құпиялар туралы заңнаманың дамуы
- •9.2 Мемлекеттік құпиялар ұғымы
- •9.3 Мемлекеттік құпияларға жататын мәліметтер
- •9.4 Мәліметтерді құпиялау және құпияны ашу тәртібі
- •9.5 Мемлекеттік құпия болып табылатын мәліметтерді қолдану
- •9.6 Мемлекеттік құпияға рұқсат беру салдары
- •9.7 Мемлекеттік құпияларды қорғау органдары
- •10 Өндірістік жекеменшік нысандарына құқығын беру
- •10.1 Лицензиялық келісім. Лицензиялық келісімдердің түрлері
- •10.2 Патентті, патентсіз және кешенді лицензиялар
- •10.3 Лицензиялық келісім шарттарының мазмұны
- •10.4 Лицензялық төлемдер
- •10.5 Тауарлық белгіні беру
- •10.6 Кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг)
- •11 Зияткерлік жекеменшікті қорғау саласындағы халықаралық ынтымақтастық
- •11.1 Париж конвенциясы
- •11.1.1 Париж конвенциясының гегізгі тұжырымдамалары
- •11.1.2 Конвенцияны қабылдаудың артықшылығы
- •11.1.3 Конвенция мен өнертабыстар
- •11.1.4 Конвенция мен тауарлық белгілер
- •11.1.5 Конвенция және әділетсіз бәсеке
- •11.2 Патенттік кооперация туралы келісім шарт
- •11.2.1 Келісім шарт пен өнертабыстар
- •11.2.1 Рст рәсімінің басымдықтары
- •11.2.2 Рст рәсімінің кемшіліктері
- •12 Зияткерлік меншіктің бүкіләлемдік ұйымы (змбұ)
- •12.1 Змбұ негізгі тұжырымдамасы
- •12.2 Змбұ стандарты
- •13 Аймақтық конвенциялар мен келісімдер
- •13.1 Еуропалық патенттік конвенция
- •13.2 Зияткерлік меншіктің ұйымын құру туралы Африкалық келісімі
- •13.3 Зияткерлік өндіріс меншігін қорғау бойынша Латын Америка елдерінің келісімі
- •13.4 Өнеркәсіптік меншіктің интеллектуалды күзет сұрақтары бойынша Евразиялық келісім
- •Әдебиеттер тізімі
7.4 Кәсіпкерге коммерциялық құпияны қалай қорғауға болады?
Қолданыстағы заңнамамен коммерциялық құпия болып табылатын бөтен біреудің ақпаратын заңсыз жариялаған, таратқан немесе қолданған тұлғалар үшін айтарлықтай қатаң жазалар қарастырылғанымен, көріп отырғандай, мұндай тұлғаларды жауапқа тарту, оның үстіне шығыннның орнын толтырту шын мәнінде қиынға соғады.
Осыдан заңды қорытынды шығады: кінәлі тұлғаларды жазалау және шығынның орнын толтыртудан коммерциялық құпияны сақтау бойынша шаралар қабылдау анағұрлым жақсы.
Ашылмаған ақпараттың заңсыз таралуының алдын алу бойынша кейбір шаралар:
кәсіпкердің коммерциялық құпия болып табылатын мәліметтерінің тізімін нақты белгілеу;
ақпаратты қорғаудың техникалық құралдары мен әдістерін қолдану (криптография, шифрлау және т.б.). Таң қаларлығы, көптеген кәсіпкерлер олардың компьютерлеріндегі ақпараттың бәсекелестер мен басқа да теріс ниетті тұлғалар үшін айтарлықтай құнды болуы мүмкін екені жөнінде ойланбайды;
бақылау-қадағалау органдарына ақпаратты әдепті түрді мөлшермен ұсыну қажет. Кәсіпкер қандай ақпаратты беруге міндетті, ал қай ақпаратты беруге міндетті емес және қандай себептермен беруіне міндетті емес екенін анық білуі тиіс, өзінен алынған ақпаратты ресми сұрау, тексеру туралы ұйғарым ретінде рәсімделуін талап етуі тиіс.
бизнес бойынша серіктесті таңдағанда абай болу, кез келген салада коммерциялық құпияны қорғау туралы ережені бекіту, жасалынатын келісім-шарттарда жабық ақпаратты жариялағаны үшін жауапкершілік, коммерциялық құпия болып саналатын мәліметтер тізімін анықтау (құпияның өзін жарияламай).
жұмысшыларды жұмысқа қабылдау кезінде коммерциялық құпияны қорғау бойынша қатынастарды сауатты түрде реттеу.
Коммерциялық құпияның таралуының кең таралған себебі кәсіпкердің жұмысшыларының таратуы болып табылғандықтан, бұл сұрақ пен мүндай мәселені шешу жолдарын толық қарастыру қажет.
Коммерциялық құпияны қорғауда жұмыс беруші мен жұмысшы арасындағы қарым-қатынастағы негізгі қиындығы құпия иесі жұмысшы болып табылғанымен, құпия болып табылатын ақпараттың өзін жұмыскер қолданады. Оның үстіне, жұмыс беруші мен жұмыскердің мүдделері сай келе бермейді.
Қазақстан Республикасының «Еңбек туралы» Заңы жұмыс берушінің коммерциялық құпиясын қорғау туралы не айтады?
Қолданыстағы Қазақстан Республикасының «Еңбек туралы» Заңының бірнеше баптарында коммерциялық құпия туралы айтылады. Аталған Заңның 7 бабында жұмыскердің негізгі міндеттерінің бірі жеке еңбек келісіміне сәйкес оған сеніп тапсырылған қызметтік, коммерциялық және басқа заңмен қорғалатын құпия мәліметтерді жарияламау міндеті болып табылады.
Қазақстан Республикасының «Еңбек туралы» Заңының 26 бабының 12 тармақшасына сәйкес жеке еңбек келісіміне сәйкес оған сеніп тапсырылған қызметтік, коммерциялық және басқа заңмен қорғалатын құпия мәліметтерді жариялау жұмыскерді жұмыс берушінің бастамасымен жұмыстан шығаруға негіз болып табылады. Оған қоса, Заңның 91 бабына сәйкес коммерциялық құпияны жариялау нәтижесінде зардап келтірілсе, жұмыскер келтірілген шығынның толық көлеміне сәйкес материалдық жауапкершілікке тартылады.
