4.5 Сурет. Цбж тракттарының арасында әсер пайда болуының сұлбасы

ЦБЖ үшін ең қауіпті қателіктердің бірі импульсті бөгеуілдер, олар өз бастауларын АТС немесе энерготорапта электр сигналдарының коммутация процессінен алады. АТС шу цифрлық трактқа әр түрлі жрлдармен түсуі мүмкін, бірақ негізінен кабельдің төменгі жиілікті жұптарының және ЦБЖ жұмысына арналған жұптарының арасындағы байланыстан туындайды. Осы кезде пайда болатын бөгеуілдердің қуаты көбінесе АТС арқылы өтетін, және кабельде орналасқан коммутацияланатын ТЖ жұптар санымен анықталады, олардың жұптары ЦБЖ үшін қолданылады. Бірақ бұл бөгеуілдер тек қана АТС ең жақын орналасқан регенераторға ғана елеулі әсерін тигізеді, өйткені спеткрі кең болғандықтан, кабельдің ТЖ жұбымен таратылғанда тез өшеді.

Регнерация процессінде ЖЦС оның желілі тракт бойынша берілу салдарынан және оған бөгеуілдер әсер еткендіктен қателіктер пайда болады. Бір регенерациялық телімдегі қателіктер коэффици­енті, барлық беру желісі ұзақтығында өателіктер коэффициенті рұқсат етілген мағыналардан аспайтындай болу керек.

Цифрлық сигналды беру кезінде қателіктердің пайда болу себебі, желілі регенераторда сигналды қалпына келтіру кезінде шешім қабылдау мезетінде олардың лездік мағыналары рұқсат етілген мағынадан асса жоғарыда айтылған бөгеуілдер болады. Осы кезде цифрлық сигналдың регенерация процессінде қате шешім қабылдау нәтижесінде 1 символы 0 символы ретінде, ал 0 символы – 1 символы ретінде қалпына келуі мүмкін, яғни берілетін символдардың түрленуі болады.

Іс жүзіндегі көп жағдайларда ЦЖТ әрекет ететін бөгеуілдер нольдік орташа мағынамен қалыпты (гаусстық) таратылады деп есептеуге болады, яғни:

, (4.2)

мұндағы - бөгеуіл кернеуінің сәйкесінше лездік және орташа квадраттық мағынасы.

Өзін-өзі тексеру сұрақтары:

1. Тактылы синхрондау құрылғысының құрылымдық сұлбасын түсіндіріңіз

2. Жиілікті фазалық автоматты реттеушісі бар ТСҚ құрылымдық сұлбасының жұмыс принципін түсіндіріңіз

3. ЦЖТ регенераторлардың қатеге қарсы тұрақтылығын төмендететін факторлар

4. Циклдық синхрондау арнасының жұмыс істеу принципі

5. Синхросигналдың негізгі айрықша белгілерін атаңыз

6. Синхросигналды топтық ИКМ сигналға енгізу әдістері

7. Синхросигнал типтерінің классификациясы

8. Символ немесе разряд санына байланысты синхросигнал түрлерін атаңыз

9. Құрылымы бойынша синхросигнал түрлерін атаңыз

10. Синхросигнал қабылдағышының тағайындалуы

4.3 Цифрлық талшықты – оптикалық беру жүйесінің жалпы құрылымдық сұлбасы

Кез келген ТОБЖ құрамына келесі техникалық құрылғылар кіреді:

1) беру трактысының арна құрушы жабдығы (АҚЖ_бер), ол стандартты өткізу жолағының кеңдігікпен немесе стандартты беру жылдамдықпен белгілі бір типтік арналар санының немесе типтік топтық тракттардың құрылуын қамтамасыз етеді;

2) тракттың ұластыру жабдығы (ҰЖ_бер), бұл жабдық АҚЖ шығысындағы көп арналы сигналды оптикалық берушінің параметрлерімен ұластырады;

3) оптикалық беруші (ОБер), ол электр сигналының оптикалық сигналға түрленуін іске асырады, бұл сигналдың толқынының ұзындығы оптикалық талшықтың мөлдірлік терезелерінің бірімен сәйкес келеді; ОБер құрамына келесілер кіреді: оптикалық сәулелендіру бастауы (ОСБ) – оптикалық тасымалдаушының, оның бір немесе бірнеше параметрлері ҰЖ_бер түсетін электрлі көп арналы сигналмен модуляцияланады; келістіруші құрылғы КҚ, ол оптикалық сәулелендіруді оптикалық кабельдің талшығына жоғалтулар минималды болатындай етіп, енгізеді; әдетте оптикалық сәулелендіру бастауы және келістіруші құрылғы беруші оптикалық модуль (БОМ) деп аталатын, бірегей блокты құрайды;

4) оптикалық кабель, оның талшықтары оптикалық сәулелендірудің таралу ортасы болып табылады;

5) оптикалық ретранслятор (ОР), сигнал өшулігін компенсациялайды және әр түрлі бұрмалануларды коррекциясын іске асырады; ОР қызмет көрсетілетін немесе қызмет көрсетілмейтін болуы мүмкін және ретрансляциялық телім деп аталатын, белігілі бір аралық сайын; ОР оптикалық сигналды түрлену жолымен алынатын, электр сигналының өңделуі жүреді (күшейту, коррекция, регенерация және т.б.) және содан кейін жүретін коррекцияланған электр сигналының электр сигналына түрленуі жүреді және кванттық күшейткіштердің көмегімен оптикалық сигналдың түрленуін іске асырады;

6) оптикалық қабылдағыш (ОҚаб), оптикалық сәулелендірудің қабылдануын және оны электр сигналына түрленуін қамтамасыз етеді; ОҚаб құрамына келістіруші құрылғы (КҚ) кіреді, ол оптикалық талшықтан оптикалық сәулелендіруді минималды жоғалтулармен шығару үшін қажет, және оптикалық сәулелендіру қабылдағышы кіреді; келістіруші құрылғымен оптикалық сәулелендірудің жиынтыығы қабылдаушы опткиалық модульді (ҚОМ) құрайды;

7) қабылдау трактысының ұластыру жабдығы (ҰЖ_қаб) ҚОМ шығысындағы сигналды сәйкес АҚЖ көп арналы сигналына түрлендіреді;

8) қабылдау трактысының арна құрушы жабдығы АҚЖ_қаб көп арналы сигналды қайтадан жеке типті арналардың және тракттардың сигналдарына түрлендіреді.