4.2 Сурет. Цифрлық икм сигналдың энергетикалық спектрі

Бұл суретте спектрдің дискретті бөлігі тұрақты құраушыдан және тактылы жиіліктіңң тақ гармоникаларынан тұратыны көрсетілген. Бірінші гармоника тар жолақты фильтрмен бөлінуі мүмкін және тактылы синхрондау үшін қолданылуы мүмкін. Осы кезде нақты бапталмаған фильтрдің өткізу жолағына түсетін, спеткрдің үздіксіз бөлігі тактылы жиілікті бөлу арнасында бөгеуіл болады және синхрондаушы кернеудің фазалық дірілдеуін тудырады.

Бұндай сигналдың кемшіліктері:

1) энергетикалық спектрдің дискретті және үздіксіз бөліктерінің жоғары жиілікті құраушылырының қатысты түрде үлкен қуаты;

2) үздіксіз бөліктің төменгі жиілікті құраушыларының үлкен меншікті салмағы.

ЦЖТ жиілік жолағын төменнен және жоғарыдан шектеуден пайда болатын құбылыстар, өзінің физикалық мазмұны бойынша топтық АИМ тракттағы өтімді өшуліктермен бірдей болады. Айырмашылығы топтық АИМ трактта өтімді өшуліктер жүйенің әр түрлі арналары арасында болса, ал ЦЖТ бір кодалық топқа немесе әр түрлі арналарға жататын ЖЦС импульстері бір біріне әсер етеді. Бұндай өтімді әсерлерді символ аралық бұрмаланулар деп атайды. ЦЖТ жиілік жолағы жоғарыдан шектеуден пайда болатын, символ аралық бұрмалануларды 1-жақтың символ аралық бұрмаланулары дейді. Көрші тактылы интервалда орналасқан, символдар бір біріне қатты әсер етеді. Екі импульстің бір біріне әсері: бұл импульстердің амплитудалары әлдебір кездейсоқ өсімшеге ие болады; импульстердің пайда болу мезеттері кездейсоқ өзгереді (фазалық дірілдеу), бұл өз кезегінде тактылы жиілікті бөлу арнасында қосымша бөгеуілдердің пайда болуына әкеледі және тактылы синхрондау жүйесінің жұмысын нашарлатады. импульстердің пробелдерге әсері тоқсыз посылкаларды стробтау мезеттерінде шешуші құрылғының шығысында кернеу нольден өзгеше болады және регенератордың қатеге қарсы тұрақтылығы төмендейді.

ЦЖТ жиілік жолағын төменнен шектеуден пайда болған символ аралық бұрмалануларды 2- жақтың символ аралық бұрамаланулары дейді. Жиілік жолағын төменнен шектеу цифрлық сигналдың тұрақты және төменгі жиілікті құраушыларының басылуына әкеледі және өтімді процесстердің қалбыдқатырынң пайда болуын әкеледі. Алдыңғы импульстардың барлығының қалдықтарының суммарлы кернеуі әр келесі импульске әсер етеді, бұл оның амплитудасын кездейсоқ өзгертеді. Сигналдың лездік мағынасының жұмыс істеу табалдырығынан өсуі азаяды, бұл регенератордың қатеге қарсы тұрақтылығын төмендетеді.

Кабель жұбы бойынша төменгі жиілікті құраушыдардан тұратын, цифрлық сигналды беруден басқа ҚКМРП дистанциялық қоректендірудің тұрақты тоғын беру қажет, бұл цифрлық сигналдың тұрақты құраушысының және ҚКМРП ДҚ тоғының бөлінуіне әкеледі.

ИКМ сигналдар символ аралық бұрмалануларсыз және қателіктерсіз беру үшін қолдану мүмкін емес. Бұрмалануларды азайту үшін ИКМ сигналдың құрылымын нақты ЦЖТ ерекшеліктеріне және кабельдің түріне сәйкес өзгерту қажет. Бұл үшін соңғы пункттың желілі тракт жабдығы берудің және қабылдаудың кода түрлендіргішімен жабдықталады. Біріншісі кіріс ИКМ сигналды энергетикалық спектрі ЦЖТ беру параметрлеріне максималды келістірілген, сигналға түрлендіруге арналған, ең алдымен регенерациялық телімнің өшулігінің жиіліктік сипаттамасына сәйкес етіп түрлендіреді, яғни сигнал жиілік жолағына максималды орнығуы тиіс. Қабылдаудағы кода түрлендіргіші кері түрлендіруді іске асыруға арналған. Қабылдаудағы және берудегі кода түрлендіргіштері желілі кодалау операциясын, желілі цифрлық сигнал құру мақсатында іске асырады деуге болады.

ЖЦС беру сапасын анықтайтын, ЦЖТ негізгі параметрлері төменде келтірілген:

1) қате коэффициенті , ол қате регенерацияланған символдардың санының жалпы берілген символдардың санына қатынасына тең;

2) фазалық дірілдеу, ол регенерацияланған символдардың тактылық нүктелерден уақыттық орналасу ауытқуының тактылы интервал ұзақтығына қатынасымен анықталады.

Желілі кода негізінде құрылған желілі цифрлық сигнал ЖЦС келесі талаптарға жауап беру керек:

1. ЖЦС энергетикалық спектрі тар жиілік жолағында шоғырлануы қажет, оның құрамында тұрақты құраушы болмау керек және жоғары жиілікті, төменгі жиілікті құраушылары әлсіреген болуы қажет. Бұл талаптардың орындалуы, жоғары және төменгі жиілік облыстарында желілі спеткрдің жиілік жолағын шектеуден пайда болатын, символ аралық бұрмалануларды азайтуға мүмкіндік береді. Бұл регенерациялық телім ұзындығының ұлғаюына немесе берілген регенерациялық телім ұзындығында – беру дәлдігінің өсуіне әкеледі;

2. ЖЦС құрылымы, кез келген желілі регенераторда және соңғы станцияда тактылы жиілікті оңай және сенімді бөліп алуға болатындай, болуы қажет;

3. Байланыс үзілісінсіз, желілі трактта қателіктер коэффициентінің қарапайым және тұрақты бақылауы қамтамасыз етілуі қажет;

4. ИКМ сигналмен салыстырғандағы берілетін сигналдың тактылы жиілігін қажет жағдайда азайту;

5. Қолданылатын желілі кодалар қателіктердің көбеюіне әкелмеуі қажет және аппараттық іске асуы қарапайым болуы қажет.

ЖЦС спектрінде тұрақты құраушының минимизациясы үшін кез келген уақыт интервалында осы уақытта пайда болатын, желілі коданың символдарының кезекті мағыналарының алгебралық суммасы минималды болуы керек, яғни:

(4.2)

мұндағы ( )- t уақыт мезетіндегі i-шы символдың мағынасы. Аталған талаптың орындалуы үшін кодада бірдей ықтималдықпен қарама қайшы полярлықты импульстер пайда болу қажет.

Көптеген екілік ИКМ сигналдар үшін тактылы жиіліктің белгілерінің тұрақтылығын өсіру үшін ИКМ сигналдың статистикалық сипатын өзгерту арқылы, оны қосымша түрлендіру қажет. Егер бастапқы ИКМ сигналдың статистикалық сипаттарын кейбір белгілі жағдайларда өзгерсе, онда алфавитті емес кода құрылады.

Егер де бастапқы ИКМ сигналдың статистикалық сипатын тактылы интервалдардың тұрақты санымен топтарға бөлу арқылы өзгертсе және осы топтарды кейіннен белгілі бір алфавит бойынша кода символдарының топтарын басқа негізбен түрлендірсе (тактылы интервалдардың көлемі басқа болады), онда алфавитті кодалар құрылады.

Өзін-өзі тексеру сұрақтары

1. Циклдық синхрдаудың тағайындалуы

2. Аса циклдық синхрондаудың тағайындалуы

3. Синхрондаудың кез келген түрінің іске асуы қандай факторларда негізделеді?

4. Тактылы синхрондауды ұйымдастырғанда іске асырудың қай түрі қолданылады?

5. Циклдық синхрондауды ұйымдастырғанда іске асырудың қай түрі қолданылады?

6. Аса циклдық синхрондауды ұйымдастырғанда іске асырудың қай түрі қолданылады?

7. Синхрондау арнасының тағайындалуы

8. Синхрондау құрылғыларына қойылатын талаптар

9. тактылы синхрондау құрылғыларына анықтама беріңіз

10. Тактылы жиіліктің бөлінуін қамтамасыз ететін, тактылы синхрондау құрылғысның бөлігі қалай аталады?