- •1. Арналары уақытпен бөлінетін импульсты-кодалы модуляция негізіндегі цифрлық беру жүйелерінің құрылуы
- •1.1 Негізгі түсініктер және анықтамалар. Цифрлық беру жүйелерінің классификациясы. Ауб- икм цбж сигналдарының ацт және цат
- •1.1 Сурет. Үздіксіз сигналдың дискретизациясы
- •1.2 Сурет. Аим сигналдың спектрі
- •1.3 Сурет. Жеке аим тракттың функционалды сұлбасы
- •1.4 Сурет. Жеке аим тракттың жұмыс істеуінің уақыттық диаграммалары
- •1.5 Сурет Генераторлық жабдықтың жұмысының уақыттық диаграммасы
- •1.2 Кванттау. Квантталған сигналдарды кодалау
- •1.2.1 Кванттау
- •1.2.2 Квантталған сигналдарды кодалау
- •1.8 Сурет. Екілік кодалардың кестелері:
- •1.9 Сурет. Uаим санауларының uикм кодалық комбинацияға кодалану процессі
- •1.3 Топтық икм сигнал. Икм-ауб цифрлық беру жүйесінің соңғы станциясының жалпы құрылымдық сұлбасы
- •1.10 Сурет. Топтық икм сигнал
- •1.11 Сурет. Импульс ұзақтығы тактылы импульстан кіші (а) және тактылы интервалға тең (б)
- •1.12 Сурет. Және болғанда икм сигналдың
- •1.13 Сурет. Икм - ауб цбж соңғы станциясының жалпы құрылымдық сұлбасы
- •1.4.1 Арналық амплитудалы-импульсты модуляторлар және селекторлар
- •1.14 Сурет. Электронды кілт - ааим-ас аналогы
- •1.4.2 Кванттау шкаласы желілі және кванттау шкаласы желісіз кодерлер және декодерлер
- •1.4.3 Цифрлық беру жүйелерінің генераторлық жабдығы
- •1.15 Сурет. Беруге арналған генераторлық жабдықтың құрылымдық сұлбасы
- •1.16 Сурет. Генераторлық жабдықтың жұмысының уақыттық диаграммалары
- •1.17 Сурет. Транзисторда жұмыс істейтін бг принципиалды сұлбасы
- •1.18 Сурет. Логикалық элементтер негізіндегі бг функционалдық сұлбасы
- •1.19 Сурет. Жиілікті фазалық автоматты реттеуші сұлбасы бар бг сұлбасы
- •1.4.4 Жиілік бөлгіштері
- •1.19 Сурет. Разряд бөлгіштерінің функционалды сұлбасы
- •2.1 Pdh цифрлық ағындарды біріктіру әдістері
- •2.1 Сурет. Цифрлық беру жүйелерінде цифрлық ағындарды символ бойынша
- •2.2 Сурет. Цифрлық беру жүйелерінде цифрлық ағындарды арна бойынша
- •2.1.2 Pdh цифрлық ағындарды біріктіру
- •2.3 Сурет. Пци әр түрлі стандарты үшін
- •2.1.3 Е1 біріншілік цифрлық ағынынның циклының құрылуы
- •2.4 Сурет. Е1 біріншілік цифрлық ағынның циклының және аса циклының құрылымы
- •2.1.4 Ds1 біріншілік цифрлық ағынның циклының құрылуы
- •2.5 Сурет. Ds1 біріншілік цифрлық ағынның циклының құрылымы
- •2.2 Цифрлық ағындарды біріктірудің асинхронды әдістері
- •2.6 Сурет. Асинхронды ағындарды біріктіру
- •2.7 Сурет. Асинхронды ағындарды біріктіру утж
- •2.3 Цифрлық ағындарды синхронды біріктіру әдістері. Stm – 1 цифрлық ағынын е1, е3, е4 компонентті ағындар негізінде құру
- •2.3.1 Цифрлық ағындарды синфазды-синхронды біріктіру және бөлу
- •2.8 Сурет. Цифрлық ағындарды синфазды – синхронды біріктірудегі уақыттық диаграммасы
- •2.9 Сурет. Цифрлық ағындарды синфазды – синхронды біріктіру
- •2.3.2 Цифрлық ағындарды синхронды біріктіру
- •2.10 Сурет. Синхронды цифрлық ағындарды бірктірудін
- •2.11 Сурет. Синхронды цифрлық ағындарды бірктірудін утж қабылдау
- •2.12 Сурет. Синхронды цифрлық иерархиядағы түрлену сұлбасы
- •2.4.1 Есте сақтау құрылғысы
- •2.13 Сурет. Есте сақтау құрылғысы
- •2.4.2 Уақыттық детектор
- •2.14 Сурет. Цифрлық уақыттық детектор
- •2.15 Сурет Цифрлық уақыттық детектордың жұмыс диагарммасы;
- •2.16 Сурет. Аналогты уақыттық детектор
- •2.17 Сурет. Аналогты уақыттық детектор жұмысының диаграммасы
- •2.4.3 Жылдамдықтарды келістіру командаларының бергіші және қабылдағышы
- •2.18 Сурет. Жылдамдықтарды келістіру командаларының
- •2.19 Сурет. Жылдамдықтарды келістіру командаларының қабылдағышы
- •2.4.4 Жиілікті фазалық автореттеуші құрылғысы
- •2.20 Сурет. Басқарушы сигналдың жоғары жиілікті құраушыларын
- •2.21 Сурет. Жазу және есептеу мезеттерінің арасындағы уи
- •2.22 Сурет. Жазу және есептеу мезеттерінің арасындағы
- •2.23 Сурет. Аралық мағыналарды беретін жфар құрылғысындағы сигналдың уақыттық диаграммалары: а – уақыттық жылжудың аралық мағынасы туралы сигнал;
- •2.5 Sdh аппаратураларының функционалдық блоктары
- •3. Цифрлық беру жүйелеріндегі синхрондау
- •3.1 Негізгі түсініктер және анықтамалар. Синхрондау түрлері. Тактылы синхрондау
- •3.1 Тактылы синхрондау әдістері
- •3.1 Сурет. Тактылы синхрондау құрылғысының құрылымдық сұлбасы
- •3.2 Сурет. Жиілікті фазалық автоматты реттеушісі бар тсқ құрылымдық сұлбасы
- •3.2 Циклдық синхрондаудың құрылуының жалпы принциптері
- •3.2.1 Циклдық синхрондау - тағайындалуы
- •3.3 Сурет. Циклдық синхрондау арнасы
- •3.4 Сурет. Синхросигнал типтерінің классификациясы
- •3.2.2 Синхросигналдың бақылауды бөгейтін және бір разрядты жылжуы бар қабылдағыштары
- •3.5 Сурет. Циклды бір разрядқа бөгейтін және бір разрядты жылжуы
- •3.6 Сурет. Синхротопты анықтағыштың құрылымдық сұлбасы
- •3.7 Сурет. Бақылау циклға бөгелетін синхрондау жүйелерінде
- •3.2.3 Синхросигналдың сырғанаушы іздеуі бар қабылдағыштары
- •3.8 Сурет. Сырғанаушы іздеуі бар қабылдағыштардың синхронизм жағдайын іздеу алгоритмі
- •3.2.4 Бейімделмеген синхросигнал қабылдағыштары
- •3.9 Сурет. Бейімделмеген синхросигнал қабылдағышының құрылымдық сұлбасы
- •3.2.5 Желілі тракттағы қателіктер ықтималдығына бейімделген синхросигнал қабылдағышы
- •3.10 Сурет. Желілі тракттағы қателіктер ықтималдығына бейімделген
- •11.3.3 Толық бейімделген синхросигнал қабылдағыштары
- •3.11 Сурет. Толық бейімделген синхросигнал қабылдағышының құрылымдық сұлбасы
- •4. Электрлік және оптикалық кабельдер бойынша цифрлық беру жйелерінің желілі трактысын ұйымдастыру
- •4.1 Негізігі түсініктер және анықтамалар. Желілі тракттың құрылымы және оның негізгі параметрлері
- •4.1 Сурет. Цифрлық желілі тракттың цжт құрылымдық сұлбасы
- •4.2 Сурет. Цифрлық икм сигналдың энергетикалық спектрі
- •4.2 Цифрлық сигналдың регенерациясы
- •4.2 Сурет. Типтік регенератордың құрылымдық сұлбасы
- •4.3 Сурет. Желілі регенератордың жұмысының уақтыттық диаграммасы
- •4.5 Сурет. Цбж тракттарының арасында әсер пайда болуының сұлбасы
- •4.3 Цифрлық талшықты – оптикалық беру жүйесінің жалпы құрылымдық сұлбасы
- •4.6 Сурет. Тобж жалпы құрылымдық сұлбасы
- •4.7 Сурет. Екі талшықты бір жолақты бір кабельді тобж құрылу принципі
- •4.8 Сурет. Бір талшықты бір жолақты бір кабельді тобж құрылу принципі
- •4.9 Сурет. Бір талшықты екі жолақты бір кабельді тобж құрылу принципі
- •4.10 Сурет. Тобж жалпы құрылымдық сұлбасы
- •4.4 Талшықты – оптикалық байланыс желілерін тығыздау әдістері
- •4.11 Сурет. Электр сигналының деңгейінде уақыттық мультиплексорлау
- •4.12 Сурет. Оптикалық сигнал деңгейінде уақыттық мультиплексорлау
- •4.13 Сурет. Оптикалық арналардың спектральды
- •Әдебиет
- •Мазмұны
4.2 Сурет. Типтік регенератордың құрылымдық сұлбасы
Регенерациялық телім кірісінде, яғни алдыңғы регенератордың шығысында цифрлық сигналды іске асырудың бір түрі 4.3, а суретінде келтірілген түрге ие болады. Регнерациялық телімді өткеннен кейін ЖР кірісіне бұрмаланған және бірнеше уақытқа бөгелген сигнал беріледі (сурет 4.3, б). Желілі трансформатор (ЖТр1) арқылы бұл сигнал күшейткіш-корректор кірісіне түседі, оның құрамына: амплитудалы – жиіліктік бұрмаланулардың айнымалыларының коррекциясын іске асыратын, реттелетін жасанды желі РЖЖ; коррекциялайтын күшейткіш ККүш, ол регенерациялық телім өшулігінің компенсациясын және тұрақты жиіліктік бұрмаланулардың коррекциясын іске асырады; РЖЖ параметрлерін регнерациялық телімнің өшулігінің өзгеруіне сәйкес өзгерту үшін қажет күшейтудің автоматты реттелу сұлбасы КАР кіреді.
Импульс энергиясының тактылы интервалдарда Т шоғырлануынан бір импульсты жіберулердің басқа импульсты жіберулерге әсері болуы мүмкін, осы кері әсерді азайту үшін импульс формасының коррекциясы іске асады. Бұл символдарлың қате регенерациялану ықтималдғын азайтуға мүмкіндік береді. Күшейткіш – корректор шығысында құрылатын сигналдың түрі 4.3,в суретінде көрсетілген.
Күшейткіш
– корректор шығысына трансформатор Тр
арқылы тактылы жиілікті бөлу құрылғысы
ТЖБҚ қосылған, оның шығысында қысқа
стробтаушы импульстар кезектілігі
құрылады. Бұл импульстар кіріс симолдарына
қатысты тактылы интервалдың ортасында
орналасатындай етіп фазаланады, бұл
жерде кіріс символдардың амплитудасы
максималды болады.
Бұл тағы да регенерация процессінде
қателіктер ықтмалдығының азаюына әсерін
тигізеді.
Стробтаушы импульстар (сурет 4.3, г) ЖЦС
оң және теріс символдарының сәйкесінше
регенерация арнасының шешуші құрылғыларына
ШҚ1
жәнне ШҚ2
беріледі. Бұдан басқа шешуші құрылғыға
ШҚ трансформатордан Тр табалдырықты
құрушы ТҚ құрылғысымен өндірілетін,
табалдырықтық кернеуге жылжыған,
коррекцияланған және күшейтілген
импульстар беріледі (сурет 4.3,д,е).
Табалдырықты құрушы құрылғысының
құрамына инерциялық жүктемеге жұмыс
істейтін, түзеткіш кіреді және ол
күшейтікш – корректордың шығыс
импульсының амплитудасының жартысына
тең, тұрақты кернеу өндіреді.
4.3 Сурет. Желілі регенератордың жұмысының уақтыттық диаграммасы
КАР күшейткіш – корректор шығысындағы импульс амплитудаларының тұрақтығын қамтамасыз ететіндіктен, шешу табалдырығы өзгеріссіз қалады деуге болады. ЖР кейбір сұлбаларында КАР жүйесі күшейткіш – корректор параметрлеріне емес, табалдырықтық кернеу шамасына әсер етеді, бірақ бұл шешім тиімсіз.
ШҚ түсетін символдардағы әр тактыға стробтау жүреді. Егер стробтаушы импульстардың ШҚ келу мезетінде кіоіс сигнал оң полярлыққа ие болса (яғни күшейткіш- корректор шығысынадғы сигнал мен табалдырықтық кернеу арасындағы айырма оң), ШҚ шығысында шығыс импульстерін құрушысының ШИҚ (сурет 4.3,ж,з) сәйкес кірісіне түсетін, импульс құрылады. Егер аталған айырма теріс болса, онда ШҚ шығысында импульс құрылмайды.
ШИҚ күтуші мультивибратор ретінде іске асуы мүмкін, оған ШҚ шығысынан импульстар келіп түскенде, ол сәйкес формалы, амплитудалы және ұзақтықты, тактылы жиілікпен жүретін импульстер құрады. ШИҚ1 және ШИҚ2 желіге дифференциалды трансформатор арқылы қосылғандықтан, ЖТр2 шығысында импульстердің полярлығы әр түрлі болады (сурет 4.3,и).
Регнератордың жұмыс істеу принципінен белгілі болғандай, бөгеуіл шамасы табалдырықтық кернеуден үлкен болғанда регенерация қателігі орын алады. Мысал ретінде 4.3 суретте бір символды беру кезіндегі қателіктің пайда болу процессі көрсетілген (бұл символ * белгіленген).
Қызмет көрсетілмейтін регенерациялық пункттардың ҚКМРП электроқоректенуі қызмет көрсетілетін регенерациялық пункттардан ҚКРП дистанциялық тұрақты тоқпен іске асады. ЦБЖ ЖР симметриялық кабель бойынша қоректендіру ЖЦС берілетін, жұп бойынша ұйымдастырылатын фантомды тізбекпен іске асады (сурет 4.3). Коаксиалды кабель қолданғанда, электроқоректендіру коаксиалды жұбтың ішкі өткізгіштерімен іске асады.
Бірқатар ҚКМРП электроқоректендіру құрылғылары дистанциялық қоректендіру ДҚ тізбегіне кезекпен қосылады, бұл тізбек бір немесе бірнеше жүйелер үшін құрылады. ДҚ құрылғысының қоректендіру Қор блогында жартылай өткізгішті стабилитрондар қолданылады, олар қоректендіру кернеуінің тұрақтығын қамтамасыз етеді, және клеммалар болады, олар соңғы дистанциялық қоректендірілетін ҚКМРП шлейф құру үшін, ДҚ тізбегін шунттауға мүмкіндік береді. Бұдан басқа аралық регенерациялық пункттарда регенераторлардың және ДҚ тізбегінің ақаулығын дистанциялық анықтайтын құрылғы болады.
Цифрлық желілі тракттағы бөгеуілдердің негізгі түрлері: символ аралық; өтімді; және регенерациялық телімдерде келіспеушіліктен туындаған, бөгеуілдер; өзіндік шулар, коммутация құрылғыларынан пайда болатын бөгеуілдер және индустриалды. Бөгеуілдердің қуаты көбінесе бағыттаушы ортаның (байланыс желісі) параметрлерімен, пайдалану жағдайларымен және екі жақты байланыс ұйымдастыру сұлбаларымен анықталады.
Жоғарыда айтылғандай, символ аралық бөгеуілдер ЖЦТ өткізу жолағынг шектеуден пайда болады, оларды беруге тиімді энергетикалық спектрі бар ЖЦС кодасын таңдаумен азайтуға болады, және желілі регенератордың түйіндерінің параметрлерін таңдаумен азайтуға болады (күшейткіш-корректордың, трансформатордың және т.б.).
Өтімді бөгеуілдер кабель жұптарының арасында өзара электромагнитті әсер болуынан пайда болады (сурет 4.5), оған қоса ЦЖТ бір кадельді жүйе бойынша ұйымдастырғанда жақын соңындағы әсерлер елеулі болады, ал екі кабельді жүйелерде –алыс соңдағы әсерлер елеулі болады.
