- •1 Клеткаларды in vitro жағдайында өсіру.
- •2Клетканың тотипотенттілігі
- •3.Каллус және регенерант өсімдіктің биологиясы
- •2Билет.
- •1.Клеткалык суспензия
- •2Биотехнологияның даму тарихының негізгі кезеңдері
- •2Қоректік ортаның құрамы
- •3.Өсімдікті залалсыздандыратын заттар.
- •3.Өсімдіктер клеткасын өсіру әдістерін дамытуға өз үлестерін қосқан ғалымдар
- •3.Билет
- •1Клетканы өсіру үшін қажетті жағдайлар
- •1.Дифференциялану және дедифференциялану.
- •2.Клеткалар суспензиясын дайындау.
- •3.Сұйық ортада өсетін клеткалардың қатты ортада өсетін клеткалардан артықшылығы.
- •1. Сұйық ортада клеткалар суспензиясын өсірудің тәсілдері.
- •6.Билет.
- •1. Гендер активтілігінің реттелуі.
- •7.Билет
- •8.Билет
- •9.Билет
- •1.Генетикалық тұрғыдан өсімдіктерді жақсарту үшін клеткаларды in vitro жағдайында өсіру.
- •2.Жасанды қоректік ортада өсірілетін клеткалар өсімдіктерді көбейту және сақтандыру.
- •3.Өсірілетін клеткалардан экономикалық маңызы бар заттар алынуы.
- •10.Билет
- •1.Өсірілген клеткаларды биосинтездік өндірісте пайдалану.
- •2.Иммобильденген клеткалар және бұл әдістің ұтымдылығы.
- •11. Билет
- •1.Клеткалардың жоғары өнімді линияларын шығару
- •3.Клонды микрокөбейтудің артықшылықтары
- •12Билет
- •1.Морфогенез процесінің нәтижесінде регенерант өсімдіктері алу әдістері.
- •2. Қолтық бүршігінің меристемаларыныңклондық микрокөбейтуде қолдану
- •3.Жасанды тұқым алу
- •1.Өсімдіктерді клондық микро көбейту технологиясы
- •2. Өсімдіктерді микрокөбейтуге әсер ететін факторлар.
- •3. Клонды әдістердің жетістіктері мен болашағы.
- •1.Вирустар қоздыратын аурулармен күресуде биотехнологияны пайдалану.
- •2. Каллустардың биологиялық ерекшеліктері.
- •3. Өсімдіктердегі вирустік ауруын анықтау әдістері.
- •1.Вирустан аластатылған көшеттердің көбеюі.
- •2. Картоптың сауықтырылған көшеттерін шығару технологиялары.
- •– Билет.
- •1.Әріден будандастыру кезінде пайда болған ұрықтың ерекшелігі.
- •3. Бөліп алған будан ұрпақтары ин витро жағдайында табысты өсіру.
- •1.Ұрықты ин витро жағдайында өсіру әдісі
- •2. Гаплоидтарды шығарудың эксперименталдық әдістері
- •3. Микроспоралардың табиғи дамуы
- •1.Микроспоралардың ин витро жағдайында дамуы
- •2. Андрогездің өсуіне әсер ететін факторлар
- •1.Клеткалық инженерия
- •2. ПРотопластарды бөліп алу жолдары.
- •3.Протопласттың тіршілік икемділігін анықтау
- •1.Протопластарды өсіру технологиясы
- •2.Протопластардан регенерант өсімдіктердің шығуына әсер ететін факторлар.
- •3.Протопластардың құйылып қосылу әдістері.
- •1.Жыныстық будандастырумен салыстырғанда сомалық будандастырудың айырмашылығы.
- •2.Будан клеткаларымен будан өсімдіктерінің сұрыпталуы
- •3. Сомалық будандарды генетикалық талдау әдістері.
- •2. Андрогездің өсуіне әсер ететін факторлар.
- •3.Ин витро жағдайында өсірілетін клеткаларда болатын өзгерістер.
- •1.Клеткалық селекция және оның артықшылықтары.
- •2. Клеткалық селекцияның әдістері.
- •3.Қажетті белгісі бар клетканың сұрыпталуы
- •1.Белгілері тұрақталған клеткалар линияларын шағару жолдары.
- •2.Ин витро жағдайында клеткаларда жүретін мутация.
- •3.Сомаклондық варианттарды пайдалану жолдары.
- •1.Сомаклондық варианттар және олардың ин витро жағдайында пайда болуы.
- •2.Клеткалық технологияларды дайындау жұмысының негізгі кезеңдері
- •3.Клеткалардың мутагенездерін индукциялау.
2.Иммобильденген клеткалар және бұл әдістің ұтымдылығы.
Табиғи немесе жасанды сақтаушы заттардың беткі қабатына бекіген немесе полимерлік гендер құрамына енгізілген, қозғалысы шектелген осы ортада өсетін клеткалар иммобильденген кл.д.а. Клеткаларды иммобильдендіру олардың дифференциялануына жағдай туғызып,қосымша заттарды көбірек синтездеуге жеткізеді. Олар өзара тығыз байланыста өседі.
ҰТЫМДЫЛЫҒЫ: биомассаны қайта қайта ұзақ уақыт пайдалану(клеткалар биореактор ішінде сақтала береді, ал өнімдер қоректік ортадан бөлініп алынады); Клеткалардың қозғалысы шектелгендіктен,олар қоректік ортаға бөлініп шықпайды, онымен араласпайды; Клеткалардың мол биомассасын сыйымдылығы шамалы ыдыстарда өсіру; Клеткаларды ұзақ өсіру; Биотрансформация мүмкіншілігі;
3.Сомаклондық өзгерткіштікке әсер ететін факторлар.
Клон деген жыныссыз жолмен, яғни вегетативтік көбею жолымен,түзілетін организм.
Генотиптің әсері: мысалы,қос жарнақты шөптекті өсімдіктер даражарнақты және ағаш өсімдіктерге қарағанда регенерацияға қабілеті жоғары.Эксплантты таңдап алу: ең жаксысы, егер эксплантта меристемалық ұлпалары мен мүшелері пайдаланса, атап айтқанда: өркеннің ұшы, қолтық бүршігі, меристема.Сонымен қатар, экспланттың морфогендік қабілетіне оның көлемі ықпал етеді.Неғұрлым эксплант кішкене болса,соғұрлым оның органогенезге қабілеті төмендейді.Қоректік ортаның орны ерекше,әрбір өсімдік түрі үшін оның құрамы тәжірибеге сүйеніп іріктелінеді.
11. Билет
1.Клеткалардың жоғары өнімді линияларын шығару
Барлық клеткаларда қосымша заттарды жоғары мөлшерде шығару өте қиын мақсат. Себебі,клеткалар ұзақ уақыт өсіргенде бағалы затты синтездеу қабілетінен айырылады.Клеткалардың түріне тән ерекше заттарды синтездеу қабілетін жоғары деңгейде сақтау үшін әжептәуір күш жұмсау керек.Ол үшін генетикалық деңгейіндегі әрекеттер мен клеткалық сұрыптауды қолданады.Клеткалық технологияға негізделген тиімді ірі масштабты өндірісті ұйымдастыру үшін гормондарды қажет етпейтін, қоректік ортаны талғамайтын, осмостық және механикалық стресстерге төзімді мутант клеткалары керек.
2.Өсімдіктерді клонды микрокөбейту: өсімдіктерді in vitro жағдайында жыныссыз жолмен көбейту.Пайда болған клон өсімдіктер бастапқы өсімдікпен генетикалық жағынан бірдей болады.Клондық микрокөбейту төрт этапта өтеді: эксплантты ин витрода өсіру; микрокөбейтудің өзі; көбейген өркендерді тамырландыру; өсімдіктерді топыраққа отырғызу; Клондық микрокөбейту нәтижесі өсімдіктің генотипіне, жасына, экспланттың тегіне, қоректік ортаға, өсіру жағдайларына байланысты.
3.Клонды микрокөбейтудің артықшылықтары
1. Көбею коэффициенті өте жоғары
2. Микрокөбеюмен қатар өсімдіктер вирустар мен патогендік микроорганизмдерден сауықтырылад.
3. Сұрыптау процесін жылдамдату
4. Вегетативтік жолмен көбейе алмайтын өсімдіктерді мысалы, пальманы тек ин витро жағдайында көбейтуге болады.
5. Үнемділік
6.Жас өсімдіктерді алу, яғни кәрі дарақтарды жасарту.
7.Өсу процесін жыл бойы үзбеуге болады, әсіресе бұл дамуында тыныштық кезеңі болатын өсімдіктерді көбейтуге тиімді.