2. Каллустардың биологиялық ерекшеліктері.

Каллусты жасушалар қалыпты өсімдік жасушаларымен салыстырғанда кей ерекшеліңктерге ие: оларда тек өзіндік ақуыздар пайда болып, жапырақта кездесетін фотосинтетикалық ақуыздар түрлері күрт азаяды немесе мүлде жоғалып кетеді. Ағза құрамында болған кейбір қадағалаулар мүмкіндігінен босануы себепті, каллусты жасушалардың өсуіі ұйымдасқан түрде емес, яғни асинхзронды және шектеулі түрде жүрмейді. Каллусты жасушаларындағы өсу үдерісі кезеңдері ашық жерде өсетін өсімдіктермен салыстырғанда ұзағырақ ө\теді. Каллусты жасушаларадң тағы бір ерекшелігі – жасы бойынша әртүрлілігі (гетерогендігі). Каллусты ұлпада бір мезгілде жасуша бөлінуінің жас, яғни G1 – кезеңіндегі, кәрі G2 – кезеңіндегі және S – кезеңдеріндегі жасушаларда кездесуі мүмкін.

3. Өсімдіктердегі вирустік ауруын анықтау әдістері.

Вирустық ауруды айқындаушы өсімдіктер. Вируспен зақымдалған өсімдіктен бөлінген шырынды жапырақтарына тамызғанда, кейбір өсімдіктер ауруға щшалдығады. Олар вирустың жұққанын арнайы сезімталдық реакция арқылы көрсетеді. Электрондық микроскоп әдісі - ғылыми зерттеулер үшін, мысалы, вирустарды бөліп шығарғанда, жаңа вирустарды алғашқы рет анықтағанда қолданады. Серологиялық әдістер негізінде организмнен тыс антигендер мен антиденелердің әрекеттесу реакциясы жатады. Бірақ бұл әдістің анықтау сезімталдылығы төмен болғандлықтан, оны тек қана жапырақтарда жоғары концентрацияда жинақталған вирустарды анықтау үшін қолдануға болады. Вирустарды анықтаудың ең жақсы, сезімталдығы жоғарғы әдісі, ол иммуноферменттік әдіс. Артықшылығы талдау үшін өсімдіктеің кез келген мүшесінен алынған материал өте аз мөлшерде жұмсалады.

15 – билет.

1.Вирустан аластатылған көшеттердің көбеюі.

Вирустан тазартылған өсімдіктердің көбейуін жылдамдату үшін оларды жүйелі микроқалемшелейді. Қалемшелерден өсімдіктер меристемамаен салыстырғанда едәуір тез дамиды, сонымен бірге тамырлары мықты және жапырақтары мол болады. Пробиркаларда микроқалемшелеу арқасында 2 – 3 айдың ішінде 2 – 3 мың өсімдік алуға болады. Одан кейін осы кішкене нәзік өсімдіктер ұзақ мерзім сақталу үшін тоңазытқышқа салынады немесе теплицада топырақьа отырғызылады.

2. Картоптың сауықтырылған көшеттерін шығару технологиялары.

Картоптың вирусы жоқ көшет материалын алу технололгиясы түйнектерді жылумен өңдеуден басталады. Түйнектерді вирустың түріне қарай 7 күннен 7 аптаға дейін жылумен өңдейді. Түйнектер вирустарды тежейтін, бірақ өсімдіктің өсу қарқынын арттыратын заттармен өңделеді. Меристеманы бөліп алу үшін ақшыл, ұзындығы – 3-5см өсікндер пайдаланылады. Өскіндерді жуып шайып, стерильдеп, бокстің ішінде олардың апекстерін бөліп алады. Соңғы кезде картопты сауықтыру үшін каллустарды пайдаланады. Каллусты қайта- қайта жаңа ортаға көшіргенде, оның клеткалары вирустан тазаланады, морфогенез процестері нәтижесінде вирустары жоқ регенерант өсімдіктері шығарылады.

3. прогамдық сәйкессіздіктің себебі.

Бұл жағдайда будандастыруға алынған аналық пен аталық парлар арасында ұрықтану процесі жүрмейді. Оның бірнеше себептері болады: 1. Тозаңның тіршілік мерзімінің қысқалығы;2. Аталық жәіне аналық гаметалардың дамып жетілетін уақыттарының сәйкес келмеуі; 3. Аналық мойны мен тозаң түтігінің ұзындықтарының бірдей еместігі; 4. Тозаңның өнуге қабілеті болмауынан немесе тозаң түтігінің өсуінің тоқтап қалуынан оның ішіндегі спермийлер ұрық қалтасына жетье алмайды; 5. Аталық гаметаның жұмыртқа клеткасымен қосылмауы. Парлардың генетикалық сәйкессіздігі аналық аузы, мойны және тұқым бүршігі деңгейінде байқалады.