- •1 Клеткаларды in vitro жағдайында өсіру.
- •2Клетканың тотипотенттілігі
- •3.Каллус және регенерант өсімдіктің биологиясы
- •2Билет.
- •1.Клеткалык суспензия
- •2Биотехнологияның даму тарихының негізгі кезеңдері
- •2Қоректік ортаның құрамы
- •3.Өсімдікті залалсыздандыратын заттар.
- •3.Өсімдіктер клеткасын өсіру әдістерін дамытуға өз үлестерін қосқан ғалымдар
- •3.Билет
- •1Клетканы өсіру үшін қажетті жағдайлар
- •1.Дифференциялану және дедифференциялану.
- •2.Клеткалар суспензиясын дайындау.
- •3.Сұйық ортада өсетін клеткалардың қатты ортада өсетін клеткалардан артықшылығы.
- •1. Сұйық ортада клеткалар суспензиясын өсірудің тәсілдері.
- •6.Билет.
- •1. Гендер активтілігінің реттелуі.
- •7.Билет
- •8.Билет
- •9.Билет
- •1.Генетикалық тұрғыдан өсімдіктерді жақсарту үшін клеткаларды in vitro жағдайында өсіру.
- •2.Жасанды қоректік ортада өсірілетін клеткалар өсімдіктерді көбейту және сақтандыру.
- •3.Өсірілетін клеткалардан экономикалық маңызы бар заттар алынуы.
- •10.Билет
- •1.Өсірілген клеткаларды биосинтездік өндірісте пайдалану.
- •2.Иммобильденген клеткалар және бұл әдістің ұтымдылығы.
- •11. Билет
- •1.Клеткалардың жоғары өнімді линияларын шығару
- •3.Клонды микрокөбейтудің артықшылықтары
- •12Билет
- •1.Морфогенез процесінің нәтижесінде регенерант өсімдіктері алу әдістері.
- •2. Қолтық бүршігінің меристемаларыныңклондық микрокөбейтуде қолдану
- •3.Жасанды тұқым алу
- •1.Өсімдіктерді клондық микро көбейту технологиясы
- •2. Өсімдіктерді микрокөбейтуге әсер ететін факторлар.
- •3. Клонды әдістердің жетістіктері мен болашағы.
- •1.Вирустар қоздыратын аурулармен күресуде биотехнологияны пайдалану.
- •2. Каллустардың биологиялық ерекшеліктері.
- •3. Өсімдіктердегі вирустік ауруын анықтау әдістері.
- •1.Вирустан аластатылған көшеттердің көбеюі.
- •2. Картоптың сауықтырылған көшеттерін шығару технологиялары.
- •– Билет.
- •1.Әріден будандастыру кезінде пайда болған ұрықтың ерекшелігі.
- •3. Бөліп алған будан ұрпақтары ин витро жағдайында табысты өсіру.
- •1.Ұрықты ин витро жағдайында өсіру әдісі
- •2. Гаплоидтарды шығарудың эксперименталдық әдістері
- •3. Микроспоралардың табиғи дамуы
- •1.Микроспоралардың ин витро жағдайында дамуы
- •2. Андрогездің өсуіне әсер ететін факторлар
- •1.Клеткалық инженерия
- •2. ПРотопластарды бөліп алу жолдары.
- •3.Протопласттың тіршілік икемділігін анықтау
- •1.Протопластарды өсіру технологиясы
- •2.Протопластардан регенерант өсімдіктердің шығуына әсер ететін факторлар.
- •3.Протопластардың құйылып қосылу әдістері.
- •1.Жыныстық будандастырумен салыстырғанда сомалық будандастырудың айырмашылығы.
- •2.Будан клеткаларымен будан өсімдіктерінің сұрыпталуы
- •3. Сомалық будандарды генетикалық талдау әдістері.
- •2. Андрогездің өсуіне әсер ететін факторлар.
- •3.Ин витро жағдайында өсірілетін клеткаларда болатын өзгерістер.
- •1.Клеткалық селекция және оның артықшылықтары.
- •2. Клеткалық селекцияның әдістері.
- •3.Қажетті белгісі бар клетканың сұрыпталуы
- •1.Белгілері тұрақталған клеткалар линияларын шағару жолдары.
- •2.Ин витро жағдайында клеткаларда жүретін мутация.
- •3.Сомаклондық варианттарды пайдалану жолдары.
- •1.Сомаклондық варианттар және олардың ин витро жағдайында пайда болуы.
- •2.Клеткалық технологияларды дайындау жұмысының негізгі кезеңдері
- •3.Клеткалардың мутагенездерін индукциялау.
3. Сомалық будандарды генетикалық талдау әдістері.
Бадандастырулық талдау генетикалық әдістеріне жатады. Ол үшін нақтылы қасиеттерін ескере , арнайы таңдап алынған өсімдік формаларын бір бірімен будандастыру нәтижесінде тараған ұрпақтардың фенотиптік белгілерінің бастапқы аталық пен аналықтан қаншама ауытқып, өзгеріске ұшырағандығын стстиастикалық есептеу арқылы біледі. Егер сомалық будандастыру үшін рецйессивтік мутанттар қолданылса, онда будлан клеткада ол мутациялар жасырын күйде қалады. Ал алынған будан өсімдік кейін өз тозаңымен ұрықтанса одан шыққан Ғ1 ұрпақ фенотипінде мутациялар қайта жаңғырады. Осылай өткізілген талдау, шыққан өсімдік будандық табиғатын дәлелдейді. Бірақ сомалық будандардың ядролық гендерінің ондай өсімдіктер жыныстық будандастыру жолына түскен кездегі күй жайы нашар зерт.
22 – билет.
1.Сомалық будандарды биохимиялық талдау әдістері.
Көптеген зерт.биохимиялық талдау әдістерін кейңінен пайд.әсіресе түраралық будандар үшін. Полиакриламид гелінде электрофорезді жүргізіп, одан кейін белгілі ферменттік активтігі бар белоктарды бояу арқылы изоферменттерді зерттеу – биохимиялық талдау әдістерінің ең қарапайым және ең тиімдісі. парасексуальдік будандарды биохимиялық талдаудың ең бір сенімді әрі оңай әдісі РуБФК ферментін зерттеу. РуБФК ең көп тараған және ең жақсы зерт.өсімдіктер белогі. Ол 8 үлкен және 8 кіші бөлшектерден тұрады. Үлкен бөлшектердің полипептидтер құрамы хлоропластық днқ бойында генетикалық кодпен жазылады, ал кішкеннелерінікі ядролық ДНҚ бойында. Полиакриламид гелінде изоэлектрофокустау әдісімен бөлшектерінің полипептидтік құрамын зерттеу арқылы әр түрлі өсімдіктердің ферментінің полипептидтерінің құрылымындағы айырмашылықтарын анықтауға болады. Осындай талдау буданның шығу тегін зерттеу үшін бірақатар түраралық парасексуальдік будандарда өткізілген. Сон.бірге РуБФК-ның талдауы ядродан тыс орналасқан гендерді зерттеу үшінде қолд. Нуклеин қышқылдарын молекулалық будандастыру әдісі ДНҚ денатурациясына негізделген, яғни жоғары температураның әсерімен екі тізбектері ажырап, жеке жеке күйінде қалып қояды. Буданнан және ата анадан бөлініп алынған ДНҚ ұқсас бөліктерінің бар жоғын зерттеуге болады.
2. Андрогездің өсуіне әсер ететін факторлар.
Андрогенездің тиімділігі бірімен бірі өзара байланысты көп факторларға тәуелді: донорлық өсімдіктің генотипі - туыстар ішіндегі тұрмақ, тіпті бір түрге жататын сорттардың регенерацияға қабілеті бірдей болмайды; олардың өскен жағдайлары,микроспоралардың даму кезеңдері- қолайлы – мейоздың аяқталар тұсындағы екі ядролық кезең. Тозаңқаптарды лайықты даму кезеңінде өсіре бастаса, олардың ішіндегі тозаңдарда көбінесе эмбриоидогенез басталып кейін регенеранттар шығады.; эксплантты алдын ала өңдеу; қоректік ортаның құрамы – көбінесе пайдаланылатын Мурасиге – скуг ортасы, Гамборгтың ортасы. Сұйық ортада микуроспоралар тез каллус түзеді, бірақ регенерацияның тиімділігі төмен болады. Сондықтан көбіне тозаңқаптарды қатты, яғни агарлы ортада өсіреді; гүл тозаңдарын өсіру әдістері т.б.,
3.Ин витро жағдайында өсірілетін клеткаларда болатын өзгерістер.
Өсімдік клеткалары ин витро өсіргенде әр түрлі өзгерістерге ұшырайды. Ол генетикалық, морфологиялық, физиологиялық өзгерістер. Өсірген клеткаларда пайда болған өзгерістердің қуалайтындарын модификация деп атайды. Генетикалық өзгерістерндің негізінде жеке гендердің мутациялары, амплификация, делеция, ядродан тыс орналасқан гендердің өзгеруі, хромосомалар құрылымындағы ауытқулар жатады. Ин витро өсетін клеткалардың тұрақсыздығы арқасында генетикалық өзгерген регенерант өсімдіктер шығады. Бұндай өсімдіктерді сомаклондық варианттар деп атайды.
23-билет.